Reklamsız Sözcü

Tükürük bezi hastalıkları nasıl anlaşılır? İşte dikkat edilmesi gerekenler…

Tükürük bezi hastalıkları dikkat edilmesi gereken bazı detaylar içeriyor. Vücudumuzdaki tükürük salgısı üreten organlarımız tükürük bezleridir. Tükürük bezleri tükürük salgısı üretip kanallar aracılığıyla salgıyı ağız, boğaz, yutak, sinüs gibi organlarımıza ulaştırır.

android-time 15:32 11 Temmuz 2018
Tükürük bezi hastalıkları nasıl anlaşılır? İşte dikkat edilmesi gerekenler…
Tükürük bezi hastalıkları dikkat edilmesi gereken bazı detaylar içeriyor. Vücudumuzdaki tükürük salgısı üreten organlarımız tükürük bezleridir. Tükürük bezleri tükürük salgısı üretip kanallar aracılığıyla salgıyı ağız, boğaz, yutak, sinüs gibi organlarımıza ulaştırır.

Tükıürük bezi hasalıkları farklı çeşitli türler içeriyor ve farklı şekillerde ortaya çıkabiliyor. Kulak Burun Boğaz Uzmanı Op. Dr. Halide Güneş Çiftçi; tükürük bezi hastalığı ve korunma yolları hakkında açıklamalarda bulundu.

Tükürük ne işe yarar?

Tat almayı kolaylaştırır.
Ağız mukozasını nemli tutarak mukozayı korur.
İçerisindeki amilaz, lipaz enzimi ile sindirime yardım eder.
Diş minesini korur.
Bakterilere karşı koruma etkisi vardır.

Dehidratasyon (sıvı kaybı), stres, hastanede yatma, psikolojik durumlar, bazı ilaçlar, radyoterapi sjögren sendromu, kronik tükürük bezi enfeksiyonları, demir eksikliği ve pernisiyöz anemi gibi durumlar tükürük akım hızını ve miktarını azaltabilir. Tükürük bezleri majör (büyük) ve minör(küçük) olmak üzere iki tiptir. Majör tükürük bezleri dediğimiz büyük bezler 3 tanedir. Bunlar; yanakta kulaklarımızın önünde bulunan iki adet parotis bezi, alt çenenin altına yerleşmiş olan 2 adet submandibüler bez ve 2 adet dilaltı tükürük bezleridir. Minör tükürük bezleri ise çok sayıda olup mukoza içine yayılmışlardır.
En sık olarak siyaloadenit dediğimiz tükürük bezi enfeksiyonu görülür. Bunun dışında tükürük bezi taşları, tükürük bezinin iyi ve kötü huylu tümörleri, siyaloadenozis denilen tükürük bezinin tümör dışı şişlikleri, tükürük bezinin granülomatöz hastalıkları (tüberküloz, aktinomikoz, kedi tırmığı hastalığı vs…), sjögren hastalığı vs. Tükürük bezi enfeksiyonları bakteriyel ve viral olabilir. Bunlara örnek verecek olursak;

Akut süpüratif siyaloadenit:

En sık parotis bezinde görülür. Tükürük bezi taşı varlığında veya tükürük akımının azaldığı durumlarda daha çok ortaya çıkar. Enfeksiyon bölgesinde ağrı, ödem, ısı artışı ve kızarıklık ile kendini gösterir.
Tedavide nedene yönelik antibiyotik, ağrı kesici ve masaj uygulanır. Nadiren de cerrahi gerekli olabilir.
Kronik rekürren (tekrarlayan) siyaloadenit:
Bu hastalık da en sık parotis bezinde görülür. Tükürük salgısının azaldığı veya durduğu durumlarda daha çok ortaya çıkar.
Klinik olarak hastada tekrarlayan, hafif ağrılı tükürük bezi şişmeleri söz konusudur.
Nedene yönelik tedavi uygulanır. Bunun dışında, yeterli hidratasyon (sıvı alımı), masaj da tedaviye eklenir. Bu tedaviler yeterli olmazsa bezin çıkartılması gerekebilir.

Viral siyaloadenitler:

En sık şekli kabakulaktır. Kabakulak, çocukluk yaş grubunda parotis bezinde şişlik yapan en sık nedendir. Etken mumps virüs dediğimiz paramyxoviridae ailesinden bir virüstür. En sık 4-6 yaş grubu çocuklarda görülür. Virüs direkt temas, damlacık ya da tükürük ile geçer.
İlk bulgu tek veya çift taraflı yanakta şişlik ve ağrıdır. (Genellikle parotis bezi tutulur). Hastalık nadiren submandibuler ve sublingual (dilaltı) tükürük bezlerini de tutabilir. İlk üç günde ateş 40 dereceye yükselebilir.
Kabakulağın epididimoorşit( kısırlığa neden olabilir), aseptik menenjit, ensefalit, pankreatit, miyokardit, tiroidit, sensörinöral işitme kaybı, artrit gibi ciddi komplikasyonları vardır.
Kabakulak virüsü dışında Ebstein-Barr virus, Cytomegalovirus, HIV, Parainfluenza virus, Coxsackie virusve Echovirus gibi virüsler de tükürük bezinde enfeksiyonlara neden olabilir.
Siyalolitiazis (tükürük bezi taşı), tükürük bezinin içerisinde kalsiyumdan zengin taşların oluşmasıdır. Sıvı kayıpları, bazı ilaçlar ve kronik hastalıklar taş oluşumuna yatkınlığı arttırmaktadır. Tükürük kanalı aniden tıkanır ve özellikle yemekten sonra bezin olduğu bölgede şişme meydana gelir. Kısa bir zaman sonra da düzelir ancak sık tekrar eder. Cerrahi müdahale gerektirebilir.

