Sözcü Plus Giriş
YÜCEL ARI

Yoksulluğun kaç çeşidi olabilir?

24 Haziran 2021 Yazarlar

TÜİK, Türkiye Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması sonuçlarını açıkladı. Buna göre İstanbul'da gelir eşitsizlik oranı 7.8'den 8.6'ya yükseldi… Göreli yoksulluk oranı en düşük olan İBBS (İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması) 2. Düzey bölgeleri ise yüzde 7.2 ile TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli), yüzde 8.0 ile TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) ve yüzde 8.1 ile TR81 (Zonguldak, Karabük, Bartın) olarak hesaplandı!

Kafa karıştırıcı hesaplar… TÜİK şunu demek istiyor bence, ahali daha önce yoksuldu, şimdi baktık fukara olmuş! Görece yoksulluk falan deniyor, biz ‘sade' yoksulluğu biliyoruz. Başka türlüsü de mi var acaba? Baktım, evet varmış. Hamdolsun 17 tane!

Yoksulluğun türlerinden önce fukaralığımızın boy ölçüsünü görelim.

 2019'da 3 milyon 282 bin 975 hane devletten aldığı sosyal yardımla yaşarken, rakam 2020 yılında yüzde 102 artarak 6 milyon 630 bin haneye fırladı!

Beslenme ve barınma gibi ‘temel ihtiyacımı karşılayamaz haldeyim' diyenlerin oranı 2021'de yüzde 26.6 zıpladı!

Temel ihtiyaçlarımı karşılayabiliyorum diyenlerin sayısı 2020'de yüzde 26 idi, bir yıl sonra bu yanıtı verenlerin oranı yüzde 17.2'ye düştü!

Memleketin özeti üç kelime! Fırlıyor… Zıplıyor… Düşüyor… Çarpıyorsunuz, bölüyorsunuz, çıkarıp topluyorsunuz elde var yoksulluk. Madem konu yoksulluk, buyurum bunlar da çeşitleri. Bakın bakalım, sizinki hangisi…

Mutlak yoksulluk: İnsanın temel ihtiyaçlara ulaşamama haliymiş. Dünya Bankası sınırını belirlermiş 2400 kalorilik besin. Türkiye'de günlük 4 doların altında gelir.

Göreli yoksulluk: Bir kişinin kendi yaşam düzeyini daha yüksek bir gelir grubu ile karşılaştırıp bulduğu sonuçmuş. Şükür, onlar kadar yoksul değiliz…

Gelir yoksulluğu: Kişinin asgari yaşam şartlarını karşılayacak bir gelirinin olmamasıymış. Yıllardır iş arayıp, bulamayanlar yani.

İnsani yoksulluk: Birleşmiş Milletler kavramı bu. Eğitim yoksunluğu, yetersiz beslenme, yaşam süresinin azlığı, gelecekten korkma, hastalıklardan korunamama,  özgürlüklerden yoksun olma durumu.

Objektif yoksulluk: Bu cins yoksulluk kalori, gelir ve tüketim harcamalarına göre ölçüleni. Uzmanlar ne yiyor, ne kadar harcıyorsun ona bakıyor.

Subjektif yoksulluk: Kendi değerlendirmeni kendin yapıyorsun. Fakat, bu durum uzmanların kafasını karıştırıyor. Çünkü ölçülemiyor.

Kırsal yoksulluk: Topraksız köylüler, topraksız tarım işçileri, geçici ya da mevsimlik işçiler, küçük toprak sahipleri, kırsalda basit usullerle üretim yapanlar, hayvancılıkla geçinmeye çalışanların hali.

Kentsel yoksulluk: Dünya Bankası saptamış madde madde. Yetersiz gelir, düzenli olmayan kaynaklar, yetersiz barınma, alt yapı eksikliği, sosyal güvenlikten mahrumiyet, karar alma sisteminde yer bulamama gibi… Say say bitmiyor 26 madde.

Geçici yoksulluk: Ekonomik krizler, doğal afetler, yüksek enflasyon ve dış etkili şoklardan kaynaklanan kriz dönemlerinde insanların işini, malını mülkünü kaybetmesi. Umut var, en azından geçici.

Dalgalanan yoksullar: Bazı dönemlerde yoksullaşıp, bazı dönemlerde yoksul olmayan ama genellikle yoksulluk sınırına yakın yaşayanlar. Dün yoksuldum, bugün biraz daha yoksulum durumu.

Ara sıra yoksul olanlar: Yoksulluk sınırının bir tık üzerinde olmalarına karşın bazen sınırın altına düşenler.

Kronik yoksulluk: Durumu dünya yansa değişmeyenler. Yoksul bireylerin çoğu yoksul doğup, yoksul ölür. Hatta, yoksulluklarını çocuklarına miras bırakır.

Yeni yoksulluk: Gelişen üretim ve tüketim alışkanlıklarıyla yaşıt. İşsizliğin artması, bir iş bulsa bile geçimin zorlaşması, gecekondulaşmanın ortadan kalktığı dönemlerde yaşanan yoksulluk.

Karma yoksulluk: Dünyadaki yoksullar, çok yoksul ülkelerin yoksulları ve zengin ülkelerin yoksullarının tamamından oluşan tür.

Nöbetleşe yoksulluk: Kentlerde yaşayan yoksul kesim içinde hemşehrilik ayağı ile bazı grupların diğerlerinin sırtından zenginleşmesi. Yoksul bir başka yoksulu çarpar, kendi yırtar. Bizden çıkma olabilir! Atalarımız söz bile söylemiş üstüne: Gemisini kurtaran kaptan…

Sosyal olanak yoksulluğu: Bu sınıf yoksul şöyle izah ediliyor: İnsani gelişme kriterlerine erişememe, sağlıklı üreme, sağlıklı büyüme, okuma yazmadan kısıtlılık.

Ultra yoksulluk: Zurnanın zırt dediği yer. Gelirinin tamamını harcasa bile günlük en az kalori miktarını tutturamayanlar. Dünya Bankası, olağanüstü yoksulluk diyor ultra yoksulluğa. Al birini vur ötekine.

*** 

Yoksulluğun nedeni sadece parasızlık mı? Memleketteki hak hukuk adalet yoksulluğu, hesap verme yoksulluğu, insaniyet yoksulluğu, empati yoksulluğu, samimiyet yoksulluğu, paylaşmama yoksulluğu, iyi niyet yoksulluğu, dürüstlük yoksulluğu, dört bir yanımızı saran karakter yoksulluğunun hiç mi payı yok…

YAZARIN TÜM YAZILARI