Sözcü Plus Giriş
SERPİL YILMAZ

Üniversiteler nasıl rektör seçiyor?

New York merkezli Beba İnovasyon ve Girişimcilik Vakfı Başkanı Prof. Dr. Ali Beba, Amerika'da saat 02.00'ı gösterirken, ABD Başkanı Beyaz Saray işgali hareketinin ortaya çıkardığı yıkım görüntülerini izlemeyi sürdürüyordu.

Bir tarafında Amerikan demokrasisinin yaşadığı kara gün, öbür tarafta Prof. Dr. Melih Bulu'nun Boğaziçi Üniversitesi (BÜ) rektörü olarak atanması ve sonrasında yaşanan olaylar…

Güne Amerika'dan gelen Beba'nın telefonu ile başladım. Satır başlarıyla Beba'nın üniversitelere bakışını özetlemeye çalışacağım:

 Üniversitelerin tepe yöneticisine biz rektör diyoruz. Amerika'da ‘president' (başkan) diyorlar. Hem özel, hem de eyalet üniversitelerindeki ‘president' seçiminde dikkat edilen en önemli husus bu göreve gelecek kişinin üniversiteyi geliştirebilecek ehliyete sahip olmasıdır.

 Bu kişi kurum içinden, ya da dışından olabilir.

 Bu tür seçimler için üniversite üst kurulu (mütevelli heyeti) özel bir ‘kurul' oluşturur ve profesyonel bir beyin avcısı (head hunter) firma ile anlaşma yapar.

 Bu firma onlarca aday ile görüştükten sonra göreve en uygun toplam 6 adayı üniversite seçim kuruluna sunar.

 Kurul bunlardan birini atar. Sonuçta atamayı üniversitenin kendisi yapar.

★★★

Prof. Dr. Beba'nın kulağınıza hiç de yabancı gelmeyecek sözleriyle devam ediyorum…

Boğaziçi Üniversitesi rektörlük atamasında -mevcut düzenlemeler çerçevesinde yapıldığı için- yasal bir sorun görünmüyor. Sorun, bana göre, mevcut düzenlemelerin kendisinde yatıyor. Üniversite özerkliği YÖK (Yükseköğretim Kurulu) ile birlikte tarihe karıştığı ve devlet üniversitelerinde yöneticiler devlet başkanı imzası ile atandığı için büyük sıkıntı var. Bu uygulama rektör (ya da dekan) seçimlerinde liyakatı arka plana atabiliyor.”

★★★

BÜ'nün kapısına vurulan kilit fotoğrafına ister Ankara'dan, ister İstanbul'dan, ister New York'tan bakın başka türlü görünmüyor.

Beba geçiçi çözümü “istifada” görüyor:

 Atanan kişi bir an önce görevinden istifa etmeli ve yerine 1863 yılından bu yana ülkemize büyük değerler kazandıran bu kurum ile uyumlu görev yapabilecek başka bir hocamız atanmalıdır.

 Kalıcı ve uzun vadeli çözüm ise mevcut mevzuatın değiştirilmesidir.

★★★

Amerikan üniversitelerinde dışarıdan atama modeline yakınımızdan bir örnek verebilirim. BÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği mezunu ve Amerika'da doktorasını yapan Prof. Dr. Şirin Tekinay; birçok uluslararası mühendislik kurumunun yönetiminde yer alıyor. Işık Üniversitesi eski rektörü ve Sabancı Üniversitesi eski rektör yardımcısı Tekinay, Amerikan Üniversitesi Sharjah Mühendislik Fakültesi'ne dekan olarak atandı.

Bulu'nun akademik hayatı AKP'nin yamacında geçti

2015  yılı seçimlerinde AKP milletvekili aday adaylığı dahil, Bulu'nun yalnızca siyasi kariyeri değil, akademik ve profesyonel yaşamı da AKP'nin dibinde geçiyor.

★★★

AKP'den ayrılan Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu'nun kurucuları arasında olduğu İstanbul Şehir Üniversitesi öğretim üyeleri arasındaydı.

2015 yılında Dr. Muharrem Usta'nın Mütevelli Heyet Başkanı olduğu 21.Yüzyıl Anadolu Vakfı'na bağlı İstinye Üniversitesi'nin kurucu rektörü oldu.

★★★

Medical Park ve Liv Hospital'in de aralarında olduğu MLP Care Grubu Yönetim Kurulu Başkanı ve AKP'ye yakınlığı ile bilinen Usta, Trabzonspor eski başkanlarındandı. Kulüpten alacağı 38 milyon lirayı bağışladı.

★★★

Bulu, Ocak 2020'de AKP dönemi yıldızı parlayan müteahhitlerden Mehmet Naci Topsakal'ın başkanı olduğu Haliç Üniversitesi'ne rektör olarak atandı.

★★★

Sahiplik” mazisi halen aydınlatılmamış Haliç Üniversitesi'nde rektörlük görevi bir yıl sürdü. Bulu 2021 yılını Boğaziçi Üniversitesi rektörü olarak karşıladı.

Haliç Üniversitesi, Ekim 2020'de 93 yaşında hayata veda eden Prof. Dr. Gündüz Gedikoğlu'nun Onursal Başkanı olduğu Bizim Lösemili Çoçuklar Vakfı'nın (BLÇV) kurduğu bir üniversiteydi.

Vakfın bir dönem başkanlığını Milliyet'in sahibi Demirören Grubu'nun merhum patronu Erdoğan Demirören üstlenmişti.

Vakıf ve üniversitenin yönetimine müdahil olan Av. Mansur Topcuoğlu toplamı 120 milyon liraya varan yolsuzluk iddiaları ile yargılandı. Hakkında 51 yıla kadar hapis istenen Topcuoğlu, 2019 yılında tutuklandı, geçtiğimiz eylül ayında da tahliye edildi.

★★★

Haliç Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanı olarak karşımıza Yeni Yapı İnşaat ve Hicaz Havacılık Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Naci Topsakal çıktı.

Haliç Kongre Merkezi'nin işletmesini de alan Topsakal, Fettah Tamince'nin şirketi Sembol İnşaat ile birlikte 2017 yılında 850 milyon liraya ihale edilen Taksim'deki Atatürk Kültür Merkezi (AKM) inşaatını üstlenmişti.

★★★

Paylaşılamayan “rektörün” özel sektöre katkılarını anlatmaya yerim yetmedi. Devam ederiz…