Sözcü Plus Giriş
EGE CANSEN

Hangi paranın faizi

5 Mart 2015

Bilimin pragmatik amacı, sebepñsonuç ilişkilerini bulmaktır. İstenen sonucun hangi sebepten meydana geldiği bilinirse, geleceği inşa etmek mümkün olur. Cumhur Reisi Erdoğan “İndirin faizi, kalkınsın ülkemiz” diyor. Karşı taraf da “Faizi indirmek, enflasyonu yükseltir, bu da kalkınmayı engeller” diyor. Demek ki, iki tarafın da ulaşmak istediği “sonuç” aynı: “ülkenin kalkınması”. Ama “sebep” taban tabana zıt.

SEBEP-SONUÇ İLİŞKİSİ

Diğer şartlar aynı kalmak şartıyla, düşük faizin, yatırımları teşvik ederek, büyümeyi hızlandırdığı önermesi doğrudur. Ama “diğer şartlar” hiçbir zaman aynı tutulamaz. Dolayısıyla faizin inmesi ile milli gelir büyümesi arasında otomatik bir ilişki yoktur. Daha da önemlisi “yurdum iktisatçıları” anlamamakta ısrar etseler de, Türk ekonomisine doğrudan yön veren TL değil, döviz faizidir. Tam olarak şöyle ifade edeyim: Döviz kredilerinin, kur farkı dahil yatırımcıya olan maliyetidir. Danışmanları Reis Erdoğan'a bunu söylemeyi unutmuş olmalılar. Bizim Merkez Bankası, sadece kısa vadeli TL faizlerini düşürebilir. Finansman maliyetini düşürüp, yatırımları teşvik ederek, ekonomiyi canlandırması beklenen “uzun vadeli TL faizleri” ile “döviz kredisinin TL cinsinden faizini” düşüremez. Hatta tam tersi olur. Kısa vadeli TL faizi hızlı düşerse, yatırımların finansman maliyeti artar. Bu, ilişki anlaşılsa, belki de vatana ihanet suçlaması kalkar.

YÜKSEK TL FAİZİ, YÜKSEK BÜYÜME GETİRMİŞ

İktisat profesörü Burak Saltoğlu şöyle diyor: 2002-2006 arasında reel faiz yüzde 14, 2006-2010 arasında yüzde 5.5 idi. 2010'dan günümüze kadar geçen 4 yılda reel faiz sıfırın altında. Böylesi bir düşük faiz döneminde Merkez Bankası'nı faizi yüksek tutuyor diye eleştirmek anlamsızdır. Ben bu hesaba bir ilave yapayım: Faizin yüzde 14 olduğu dönemde, yıllık büyüme hızı yüzde 8, faizin yüzde 5.5 olduğu ikinci dönemde yüzde 2.4 (kriz yılı hariç, yüzde 4,7), reel faizin eksi olduğu son dönemde ise yüzde 4.4. Yani TL faizi indikçe büyüme düşüyor. Çünkü dövizin faizi yükseliyor.

YOKSA ERDOĞAN EKONOMİDE YAPISAL DÖNÜŞÜM MÜ İSTİYOR

Değerli arkadaşım Asaf Hoca ile “Boğaza karşı rakı içerek” bu konuda şöyle bir ahkam kestik: Erdoğan, belki de yüksek faizin yaratığı aşırı değerli TL'den kurtulup, ekonomiyi “ihracatla büyüme” modeline geçirmek istiyor. Faiz düşüşünü bu sebeple istiyor. Kendine has özgüvenle “merak etmeyin, faiz düştü diye kur alıp başını gitmez, enflasyon da patlamaz” diyor.
Son söz: İktisaden yanlış olan, hesaben doğru olmaz.