Reklamsız Sözcü

Yandaşlara kömür santrali…

23 Mayıs 2014

So­ma kat­li­amı ile bir­lik­te kö­mür ma­den­ci­li­ği, da­ha çok da “ci­na­yet­siz üre­ti­m” ek­se­nin­de ko­nu­şu­lu­yor. Kö­mür ocak­la­rı­nı ka­pa­ta­lım, kö­mür dı­şı ener­ji al­ter­na­tif­le­ri­ne yo­ğun­la­şa­lım, di­yen­ler de var.

Kö­mür, evet, ar­tık da­ha çok tar­tı­şı­la­cak, çün­kü, “Tar­zan zor du­rum­da­” ka­lın­ca kö­mü­re sa­rıl­dı. İk­ti­dar için lin­yit­ten elek­trik üret­tir­mek can alı­cı bir me­se­le ol­du. Kuş­ku­suz bu­nu da yan­da­şı ser­ma­ye­dar­lar­la yap­mak is­ti­yor. Bu­nun ba­şı­mı­za ne­ler ge­ti­re­ce­ği­ni tar­tı­şa­lım, ama ön­ce Tar­zan bu du­ru­ma na­sıl gel­di onu ha­tır­la­ya­lım…

Çıl­gın­lık baş­lı­yor…

AKP, 12 yıl­lık ener­ji ho­var­da­lı­ğı­na şim­di çı­kış arı­yor. Ama bul­du­ğu çö­züm­ler ye­ni çık­maz­la­ra gö­tü­rü­yor. Yan­lış, dı­şa­rı­dan ge­len ya­ban­cı pa­ra­yı iç pa­za­ra dö­nük, in­şa­at odak­lı bir bü­yü­me için kul­lan­mak­la baş­la­dı. TO­Kİ'ler, gay­ri­men­kul ya­tı­rım or­tak­lık­la­rı ile İs­tan­bul odak­lı bir ran­ta hü­cum ya­şan­dı. İh­ti­yaç du­yu­lan ener­ji­yi, özel­lik­le elek­tri­ği, it­hal do­ğal­ga­za da­ya­lı san­tral­ler­le kar­şı­la­ma ko­lay­cı­lı­ğı­na git­ti­ler. So­nuç­ta, pet­rol, do­ğal­gaz, hat­ta taş kö­mür­den olu­şan ener­ji it­ha­la­tı, top­lam it­ha­la­tın dört­te bi­ri­ni, 60 mil­yar do­la­rı bul­du. Ener­ji kay­nak­la­rı­nın ka­ba­ca yüz­de 60'ı ula­şım, yüz­de 40'ı elek­trik için kul­la­nı­lı­yor.
Elek­trik üre­ti­mi­ni it­hal do­ğal­ga­za da­yan­dır­mak, “gü­ve­ni­li­r” bir po­li­ti­ka de­ğil. Yer­li lin­yi­ti, akar­su­yu, rüz­ga­rı vb. kul­lan­mak da­ha iyi. Geç kal­dı­lar ama, za­ra­rın ne­re­sin­den dö­nül­se kâr­dır, di­ye avu­nu­yor­lar..

Yan­lış­lar…

Yan­lış­tan ka­çar­ken doğ­ru­yu tam bul­muş da de­ğil­ler. Yer­li kay­nak­la­ra yö­nel­mek yan­lış de­ğil, ama, ni­ye bu ka­dar ener­ji tü­ke­ti­yo­ruz, tü­ke­ti­me ye­tiş­mek ye­ri­ne, doğ­ru bü­yü­me hat­tın­da mı­yız?
Bu­na bağ­lı ola­rak ener­ji ih­ti­ya­cı ger­çek mi? Ener­ji ih­ti­ya­cı­nı sor­gu­la­mak ye­ri­ne, onu kar­şı­la­ma­ya, ona ye­tiş­me­ye koş­tur­mak hâ­lâ yan­lı­şa de­vam de­mek…
Ne­den bu ka­dar tü­ke­ti­yo­ruz, ta­sar­ruf et­mi­yo­ruz.
Me­se­la ev­ler­de izo­las­yon, ay­dın­lat­ma­da ta­sar­ruf, sa­na­yi­de aşı­rı ener­ji tü­ke­ten çi­men­to, de­mir-çe­lik üre­tim­le­ri­nin ge­ti­ri­si­ni gö­tü­rü­sü­nü sor­gu­la­mak… Bun­lar ya­pıl­mı­yor, bir an ön­ce elek­trik üre­ti­mi­ni ar­tır­mak, bu­nu da ola­bi­li­yor­sa, yer­li kay­nak­lar­la yap­ma­ya ça­lış­mak ez­be­ri ön­de.
İkin­ci bir yan­lış, yer­li kay­nak­la­rı, plan­lı, ka­mu­sal bir çer­çe­ve­de ve mev­cut de­ne­yim­li ka­mu ku­ru­luş­la­rıy­la iş­let­mek ye­ri­ne, kö­mü­rü, de­re­le­ri, çay­la­rı, he­de­fi kâr ve sa­de­ce kâr olan özel fir­ma­la­rın, on­la­rın da yan­daş olan­la­rı­nın em­ri­ne tah­sis etmek… Lin­yit­te TKİ, taş­kö­mü­rün­de TTK'­nın ön­cü­lü­ğü, elek­trik üre­ti­min­de EÜ­AŞ'­ın baş ak­tör­lü­ğü ye­ri­ne, yan­daş fir­ma­la­ra el­de­ki kay­nak­la­rın tah­si­si ön plan­da.

