Dünyanın hayran olduğu Türk: ”Eskiden TRT vardı, artık yok”

İstanbul Devlet Opera ve Balesi'nden Melih MERTEL; Washington, Monte Carlo, Kanada, Japonya, Güney Kore ve son olarak da Avustralya gibi dünyanın birçok önemli balesinde baş balet olarak dans ettikten sonra ayağının tozuyla sozcu.com.tr'ye konuştu.Çarpıcı açıklamalarda bulunan sanatçı: ''Eskiden TRT muhabirleri bale festivallerine gelir çekim yaparlar, akşam saatlerinde de TRT ekranlarından yayınlarlardı. Şimdiyse televizyonlarda bale hakkında hiçbir şey izleyemiyoruz.'' diye isyan etti.

Dünyanın hayran olduğu Türk: ”Eskiden TRT vardı, artık yok”

Küçükken bana ‘ne olmak istiyorsun?' diye sorduklarında tutkuyla ‘balerin' cevabını verirdim.
Şimdi, Romeo ve Jülyet, Don Kişot, Fındıkkıran, Uyuyan Güzel, Kuğu Gölü gibi dünyaca ünlü eserleri dünyanın dört bir yanında baş balet olarak başarıyla sahneleyen Melih Mertel'in karşısına geçince anladım ki; hayallerimin peşinden gitmeliydim…

Klasik bale repertuvarının babası Çaykovski'nin başyapıtı Kuğu Gölü'nü Avustralya'da baş balet olarak dans edeceğini öğrendiğinizde neler hissettiniz?
İtiraf etmem gerekirse; dünyanın bir ucu Avustralya'dan ülkemi temsil etmem için teklif geldiğinde çok heyecanlandım. Bu benim için hem gurur verici bir şey, hem de büyük bir sorumluluktu.

1a

İzleyici olarak, Kuğu Gölü balesinin bende çok farklı bir yeri vardır. Benim için sadece ünlü bir eser değil, aynı zamanda dünyanın en siyasi balesidir. Ayrıca çok da zor bir eserdir.  Avustralya'nın en önemli temsillerinden birinde baş balet olarak dans etmen için teklif nasıl geldi?
Aslında Kuğu Gölü; ölümün ve siyasetin değil, hayatın ve sanatın bir yansımasıdır. Bir aşk öyküsüdür…
Evliliğe henüz hazır olmamasına rağmen, onuruna verilen bir baloda annesinin dileğiyle bir eş seçmek zorunda kalan Prens Siegfried ile avlanmak üzere gittiği gölde, büyücü Rothbart'ın kuğu şekline soktuğu Prenses Odette arasındaki aşkın ve bu aşk sayesinde büyünün yok edilerek sevenlerin kavuşmasının öyküsüdür. Aynı zamanda iyi ile kötünün, aydınlık ile karanlığın mücadelesidir.

Ama Kuğular”, Ekim Devrimi’ne de, Stalin, Hruşçov ve Brejnev dönemlerine de tanıklık ettikleri için siyasi bilinirler.
Çünkü; 19 Ağustos 1991’de Gorbaçov'un devrildiği darbe girişimi sırasında, tanklar Moskova caddelerine çıktıklarında Rusya devlet televizyonu hiç ara vermeden Kuğu Gölü'nü yayınlamıştı.

Avustralya'daki temsilde dans etmem için teklif Zorlu PSM'de sahnelediğimiz Uyuyan Güzel temsilindeki partnerim Joy Womack'dan geldi. Joy, İstanbul Devlet Opera ve Balesi'ne misafir dansçı olarak gelmişti. Uyuyan Güzel balesindeki uyumumuzdan dolayı Kuğu Gölü'nde de benimle dans etmek istediğini söylemiş.

