Reklamsız Sözcü

Türk bilim insanından genetik hastalık tespit süresini kısaltan buluş

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hüseyin Onay, genetik hastalıkların daha erken tespit edilebilmesini sağlayan bir bilimsel çalışmaya imza attı. Onay'ın bu çalışması sayesinde testin sonuçlanma süresi 30 günden 3 saatte indi. Uygulamanın diğer önemli özelliği ise dünyadaki benzerlerinden daha düşük bir maliyete sahip olması.

android-time 14:22
Türk bilim insanından genetik hastalık tespit süresini kısaltan buluş
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hüseyin Onay, genetik hastalıkların daha erken tespit edilebilmesini sağlayan bir bilimsel çalışmaya imza attı. Onay'ın bu çalışması sayesinde testin sonuçlanma süresi 30 günden 3 saatte indi. Uygulamanın diğer önemli özelliği ise dünyadaki benzerlerinden daha düşük bir maliyete sahip olması.

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hüseyin Onay, yenidoğanlarda genetik hastalıkları tespit etmek amacıyla kullanılan ve bir ayda sonuçlanan genetik tarama testini, geliştirdiği sistemle 3 saatte sonuçlandırmayı başardı.

“Yerli ve milli test” için, laboratuvar yerine sadece tarama testi cihazının takılacağı bilgisayara ihtiyaç duyuluyor.

ege-universitesi-huseyin-onay-aa-2

EÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Onay, üniversitede edindiği 100 bine yakın genetik test tecrübesiyle üniversitenin teknoparkında kurduğu şirkette yerli ve hızlı test kitleri üzerinde çalışmalar yürütüyor.

Daha önce yerli imkanlarla süper hızlı DNA temelli kişi tanımlama, kalıtsal meme kanseri, genetik tanı koymanın zor olduğu hemofili hastalığının tespitine yönelik “ilk” test kitlerini geliştiren Doç. Dr. Onay, şimdi de yenidoğan genetik taramasında da yerli, hızlı ve ucuz bir sistemi hazırladı.

Yerli ve milli imkanlarla yapılan bir test kiti ve yazılımdan oluşan sistemle, yenidoğanlarda genetik hastalıkların tespitinin yaygınlaşması sağlanarak, ölümle sonuçlanabilen birçok hastalığın tedavisi hedefleniyor.

İLK ETAPTA 10 HASTALIK TARANACAK

ege-universitesi-huseyin-onay-aa-1

Doç. Dr. Onay, tıpta yeni yaklaşımın, hasta bireyleri bulup tedavi etmek yerine hastalığı ortaya çıkmadan saptayıp engellemek olduğunu söyledi.

Bunun sağlık sistemi açısından çok daha maliyet etkin bir yaklaşım olduğunu kaydeden Onay, bu kapsamda her ülkenin, o ülkede sık görülen hastalıklar için yenidoğan taraması yaptığını anlattı.

Türkiye’de de yenidoğanlarda belirli hastalıkların biyokimyasal yöntemlerle tarandığını ancak genetik tabanlı bir yeni doğan taraması olmadığını ifade eden Onay, şöyle konuştu:

“Ülkemizde yenidoğan döneminde en sık gözlenen ve bunların tedavisi de olduğu için önlenebilecek durumda olan 10 hastalığa ait 15 geni dünyada hiç erişilmemiş bir sürede süper hızlı bir şekilde taracayacak bir sistem geliştirdik. Bu sistem genetik olduğu kadar yazılımsal taraftan da desteklenen bir süreç. Dünyada hiç olmadığı kadar hızlı, normalde 30 gün civarında biten bir süreci 3 saate düşürdük. 3 saat içinde bir yenidoğanın en sık gözlenen hastalıklar için hasta olup olmadığını saptayabileceğimiz bir sistem geliştirdik. Bu gelişen bir süreç olacak. Süreyi daha da kısaltacağız, 2 saatlere kadar düşecek. Hastalık sayısını da 30’a, 50’ye ulaştıracağız. Böylece sadece ülkemizde değil dünyada da rahatlıkla kullanılacak bir sistem olacak.”

ege-universitesi-huseyin-onay-aa

Doç. Dr. Onay, dünyadaki yenidoğan nüfusu düşünüldüğünde pazar payı son derece yüksek bir tıbbi uygulama geliştirdiklerini dile getirdi.

Genetik testin daha önce çok uzun süren ve sadece çok özelleşmiş merkezlerde yapılabildiğini aktaran Onay, “Genetik test algoritmasını neredeyse sağlık ocaklarında bile yapılabilecek hale getiriyoruz. Bu, tıbbın ve genetiğin çehresini değiştirecek bir uygulama. Genetik tarama konusunda geliştirilen en sofistike cihazı yerli yazılım ve test kiti ile hızlandırdık ve özel laboratuvarlara ihtiyaç duymaktan çıkardık.” diye konuştu.

Genetik analizi yapacak küçük bir cihazın takılacağı, internete bağlı bir bilgisayarla testin yapılabileceğini anlatan Onay, böylece dünyadaki en ücra yerlerde bile kolaylıkla uygulanarak bebeklerde başarılı bir tarama gerçekleştirilebileceğini vurguladı.

MALİYETİ DAHA DÜŞÜK

ege-universitesi-huseyin-onay-aa-3

Yenidoğan genetik taramasına maliyet olarak da etkin bir çözüm sunduklarını ifade eden Onay, “Bu sistemin dünyada yenidoğan taramasında referans yöntemlerden biri haline geleceğini öngörüyoruz. Genetik testlerin maliyeti iş gücü yoğun olduğu için ülkelerden ülkelere farklılık gösterir. Maliyetinin ABD’de yapılan testin 10’da biri olmasını bekliyoruz.” ifadelerini kullandı. Onay, çalışmasının TÜBİTAK tarafından desteklendiğini sözlerine ekledi.

EÜ Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak da üniversitenin teknoparkında dünya çapında çalışmalara imza atıldığını ifade ederek, “Tamamen yerli ve milli, öz kaynaklarımızla geliştirilen bir sistem. Bununla gurur duyuruz. Biz araştırma projelerine özel önem veriyoruz. 2019 yılı hedefimiz araştırma üniversitesi olmak. Üniversitemizin en iyi olduğu alanlardan birisi tıbbi genetik.” değerlendirmesinde bulundu.

AA

İLGİLİ HABEREge Üniversitesi'nden tıp tarihine geçecek robotik izsiz tiroid ameliyatıEge Üniversitesi'nden tıp tarihine geçecek robotik izsiz tiroid ameliyatıİLGİLİ HABEREge Üniversitesi'nde literatüre giren çalışma: Yeni bir bakteri türü keşfettilerEge Üniversitesi'nde literatüre giren çalışma: Yeni bir bakteri türü keşfettiler

Merakla beklenen Yılmaz Özdil'in son kitabı "Mustafa Kemal" Plus abonelerine hediye.

SIRADAKİ HABER
Paylaş Tweet social-whatsapp Whatsapp more