Sözcü Plus Giriş

Bilinçsiz ağrı kesici almak neden riskli?

Onkolog Dr. Yavuz Dizdar ülkemizde en yaygın kullanılan ilaçlar arasında yer alan ağrı kesicilerin bilinmeyen zararlarına dikkat çekerek “Bu ilaçların tamamen masum olduğunu zannetmeyin” dedi.

Nazan DOĞANER HALICI
06:00 -
Bilinçsiz ağrı kesici almak neden riskli?

Eczanelerde en çok satılanlar ilaçlar arasında ağrı kesiciler ilk sırada… Zira en ufak bir ağrıda bu ilaçlara sarılıyoruz. Peki bu ne kadar doğru? Gelişigüzel ağrı kesici kullanmanın ne gibi zararları var? İşte Onkolog Dr. Yavuz Dizdar'ın bu konudaki açıklamaları…

AĞRININ NEDENİ BİLİNMELİ

– Hocam biraz da ülkemizde leblebi gibi tüketilen ağrı kesicilerden bahseder misiniz? Bu ilaçları gelişigüzel kullanmak tehlikeli mi?

Ağrı aslında vücudun yanlış giden bir durum için ürettiği bilinç yanıtıdır. Ağır stres nedeniyle ortaya çıkan gerilim ağrılarını saymazsanız, kronik ağrının nedeni anlaşılmadan tedavisi zaten hatadır. Ancak neden artık belli ise hastanın sıkıntı çekmemesi için geçici süre ağrı kesici verilebilir. Aksi takdirde mesela baş ağrısı beyin damarlarındaki genişlemelerden de kaynaklanabilir. Dolayısıyla ağrı kesicilerin en büyük sorunu gerçek nedeni tedavisiz bırakmaları ya da ötelemeleridir. Ancak bunun dışında da sakıncalar var, en sık bilinenlerinden biri karaciğer için toksik olmalarıdır. Bu etki özellikle uzun sürede ortaya çıkar ama hasar kalıcı olur. Uzun süreli kullanımda böbrek yetmezliğine de yol açar. Tamam, her ağrı şikayetinde doktora gidemeyiz ama bu ilaçların tamamen masum olduğun zannetmeyelim, gerektiği gibi kullanalım bu yeterlidir.

YAN ETKİLER BİLİNMELİ

Fransız ve Danimarkalı bilim insanları, yaygın olarak kullanılan ve ibuprofen etken maddeli ilaçların kısırlık, iktidarsızlık, depresyon ve kas erimesine yol açabileceğini ileri sürdü. Kullandığımız pek çok ilaçta buna benzer riskler var diyebilir miyiz?

Elbette var, bunların çoğu gözlemlenmesi güç etkilerdir, ancak zamanla, o da veren doktor bunu özellikle merak edip sorguluyorsa anlaşılır. Kas erimesi, kolesterol tedavisinde kullanılan statin sınıfı ilaçların iyi bilinen yan etkilerindendir, mamafih doktor bir kere yazıp gönderdiğinde hastayı birkaç ay görmez. Oysa uzun süreli kullanılacak hangi ilaç olursa olsun bu istenmeyen etkiler açısından incelenmesi gerekir. Burada sorun sadece ilaçta olmayabilir, herkesin metabolizması farklıdır. Bazıları ilaçları kolay metabilize ederken bazılarında bu çok yavaş olur.

Onkolog Dr. Yavuz Dizdar

KAN SULANDIRICILARA DİKKAT

Bir de araya giren diğer ilaçlar meselesi var ki günlük yaşamda tabloyu iyice bulandırır. Mesela siz hastaya kan sulandırıcı başlar ve belli doza ayarlarsınız, ama hasta arada kendi kendine aspirin alabilir. Oysa bu iki ilaç aynı kan proteini ile taşındığından aspirin kan sulandırıcının molekülden kopup serbest kalmasına yol açar. Bu durum beklenmedik kanama anlamına gelebilir. Bir ilacı uzun süreli kullananlar başka ilaç verildiğinde doktora etkileşim olup olmayacağını mutlaka sormalılar.

Antidepresanlar eczanelerde peynir ekmek  gibi satılıyor

Hocam biraz da antidepresanlardan bahsedebilir miyiz? Günümüzde kullanmayan insan yok neredeyse… Bunun sebebi nedir?

Evet, antidepresan kullanımı yıllar içinde çok fazla arttı… Çok değil 20 yıl önce doktorlar antidepresanlara mesafeli yaklaşırdı ama sonrasında ilaç endüstrisi Soner Yalçın'ın detayıyla anlattığı pazarlama stratejilerini geliştirdi. Yan etkisi yok denilen antidepresanlar eczanelerde peynir ekmek gibi satılmaya başladı. Ben bunda yetersiz aroma alımının etkili olduğunu düşünüyorum, zira beyin bu maddeleri meyvelerin olgun hallerinden alabiliyor. Oysa büyük şehirde gerçek aroma içeren ürün neredeyse yok, “özdeş aroma” olarak adlandırılan bileşikler ise yapay, bunları da yine ilaç endüstrisi geliştirmiş. Uzun süreli aromatik madde eksikliği ister istemez beynin ara geçirici miktarını düşürecektir, işte antidepresanlar geride kalanın sinir aralarında kalmalarını sağlayarak etki ediyor ama bu elbette tedavi değil. Sonuçta nedensiz bir mutluluk ortaya çıkıyor, bu kırılgan bir durum… İlaç kesildiğinde ya da olağandışı bir durum ortaya çıktığında öfke patlamalarıyla karşılaşıyoruz. İntihar ya da şiddet eğilimi bu nedenle şaşırtıcı değil…

Çok fazla yan etkiye sahipler

Antidepresanların başka yan etkileri yok mu?

Var elbette, beynin işlevini değiştiren ilaçlar başka sistemleri de etkiler. Antibiyotiklerde olduğu gibi, bu ilaçlarda da uzun sürede farkına varılan, genellikle de varılamayan çok fazla yan etki söz konusudur. Siz beynin işlevini dışarıdan müdahale ile sadece bir yönde değiştirirsiniz ama uzun süreli kullanımda ilacın diğer sistemlerdeki baskısı ön plana çıkmaya başlar. Hormon düzeyleri doğrudan ya da dolaylı etkilenir. Dikkat, cinsel istek, öğrenme, hatırlama gibi beceriler azalır. Bir meslektaşımın açıkça ifade ettiği gibi “nedeni bilinmeyen” bir mutluluk durumu vardır ama genel olarak duygu durumu küntleşir. Zira mutluluk bir zorunluluk değildir, önemli olan insanın değişik duygu hallerine uyum yeteneğidir, bu ortadan kalktığında daha az kaygılı ama daha duyarsız bir kişilik ortaya çıkar. Olanların farkında olsa bile etkilenmez hale gelir… Nitekim antidepresan ilaçlar hayvan için ağır besi üretiminde de kullanılır.

YARIN: Kolesterol hapları gerçekten gerekli mi?

Son güncelleme: 08:23 11.12.2019
Paylaş Tweet social-whatsapp Whatsapp Paylaş more