Yan­daş­la­ra…

Kö­mü­rü, ka­mu ku­ru­lu­şu üre­te­ce­ği­ne özel fir­ma­la­ra rö­dö­vans, hiz­met alı­mı yön­tem­le­riy­le ve­rip üre­ti­mi ar­tır­mak, ana ter­cih­le­ri. Her gün ye­ni mo­del­ler icat et­ti­ler. Me­se­la, elek­trik üre­tim san­tral­le­ri­nin ya­kıt kay­nak­la­rıy­la bir­lik­te özel­leş­ti­ril­me­si stra­te­ji­si doğ­rul­tu­sun­da, ka­mu­ya ait Se­yi­tö­mer ve Kan­gal Ter­mik San­tral­le­ri sa­tı­şı çı­ka­rıl­dı. Yi­ne ka­mu­ya ait Ke­mer­köy, Ye­ni­köy ve Ya­ta­ğan san­tral­le­ri özel­leş­ti­ril­me aşa­ma­sın­da. Bu san­tral­le­re lin­yit sağ­la­yan TKİ bün­ye­sin­de­ki Gü­ney Ege Lin­yit­le­ri İş­let­me­si Mü­es­se­se­si ve bu mü­es­se­se­ye bağ­lı Ye­ni­köy Lin­yit­le­ri İş­let­me­si de özel­leş­tir­me prog­ra­mın­da.
Yet­me­di; bir­çok fir­ma­ya san­tral kur­ma­la­rı şar­tıy­la, TKİ'­ye ait ma­den sa­ha­la­rı­nın iş­let­me hak­la­rı dev­re­dil­di. Bo­lu-Göy­nük (270 MW), Es­ki­şe­hir-Ko­yu­na­ğı­lı (294 MW), Şır­nak-Si­lo­pi ve Şır­nak-Mer­kez (810 MW), Ada­na/Tu­fan­bey­li (600 MW), So­ma-De­niş (450 MW), Bur­sa Da­vut­lar ve Har­ma­na­la­nı (270 MW), Kü­tah­ya Tunç­bi­lek (300 MW), Bin­göl Kar­lı­ova (150 MW), kö­mür li­san­sın ben­den, al, elek­trik üret kap­sa­mın­da­ki pro­je­ler.
Bun­la­rı alan fir­ma­la­rın ço­ğu “yan-da­ş”. Dün­kü Söz­cü'de So­ner Yal­çın, ha­vuz med­ya üç­lü­sün­den Ko­li­n'­in So­ma'da san­tral pro­je­si ol­du­ğu­nu yaz­dı ni­te­kim…

Kö­mür mü, ömür mü?

He­def açık; elek­trik üret­mek la­zım. Bu­nun da lin­yit ile ya­pıl­ma­sı is­te­ni­yor ve lin­yit ile elek­trik üre­te­cek fir­ma­la­ra her tür ko­lay­lık sağ­la­nı­yor. Bu ne de­mek? Bu, şim­di­ye ka­dar ol­ma­dı­ğı öl­çü­de kö­mür üre­ti­mi de­mek. Ama kö­mür, gir­di ola­rak kul­la­nı­la­cak san­tral­de. Do­la­yı­sıy­la en dü­şük ma­li­yet­le üre­til­me­li.
Bu da ucuz ma­den iş­çi­li­ği, gü­ven­ce­siz­lik, ucuz üre­tim ma­li­ye­ti, bu­nu yap­ma­ya kal­kar­ken de ye­ni So­ma­la­rı ya­şa­ma ris­ki de­mek.
Kim­se, yok öy­le de­ğil, bu sa­at­ten son­ra her­kes yo­ğur­du üf­le­ye­rek yi­ye­cek, de­me­sin. Eğer bu ka­dar sı­kı­şı­lıp yer­li kö­mü­re mec­bur ka­lın­dıy­sa ve dün­ya re­ka­be­ti kı­lı­cı te­pe­de sal­la­nı­yor­sa, ve­ri­le­cek kur­ban­lar­la be­ra­ber, üre­ti­le­cek elek­trik, ucuz kö­mür­le, kan bu­laş­mış kö­mür­le ola­cak…
Böy­le bir sı­kış­mış­lık­ta hem kö­mür, hem ömür ol­mu­yor… Ya kö­mür, ya ömür zıt­laş­ma­sı­nı ge­ti­ri­yor ha­yat… Her­kes ken­di ter­ci­hi­ni kul­la­na­cak; pat­ron kö­mü­rü, iş­çi öm­rü sa­vu­na­cak…

SIRADAKİ HABER
Paylaş Tweet Whatsapp