Tükürük bezi tümörleri

Tükürük bezi tümörlerinin %80'i parotis bezinde görülür. %10-15’i submandibüler bezden, %1’i sublingual bezlerden, %4’ü ise minör tükürük bezlerinden kaynaklanır. Parotis bezinden kaynaklanan tümörlerin %25’i, submandibüler bez tümörlerinin %50’si, minör tükürük bezleri tümörlerinin ise %65’i kötü huyludur. Pleomorfik adenoma dediğimiz tümör tipi tüm tükürük bezi tümörlerinin %65’ini oluşturur ve sıklıkla parotis bezinden gelişir. Mukoepidermoid karsinoma ise tükürük bezi tümörlerinin en sık rastlanan kötü huylu tümörüdür. Tümörlerin çoğu iyi huylu, iyi huylu tümörlerin çoğu da pleomorfik adenomdur. Hastaların ortalama yaşları kötü huylu tümörler için 55, iyi huylu tümörler için 40'tır. Tükürük bezi tümörleri en sık ağrısız şişlik ile karakterizedir.

Tükürük bezi tümörlerinin belirtileri…

Klinik olarak kulak önünde, çene altında ağrısız ve yavaş büyüyen şişlikler olarak karşımıza çıkarlar. Kitlenin aniden büyümesi tümör içine kanama veya enfeksiyon nedeni ile olabilir. Kitle içine kanamalarda daha önceden yavaş büyüyen ve ağrısız olan bir şişliğin kısa sürede ağrılı hale gelmesi görülür. Benign (iyi huylu) tümörlerde yüz sinirinin etkilenmesi çok fazla görülmezken, malign (kötü huylu) tümörlerde kitle ile birlikte yüz siniri de etkilenebilir. Yine malign tümörler çevre dokulara yayıldığı için kitleler daha düzensiz ve hızlı büyüme eğilimi gösterirler.
Tükürük bezi hastalıklarının tanısı ve tedavisi…
Her hastalıkta olduğu gibi tükürük bezi hastalıklarının tanısında hikaye çok önemlidir. Başlangıç zamanı, yavaş mı yoksa hızlı mı geliştiği, ağrının eşlik edip etmemesi, yüzde uyuşma, olup olmadığı, yemekle ilişkisi, kişinin kullandığı ilaçlar, geçirdiği hastalıklar dikkatlice sorgulanmalıdır.
Muayene bulgularından sonra görüntüleme yöntemlerine geçilir. En sık yüzeyel ultrason olmak üzere siyalografi sintigrafi BT ve MR da tanıda kullanılan görüntüleme yöntemlerindendir. Tüm bunlardan sonra özellikle de tümör şüphemiz varsa ince iğne aspirasyon biyopsisi dediğimiz iğne biyopsisi gerekebilir ve bu alınan hücre patolojik incelemeye gönderilir. Fakat kesin tanı kitle çıkartıldıktan sonra konur.
Tedavinin temeli cerrahidir.
İyi huylu tümörlerde, tümör parotis bezinde ise tümör bezin bir kısmıyla birlikte çıkarılır. Submandibuler tükürük bezinde ise tükürük bezinin tamamı çıkarılır.
Kötü huylu tümörlerde daha geniş cerrahiler uygulanır. Bezin tamamı çıkarılabilir, hastada ameliyat öncesi yüz felci ortaya çıktıysa yüz siniri de bezle birlikte çıkarılır ya da ameliyatta tümörün yüz sinirine uzadığı görülürse yüz sinirinin etkilenen bölümü çıkarılabilir ve bu bölüm tamir edilebilir. Yine bazı kötü huylu tümörlerde ‘boyun diseksiyonu' adı verilen bir işlemle boyundaki lenf bezleri çıkarılabilir ve cerrahi sonrası bazı olgularda radyoterapi ve nadiren kemoterapi gerekebilir.
Cilt tutulumu olan kötü huylu tümörlerde cilt de çıkarılıp bazı rekonstrüksiyon (yeniden yapılandırma) yöntemleri uygulanabilir.

İyi huylu tümörlerde uygun cerrahi teknikle nüks (tekrarlama) oranı çok azdır. Kötü huylu tümörlerde ise başarı tümörünün cinsine ve yaygınlığına bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir.

İLGİLİ HABEREl, ayak ve ağız hastalığı nedir? Belirtileri ve tedavi yolları? El, ayak ve ağız hastalığı bulaşıcı mıdır?El, ayak ve ağız hastalığı nedir? Belirtileri ve tedavi yolları? El, ayak ve ağız hastalığı bulaşıcı mıdır?
SIRADAKİ HABER
Paylaş Tweet social-whatsapp Whatsapp more