Reklamsız Sözcü

Enerjinin devleri dolar vurgunu yedi

Son 10 yılda talepteki büyüme ile birlikte 60 milyar TL’lik yatırım alan enerji sektörü, kur baskısı ve düşen kârlarla yatırımcısını perişan etti.

09:1628 Aralık 2015
Enerjinin devleri dolar vurgunu yedi
Son 10 yılda talepteki büyüme ile birlikte 60 milyar TL’lik yatırım alan enerji sektörü, kur baskısı ve düşen kârlarla yatırımcısını perişan etti.

Sayime BAŞÇI

Sabancı, Zorlu, Borusan gibi Türkiye'nin dev holdinglerinin birbiri ardına yatırım yaptığı enerji sektöründe rüzgar tersine döndü. Özellikle yenilenebilir enerji ile doğalgaz çevrim santrallerine yapılan yatırımlarla hızlı bir büyüme kaydeden sektör, doğalgaz bağımlılığı, fiyat ve kârlardaki gerileme ile kur baskısı altında kaldı.

Foto: Cihan

Son 10 yılda yaklaşık 60 milyar TL'lik yatırım alan sektördeki arz fazlalığı eski tip santralleri kapanmaya zorluyor. Bu noktada, holdingler de bu alandaki yatırımlarını art arda küçültme ve kapatma kararları almaya başladı. Bis Enerji,  bu yıl 486 megavatlık (MW) faaliyetini durdurduğunu açıklarken, geçen hafta Aksa Enerji, 115 MW'lik Van Santralı'nda üretimi durdurdu. Sektörün en büyük yatırımcılarından Sabancı Holding de Enerjisa bünyesindeki 3 hidroelektrik santralinin (HES) satışı için düğmeye bastı.

YATIRIMLARIN YÜZDE 75'İ BORÇTAN

Sektördeki bu değişimin altında yatan temel neden ise kurlardaki yükseliş nedeni ile sektörün ciddi bir maliyet baskısı altında olması. Sektör 10 yılda yaptığı 60 milyar TL'lik yatırım için finansmanın yüzde 75'ini banka kredileri aracılığı ile sağladı. Borçluluk oranı yüksek olan sektör, ağırlıklı olarak kömür ve doğalgaz çevrim santralleri aracılığı ile elektrik enerjisi üretiyor. Kurlardaki artışla maliyeti yükselen üreticiler, içeride gerileyen elektrik fiyatları nedeniyle kâr edemez duruma geldi. Bu noktada, sektör uzmanlarına göre verimlilik oranına dikkat çekerken, verimlilik oranı yüzde 57'nin altında olan santrallere ‘ölü' gözüyle bakılıyor.

Arz talep dengesizliği ise pek çok şirketi bu sektöre girdiğine pişman etmiş durumda. Yatırım sürelerine bakıldığında, kömüre dayalı yatırımlar 5 yıl, HES'ler 6 yıl, doğalgaza çevrim santralleri ise 3 yılda kurulup devreye alınabiliyor. Bu noktada, Türkiye'nin yüksek büyüme dönemlerinde başlayan yatırımlar art arda devreye girmeye başlarken bu kez de ekonomide ibre tersi yönde hareket etmeye başladı. Garanti Bankası tarafından hazırlanan ‘2015-2025 Projeksiyon' raporuna göre bu alandaki talep artışı 2008 öncesindeki yüzde 6.9'luk orandan  yüzde 3.7'ye kadar gerilemiş durumda.  2010-2014 yılları arasında ise toplam kurulu güç artışı yüzde 40 olarak gerçekleşirken, aynı dönemde talep artışı yüzde 22 ile sınırlı kaldı.

5800 MW'LIK SANTRAL KAPANACAK

Garanti Bankası'nın hazırladığı enerji raporuna göre, geçen 5 yılda 24 bin 755 MW olan kapasite artışı, gelecek 5 yılda ise 21 bin 600 MW olarak gerçekleşecek. Bu noktada, verimliliği düşük santrallerin devreden çıkması bekleniyor. Verimliliği yüzde 57'nin altında olan santrallerin devreden çıkmaya başladığı sektörde, 2018'e kadar 5 bin 800 MW gücündeki doğalgaz ve fuel oil çevrim santrali devreden çıkacak. Planlanan projelerin yüzde 53'ü finansman bulurken, henüz finansman bulmayanların yüzde 70'ini ise yenilenebilir projeler oluşturuyor. 2025 yılına kadar devreye girecek yeni enerji santrallerinin 22 bin 500 MW'lık kısmı yenilenebilir, 13 bin 500 MW'lık kısmı ise termik santrallerden oluşacak.

İŞ DÜNYASI SEKTÖRDE LİBERALLEŞME BEKLİYOR

Geçen ay, CEO Clup toplantısında bir araya gelerek 2015 değerlendirmeleri ile 2016 planlarını paylaşan CEO'ların en çok yakındığı sektör de enerji oldu. Konuyla ilgili en net mesaj “Hepimiz enerji vurgunuyuz” ifadesi ile Doğan Holding CEO'su Yahya Üzdiyen'den gelirken, Sabancı Holding CEO'su Zafer Kurtul ise “Enerjide geçen sene 100 milyon lira zarar etmiştik. Bu yıl ilk 9 ayda 150 milyon lira kâr ettik. Enerji sektöründe beklentimiz, sektörün tam liberal olması. Baktığımızda enerji sektöründe devletin ağırlığı çok fazla. Enerji fiyatı çok düşük. Birçok verimli santral çalıştırılmazken devlete ait birçok santral düşük verimlilikte faaliyet gösteriyor. Biz Bandırma santralımızı yüzde 60 verimlilikte çalıştıramıyoruz ancak bir bakıyoruz verimliliği yüzde 45-50 civarında olan çalıştırılıyor” diye konuşmuştu.

Son güncelleme: 09:1728.12.2015
SIRADAKİ HABER
Paylaş Tweet Whatsapp