Reklamsız Sözcü
YEKTA GÜNGÖR ÖZDEN

Vicdan

17 Şubat 2014

Ki­şi­sel ve top­lum­sal ya­şam­da sık sık adı­nı duy­du­ğu­muz, ki­mi­le­ri­nin be­den­sel bir or­gan san­dı­ğı bir vic­dan, si­ya­set­çi­le­rin di­lin­de “Mâ­şe­ri vic­dan, ka­mu vic­da­nı” bi­çi­min­de kul­la­nıl­mak­ta­dır. Söz­cük Arap­ça kö­ken­li bir ad (isim) dır. Türk­çe­miz­de ye­ri­ne öne­ri­len­ler ara­sın­da “iç­güç, iç­sel güç, öz­du­yu, öz yar­gı, du­yunç” söz­cük­le­riy­le kar­şı­la­şıl­mak­ta­dır. So­yut bir ya­pı­nın ya­şam­da­ki be­lir­le­yi­ci­si olan söz­cük, ki­şi­nin ken­di an­la­yış ve de­ğer­le­ri üze­rin­den yar­gı­la­ma ya­pan, en uy­gu­nu­nu bul­ma­yı sağ­la­yan ye­te­nek, güç ola­rak al­gı­lan­mak­ta­dır. Ki­şi­li­ğin, onu­run, say­gın­lı­ğın yan­sı­dı­ğı bir duy­gu ve dü­şün­ce bir­lik­te­li­ği ye­ti­si­nin dı­şa­vu­ru­mu­dur. Sa­hi­bi­ni yön­len­di­ren, olum­lu ve ge­rek­li dav­ra­nış­la­ra çe­ken bir odak­tır.
Ko­nuş­ma ve söy­le­şi­ler­de ge­çen “Vic­dan­lı” ni­te­le­me­si, an­la­yış­lı, hoş­gö­rü­lü, de­ğer­bi­lir, doğ­ru­luk­tan ve dü­rüst­lük­ten ay­rıl­ma­yan, hak­sız­lık yap­ma­yan, acı­yan, duy­gu­lu, öz­ve­ri­li kim­se­ler için kul­la­nı­lır. Ter­si­ne tu­tum ve dav­ra­nış­la­rı olan­lar için de “A­cı­ma­sız, duy­gu­suz, onur­suz, za­lim, ah­lâk­sız” ni­te­le­me­le­riy­le özet­le­nen “Vic­dan­sız” sö­zü kul­la­nı­lır. Ah­lâk il­ke­le­ri­ne, ku­ral­la­ra özen gös­ter­me­yen, ben­cil dav­ra­nış­la­rıy­la baş­ka­la­rı­na za­rar ve­ren, ya­şa­mı ka­rar­tan, so­run ya­ra­tan, kar­şı­sın­da­ki­le­rin çek­ti­ği güç­lük­ler ve ya­sa­dı­şı so­run­lar­dan zevk alan, ka­zan­mak için kar­şıt­la­rı­nın yi­tim ve yı­kı­mı­na al­dı­rış et­me­yen kim­se­le­rin vic­da­nı ka­ra­dır.
Vic­dan­sız du­ruş­la­rın, vic­dan­sız vu­ruş­la­rın sa­hip­le­ri, vic­dan­la­rı bas­tır­mak ve sus­tur­mak için, her yo­lu de­ne­me­yi be­ce­ri sa­yar­lar. Acı­ma­la­rı yok­tur. Do­yum­suz­dur­lar. Yap­tık­la­rı kö­tü­lük­ler­den, çek­tir­dik­le­ri sı­kın­tı ve güç­lük­ler­le ezi­yet­ler­den mut­lu­luk du­yar­lar. Vic­dan­lı­lar, baş­ka­la­rı­nın üzün­tü­le­ri için göz­le­ri ya­şa­ran in­san­lar, duy­gu­lu bi­rey­ler­dir. Vic­dan­sız­lar kor­kut­ma­yı, bas­kı­yı, ya­la­nı, do­la­nı, yık­ma­yı, yo­ket­me­yi, yön­tem­le­ri ola­rak be­nim­ser­ler. Ken­di­le­rin­den baş­ka­sı­nı dü­şün­mez­ler. Oy­sa “Vic­da­nı­nı yas­tık ya­pıp yat­mak” en hak­lı, en erinç­li, en esen­lik­li uy­ku­dur. Yü­rek se­rin­li­ği ve­rir.

Ger­çek­ler

Son yıllarda gi­de­rek ar­tan ya­şam güç­lük­le­ri, ön­ce­lik­le hiç­bir yurt­ta­şı bir­bi­rin­den ayır­ma­ma­sı ge­re­ken si­ya­sal ik­ti­da­rın iki­lem­le­rin­den kay­nak­lan­mak­ta­dır. Kad­ro­laş­ma, par­ti­zan­lık, inanç ve soy ay­rım­cı­lı­ğı, mez­hep­çi­lik, ce­ma­at­çi­lik, yan­daş­lık­la ni­te­le­nen ay­rım­lar ve ka­yır­ma­lar­la ay­rı­ca­lık­lar top­lum­sal do­ku­yu bo­zan amaç­lı yö­nel­me­ler, uy­gu­la­ma­lar­dır. De­ğer­ler den­ge­si­nin ku­ru­cu­su ve da­ya­na­ğı say­dı­ğı­mız vic­dan, bu tür tu­tum ve dav­ra­nış­la­ra ola­nak ver­mez. Ya­la­nı, ya­pa­yı, da­la­ve­re­yi, do­la­nı, düz­me­ce­yi, sah­te­yi, gö­rev­de yan­lı­lı­ğı ya da kar­şıt­lı­ğı, çı­ka­rı, ben­ci­li­ği, acı­ma­sız­lı­ğı, zul­mü as­la kabûl et­mez. Ah­lâk­sız­lık­la­ra, hu­kuk­suz­luk­la­ra, ada­let­siz­lik­le­re, kö­tü­lük­le­re, dar­be­ci­lik­le­re, şan­taj­la­ra, aşır­ma­la­ra, hır­sız­lık, yol­suz­luk ve rüş­vet­le­re tü­müy­le uzak­tır.
Ki­mi iş­lem­ler­den ki­mi dâ­va­la­ra, ki­mi uy­gu­la­ma­lar­dan ki­mi ata­ma­la­ra, gö­rev­den el çek­tir­me­le­re, de­ğiş­tir­me­le­re, kar­şı­lık­lı suç­la­ma­la­ra, dur­dur­ma, ön­le­me, kur­tar­ma, dü­zen­le­me ça­ba­la­rıy­la oyun­la­rı­na, uzun tu­tuk­lu­la­ra, top­lum­sal ey­lem­ler­de has­ta­la­nan, sa­kat ka­lan, ölen­le­re, suç­lu­su bu­lun­ma­yan öl­dür­me olay­la­rı­na, uzun sü­ren dâ­va­la­ra, hak­sız ce­za­lan­dı­rı­lan­la­ra, en­gel­li­le­re, yok­sun­la­ra, yal­nız­la­ra bak­tık­ça in­san hay­kır­ma­dan du­ra­mı­yor, ne­re­de­sin ey vic­dan?

Yekta Güngör Özden
SIRADAKİ HABER
Paylaş Tweet social-whatsapp Whatsapp more