Neden bu kadar mütevazisiniz?
Ben mi? (gülüyor)

basliksiz-1

Melis BAYRAKTAR- Melih MERTEL- Joy WOMACK Fotoğraf: Oğuz BİRKARDEŞLER

Joy'a soralım: Neden Melih'i tercih ettiniz?
Çünkü Melih sıradan bir dansçı değil. Bolshoi Ballet Academy'den mezun olan tek Amerikalı öğrenciyim. Biliyorsunuz, Ruslar bu okula normalde Amerikalı almıyorlar. İlk kez bir istisna yaptılar ve ben 19 yaşımda Kremlin balede baş balerin oldum .

Ayşem Sunal Savaşkurt'un Varna'da ki bir temsilimde beni izleyip misafir dansçı olarak İstanbul Devlet Opera ve Balesi'ne daveti üzerine de Melih'le yollarımız çakıştı.

Uyuyan Güzel temsilinde baş dansçı olarak birlikte dans ettik.  Melih inanılmaz bir yetenek! Hem öğretmen, hem dansçı. Bana Avustralya'dan, Kuğu Gölü balesinde dans etmem için teklif geldiğinde, başka ülkelerdeki gösterilerimden dolayı, bu temsile hazırlanmaya fazla vaktim yoktu.

Mükemmeliyetçi bir insanım. Sahnede en iyi dansı vermek isterim. Ama bu tek başına yapabileceğiniz bir şey değil! Birbirini tamamlayan partner bulmak inanılmaz zor. Melih, iyi bir tamamlayıcı ve iyi bir öğretici. Ondan kısa sürede çok şey öğrendim. Bu yüzden de kısıtlı sürede bu eseri ondan daha iyi çıkartacak bir dansçı olmadığını düşündüğüm için bu teklifi ona getirdim.

basliksiz-1

Avustralya Devlet Balesi'nde, Melih'i nasıl karşıladılar? Neden Rusya'dan birini değil de, Türkiye'den bir dansçıyı seçtin demediler mi?
İlk kez bir Türk dansçı ile karşılaştılar ve Melih'e hayran kaldılar. Binlerce izleyici ayakta alkışladı. Melih hepimize dansın ait olduğu tek bir ülke olmayan uluslararası bir platform olduğunu gösterdi.

Saldırı sırasında Melbourne'de miydiniz Melih?
Evet, saldırıdan tam 1 saat önce o meydandaydım. Olay dinlenmek için otele döndükten 10 dakika sonra gerçekleşti.

Ucuz kurtulmuşsunuz. Yaşanan terör saldırısı temsilinizi etkiledi mi?
Hayır etkilemedi. Melbourne'de iki gösteri yaptık. Son günümüzdü. İkisi de bitmişti. O gün 3. temsil vardı ben de yardımcı kadrodaydım biri sakatlanırsa sahneye çıkarım diye.

basliksiz-1

ÖNCEDEN TRT VARDI, ARTIK YOK
Melih, Uluslararsı platformlarda dansınla bizi temsil etmene rağmen bunlar neden Türkiye’de insanlar tarafından yeteri kadar bilinmiyor?
Çünkü Türkiye’de sanata özellikle de baleye ilgi yok. Eskiden daha iyiydi.
En azından TRT muhabirleri bale festivallerine gelir çekim yaparlardı.
TRT'de akşam saatlerinde yayınlardı bu temsiller haftada 1 veya 2 gün.
Şimdi televizyonlarda bir kere bile bale hakkında hiçbir şey göremiyorsunuz.

Türk toplumunda bale kadınlara yakıştırılan bir meslek olduğundan dolayı dışarıya çıktığınızda ‘'erkek adamdan balet olur mu?'' gibi tepkiler alıyor musunuz?
Böyle bir tepkiyle karşılaşmıyorum çünkü tüm vaktim stüdyolarda ve konserlerde geçiyor. O zihniyetteki kişiler zaten hayatları boyunca bale gösterisi izlememiş balenin ne olduğuna dair en ufak bir fikri olmayanlar. Buraya gelen kitle de belli.

