Reklamsız Sözcü

Afife Jale’den Bedia Muvahhit’e…

Bu akşam ödülleri dağıtılacak olan Afife'yi asla unutmamalıyız.
Yüksel ŞENGÜL
10:3525 Nisan 2016
Afife Jale’den Bedia Muvahhit’e…
Bu akşam ödülleri dağıtılacak olan Afife'yi asla unutmamalıyız.

Bugün (25 Nisan Pazartesi), 20. Afife Tiyatro ödülleri sahiplerini buluyor. 20 yıldan bu yana dağıtılan ödüllere adını veren Afife Jale’yi saygıyla anarken, onunla ilgili bazı bilgileri de sizlerle paylaşmak istiyoruz. Ve elbette Atatürk’ün emriyle Türk kadınlarının üzerindeki “oyunculuk yasağı”nın nasıl kalktığını da…

Günümüzde tiyatro yapan tüm kadın sanatçılarımızın en büyük hedeflerinden birisidir Afife Tiyatro ödülüne sahip olabilmek. Cumhuriyet öncesi Türk kadınının sanat yapma yasaklarına karşı çıkan Afife Jale’nin hedefi ise Atatürk’ün aydınlık yoluna ulaşabilmekti.

 

20 yıldan bu yana dağıtılan Türkiye’nin tiyatro dalındaki Oscar’ı sayılan ödüllere adını veren Afife Jale sahne sanatımızın en cesur ve gözü pek kadın sanatçısıdır. Sizlere bu akşam 20. kez dağıtılacak Afife Tiyatro ödüllerinin heyecanını yaşayanlara Afife Jale’yi, o dönem Türkiye’sini ve Atatürk’le aydınlanan sanat dünyasının ilk film çalışmasını hatırlatmak istiyoruz…

Cumhuriyet öncesi kadınlarımıza uygulanan yasaklar

Cumhuriyet öncesindeki Türkiye’de Müslüman Türk kadınlarının sahneye çıkması, beyaz perdede görünmeleri yasaktı.

Sahneye çıkanlar azınlıklar arasından seçiliyordu. Tüm yasaklara rağmen mücadele eden Türk kadınları arasında ilk akla gelen isim Afife Hanım’dır. 1920 yılında saltanat Türkiye’sinin zaptiyeleri tarafından karakola götürülen Afife Hanım, Jale takma adıyla Kadıköy’deki Apollon Tiyatrosu’nda sahneye çıktığı için başı derde girdi. Sık sık evini polis bastı, sorgulandı. Kısacası onun hayatı sahne sanatını sürdürme mücadelesiyle geçti, son nefesine kadar da ardından gelen sanatçı Türk kadınlarına önder oldu, yol açtı.

Atatürk’ün emriyle açılan özgürlük kapısı

Mustafa Kemal’in önderliğinde Kurtuluş Savaşı’nın büyük bir zaferle sonuçlanmasından sonra ise Cumhuriyet ilan edildi. Atatürk devrimleriyle aydınlanan Türkiye, batıya açıldı, çağdaş uygarlık düzeyini hedefledi. Ancak sanat ve Türk kadını asla unutulmadı. Muhsin Ertuğrul’un hayatındaki kesitler arasında şöyle bir anısı vardır:

“Atatürk, bir gün Halide Edip Hanım’ı çağırmıştı Çankaya’ya ve ona şu emri vermişti: “İstiklal Harbi bitti ve artık yaraları sarmak, hayatı normale çevirmek gerekir. Bunun için de kitlelerin heyecanını ayakta tutmak mecburidir. Yine bunun için de romanlar, hikayeler, piyesler yazılmalı, filmler çevrilmelidir. Senin yazdığın Ateşten Gömlek romanın film yapılmalıdır. Yapılmalıdır ki, halkımız neler çektiğini unutmamalı, bugünün kıymeti takdir edilmelidir. Bu filmde mutlaka Türk kadınları rol almalıdır.”
Bu tarihi karar sonunda Ateşten Gömlek filmi çekildi ve Afife Hanım minnetle anılarak, kamera önüne geçen ilk Türk kadın oyuncuları Ayşe rolünde Bedia Muvahhit’le Kezban’ı oynayan Neyyire Neyir oldular. Bu akşam Afife Tiyatro ödülleri heyecanı yaşanırken bu yaşananları da hatırlamalısınız.

SIRADAKİ HABER
Paylaş Tweet