Sözcü Plus Giriş
MURAT MURATOĞLU

Dış borçta senin benim olmaz!

8 Temmuz 2013

Türk Li­ra­sı hız­lı bir bi­çim­de de­ğer kay­be­di­yor. Ha­liy­le dö­viz fi­yat­la­rı ar­tı­yor. Bu du­rum teh­li­ke­li… Ne­den? Dö­viz ile borç he­pi­mi­zin boy­nu­nun bor­cu…
Sa­nı­rım, “Tür­ki­ye'nin dış bor­cu faz­la ama bu­nun ço­ğu özel sek­tö­rü­n” di­yen eko­no­mi özür­lü ar­ka­daş­la­ra ne­den kork­ma­la­rı ge­rek­ti­ği­ni an­lat­mak ge­re­ki­yor.
Şöy­le ki; top­lam dış bor­cu­mu­zun yüz­de 35'i ka­mu­nun, yüz­de 65'i özel sek­tö­rün… Bel­ki bi­ze ne özel sek­tö­rün bor­cun­dan, alan öde­sin kar­de­şim, di­ye­bi­lir mi­yiz? Ha­yır!
Öde­mek için dış borç alan ne ya­pa­cak? Elin­de­ki TL'­yi Tür­ki­ye'de dö­vi­ze çe­vi­re­cek. Yi­ne se­nin dö­viz re­zer­vin­den yi­ye­cek. Tür­ki­ye'nin elin­de­ki dö­viz re­zer­vi aza­la­cak. TL bor­cun ol­sa, Mer­kez Ban­ka­sı ge­re­kir­se so­nuç­la­rı­nı gö­ze alır, ba­sar ge­çe­r…

Ka­mu­nun ger­çek bor­cu

Bir de işin baş­ka bir yü­zü var. Ka­mu­nun bor­cu az di­yo­ruz ya! As­lın­da dış bor­cu açık­la­nan­dan çok da­ha faz­la­… Zi­ra ca­zip fa­iz oran­la­rı­mı­za tu­tul­muş sı­cak pa­ra borç­tan sa­yıl­mı­yor.
Ya­ban­cı ya­tı­rım­cı, Tür­ki­ye'ye dö­viz ge­ti­rip boz­du­ru­yor ve iç borç­lan­ma se­net­le­ri­miz­den alı­yor, bor­sa­ya gi­ri­yor, mev­du­ata ya­tı­rı­yor… Ni­te­kim elin­de­ki pa­ra­yı Mer­kez Ban­ka­sı'na ve­rip TL alı­yor.
Söz ko­nu­su alış­ve­riş so­nu­cun­da ka­mu, içe­ri­de dış borç al­mış olu­yo­r…
Az buz da de­ği­l… Kı­sa va­de­li spe­kü­la­tif ya­ban­cı ser­ma­ye fon­la­rı­nın ya­ni sı­cak pa­ra­nın Tür­ki­ye'de­ki ya­tı­rım port­fö­yü­nün top­lam de­ğe­ri 24 Ma­yıs iti­ba­riy­le 170.1 mil­yar do­lar dü­ze­yin­de bu­lu­nu­yor.
Bu­nun 80.6 mil­yar do­lar­la en bü­yük bö­lü­mü­nü ya­ban­cı­la­rın Bor­sa İs­tan­bu­l'­da­ki his­se se­ne­di port­fö­yü oluş­tu­ru­yor. Ay­nı ta­rih iti­ba­riy­le ya­ban­cı­la­rın elin­de­ki tah­vil, bo­no gi­bi dev­let iç borç­lan­ma se­net­le­ri­nin de­ğe­ri ise 69.2 mil­yar do­la­r…
Ay­rı­ca ya­ban­cı mül­ki­ye­tin­de 19.8 mil­yar do­lar­lık da mev­du­at ve 457 mil­yon do­lar­lık Eu­ro­bond bu­lu­nu­yor.

510 mil­yar do­lar­cık

Bir an­da ya­ban­cı ile borç he­sa­bı­nı ka­pa­ta­lım, sı­cak pa­ra­yı da ko­va­la­ya­lım de­sek ka­ba­ca 510 mil­yar do­lar bul­ma­mız ge­re­ki­yor. Do­la­yı­sıy­la dö­viz ta­le­bi, is­ter ka­mu­dan, is­ter özel sek­tör­den gel­miş ol­sun, den­ge­le­ri boz­ma­ya, kur­la­rı yük­selt­me­ye aday­dır. Bu ne­den­le ka­mu ve­ya özel dış bor­cu de­ğil, Tür­ki­ye'nin top­lam dış bor­cu önem­li­dir.
Ah şu ra­kam­lar! On­lar ol­ma­sa eko­no­mi­yi yö­net­mek o ka­dar ko­lay ola­cak ki!