2a

TÜRK BALESİ AVRUPA'YA ÇOK YAKIN
Melih, peki siz Washington, Monte Carlo, Kanada, Japonya, Güney Kore ve son olarak da Avustralya gibi dünyanın birçok önemli balesinde baş balet olarak dans ettikten sonra Türkiye'ye geldiğinizde ne hissediyorsunuz?
Türk balesi geride değil bence. İstanbul Devlet Opera ve Balesi'ni çok kötü bulmuyorum.  Avrupa'ya baya yakınız esasında.
Eksiklikleri yok mu, var. Ama bizden daha kötüleri de var. Bizdeki en büyük eksiklik maalesef opera ve baleye ayrılan bütçe.
Devlet, opera ve baleyi maddi manevi biraz daha desteklerse çok daha verimli işler çıkacağından eminim.

Çok eleştirildiği için soruyorum Türkiye'deki bale eğitimini yeterli buluyor musunuz?
Bizim bale eğitimlerimiz iyi ama şu bir gerçek biz dünyanın gerisinden geliyoruz. En basiti konservatuvarı bitirdiğimizde 21 yaşında oluyoruz yurt dışındakiler 18‘inde artık company'e gelip başlamış oluyorlar. Zaten klasik bale dinç vücut istediği için 30, zorlarsak 36 yaşımıza kadar dans edebiliyoruz.

basliksiz-1

Melih MERTEL- Melis BAYRAKTAR Fotoğraf: Oğuz BİRKARDEŞLER

Harika bir vücudunuz var bence 40'a kadar dans edersiniz. :) Özel olarak uyguladığınız bir beslenme programınız var mı? Uykunuza dikkat ediyor musunuz?
Teşekkürler :) Ancak contemporary dediğimiz danslarda büyük bir sakatlığımız yoksa biraz daha uzun süre dans edebiliriz. Klasik balede mümkün değil.
Balede sağlıklı beslenmek çok önemli. Ne kadar dikkat ederseniz vücudunuzdan daha fazla verim alırsınız. Ben güne koca bir bardak shaker hazırlayarak başlıyorum. İçinde bol miktarda; yulaf, kivi, muz, bal, protein süt, dondurulmuş böğürtlen olan.
Üsküdar Tekel Sahnesi'ne provaya geldiğimde, bale derslerine başlamadan önce, opera balenin Ayşe annesi bana yumurta mix yapıyor onu yiyorum. Dersten sonra da tavuklu salata yiyorum. Akşam eve geldiğimde et veya balık yiyorum.  Dersler dışında düzenli olarak; Pilates ve kuvvetlendirme çalışmaları yapıyorum. Sonra da 7-8 saat uyuyorum.

basliksiz-1

Melih MERTEL Fotoğraf: Oğuz BİRKARDEŞLER

BALET OLMASAYDIM AŞÇI OLURDUM
Anlattıklarınızdan başka bir şeyler yapmaya vaktiniz olmadığı fikri ortaya çıksa bile yine de sormak istiyorum, iş dışında nasıl vakit geçiriyorsunuz? Bir de balet olmasaydınız hangi mesleği seçerdiniz?
Balet olmasaydım aşçı olurdum. Yemek yapmayı çok seviyorum. Onun dışında fırsatım oldukça kışın snowboard yapıyorum, yazın da yüzüyorum.

Melih Mertel'i başarılarından dolayı tebrik ediyor, röportaj talebimizi kabul ettiği için çok teşekkür ediyoruz.
Eğer siz hala sahnede tüm dünyanın hayranlıkla izlediği Melih’i, izlemediyseniz çok şey kaçırmışsınızdır.
Üzülmeyin; sezon bitmeden görmek şu sıralar hala mümkün; çünkü kendisi 6 ve 9 Ocak'ta Süreyya Operası'nda, 13 Ocak'ta Zorlu PSM'de Fındıkkıran balesinde dans edecek.