Beyaz Saray'a yakın Axios haber ajansının yazısıyla yeşeren barış umutları, Trump'ın ağzını açmasıyla yeniden yıkıldı. Piyasalarda ise dengeler şaştı.

Axios, İran ve ABD arasında 14 maddelik bir mutabakat zaptının imzalanmaya yakın olduğunu duyurarak 2 ayı aşan savaşı sona erdirecek önemli bir adımın 48 saat içinde atılacağını yazdı.

İran ise korkulanın aksine doğrudan haberi yalanlamadı, zaptı incelediklerini söyledi. Pakistan'ın arabulucu Başbakanı Şehbaz Şerif de imzaya yakın olduklarını belirtti.

Zapta göre İran nükleer zenginleştirmeyi askıya alırken ABD de savaşı tamamen sona erdirecekti.

Ancak bu umutlar ABD Başkanı'nın çelişkili açıklamasıyla yeniden belirsizliğe gömüldü. ABD Başkanı aynı açıklamada İran'a saldırıları bitirmeye hazır olduğunu söylerken ülkenin anlaşmayı kabul etmemesi durumunda saldırıları artıracağını ifade etti.

İran ise Trump'ın açıklamalarından sonra, ABD'nin en önemli şartı olan nükleer programını askıya alma maddesini görüşmeye açmadıklarını vurguladı. Bu belirsizlik doğrudan piyasalara yansıdı. 

Her şeye rağmen müzakereler olumlu sonuçlanırsa 30 günlük bir ara dönem başlayacak ve barış görüşmeleri İslamabad veya Cenevre'de devam edecek.

PİYASALARDA DENGE ŞAŞTI

Brent petrolün varil fiyatı, ABD'nin İran ile mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğuna ilişkin haberlerin ardından yüzde 10 azalışla 96,81 dolara geriledi. 

Ancak Trump'ın açıklamaları sonrası fiyat hızla yükseldi. Petrolün varili 96,81 dolardan 102,55 dolara kadar çıktı.

Dünü 4 bin 557 dolardan kapatan ons altın, güne yükselişle başladı. Ons altın ABD'den gelen haberlerin etkisiyle 4 bin 708 dolara yükseldi. Ancak Trump'ın açıklamaları sonrasında 4 bin 660 dolara kadar geriledi.

Gram altın ise serbest piyasada 6 bin 808 lirada bulunuyor. Trump'ın açıklamaları sonrasında 6 bin 762 liraya kadar geriledi. Kapalıçarşı'da ise altın fiyatları 6 bin 830 lirada bulunuyor

Ons gümüş ise 77,81 dolara kadar çıktı. Ancak açıklamalar sonrasında 75,76 dolara geriledi. Şu sıralar 76,81 doalrda hareketleniyor.

TRUMP'IN TEHDİTLERİ GERGİNLİK YARATTI

ABD Başkanı Donald Trump 'İran'ın barış mutabakatını kabul etmesi halinde savaşı sona erdireceğini' söyledi. Ancak İran'ı tehdit etmeden de duramadı.

Trump, sosyal medya üzerinden şu açıklamayı yaptı:

"İran'ın üzerinde anlaşılan şartları kabul edeceğini varsayarsak – ki bu belki de büyük bir varsayımdır – şimdiden efsanevi hale gelmiş “Epik Öfke” operasyonu sona erecek. Son derece etkili olan abluka sayesinde Hürmüz Boğazı, İran da dahil olmak üzere HERKESE AÇIK hale gelecektir. Eğer kabul etmezlerse bombardıman başlayacak ve ne yazık ki bu, eskisinden çok daha yüksek bir düzeyde ve yoğunlukta olacaktır."

İran, "ABD’nin önerisine ilişkin tutumunu nihai olarak belirledikten sonra görüşlerini Pakistan tarafına ileteceğini" belirtti.

Bu açıklamadan kısa süre sonra New York Post'a konuşan Trump, ABD ile İran arasında yüz yüze barış görüşmelerini düşünmeye başlamak için “henüz çok erken” olduğunu söyledi.

Gazetenini "ABD yakında İslamabad'da barış görüşmeleri için heyet gönderecek mi?" sorusuna ise Trump “Sanmıyorum. Bence yapacağız — ama bu çok uzak. Hayır, bu çok daha sonra.” dedi.

İRAN'DAN ABD'YE SOĞUK DUŞ

Al Araby Al Jadeed'e konuşan İranlı bir kaynak, "Pakistan aracılığıyla Washington ile yürütülen görüşmelerde ilerleme kaydedildi, ancak henüz bir anlaşmaya varılacak düzeye ulaşılamadı" yorumunu yaptı.

İranlı kaynaklar "ABD medyasının müzakerelerin ayrıntıları hakkında yayınladıkları, gerçekte olanları yansıtmıyor. Müzakereler nükleer meseleye değil, savaşın sona erdirilmesine odaklanıyor" dedi.

İran Devlet Basını ISNA'da ise "ABD'nin planı, iddialı ve gerçekçi olmayan öneriler içeriyor. İran son günlerde bu tür önerileri reddetti" yorumu yapıldı.

ABD, mutabakatta nükleer zenginleştirmeyi askıya alınmasına özellikle odaklanmış ve ABD Başkanı Trump 'İran'ın nükleer silah elde etmesine izin verilmeyeceğini' söylemişti.

ZOR İKİ KONU: HÜRMÜZ BOĞAZI VE NÜKLEER PROGRAM

ABD ve İran'ın barış için aşması gereken en zor iki konu, Hürmüz Boğazı'nın kaderi ve İran'ın nükleer programı oldu. ABD'nin Hürmüz Boğazı'na olan ablukası bu sorunu derinleştirdi.

Hazırlanan 14 maddelik taslak metin Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamaların karşılıklı olarak kaldırılmasını öngörüyor. Bu şekilde karşılıklı ablukalar kaldırılabilir.

Axios'a göre bu süreçte İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmayı kabul ederken ABD ise dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonu serbest bırakacak.

Ancak İran Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı'ndaki tek otoritenin kendileri olacağını açıkça belirtti. Boğaz Otoritesi için site kuran Devrim Muhafızları gemilerden para alacaklarını belirtti.

Bununla birlikte İran'ın nükleer programını askıya almayı görüşmeyi reddetmesi ABD için kabul edilemez bir durum.

Trump hükümetinin en önemli şartı "İran'ın nükleer silah elde etmemesi" haline geldi. Bu sebeple Trump İran'ın nükleer programını askıya almasını ve İran içindeki 450 kilogram zenginleştirilmiş uranyumu yok etmesini veya kendisine teslim etmesini talep ediyor.

'İRAN VE ABD'YE SUNULAN ŞARTLAR FARKLI'

Axios'ta sunulan 14 maddelik teklifin İran ve ABD için kabul edilemez maddeler içermesinin sebebi hakkında önemli bir paylaşım da yapıldı.

Trump destekçisi New York Post gazetesinin Beyaz Saray muhabiri Caitlin Doornbos, "Müzakereciler çerçeve üzerinde çalışırken, ayrıntılar hala tartışma konusu. Pakistanlı kaynaklar, bir anlaşmaya yol açabilecek olası tek sayfalık belgenin birden fazla versiyonu olduğunu belirtiyor" dedi.

Bu, İran'ın okuduğu 14 madde ile ABD'nin okuduğu 14 maddenin farklı olabileceği anlamına geliyor. Bu durumda son anlaşma, İslamabad veya Cenevre'de kesinleştirilecek.

KARA HAREKATI MÜMKÜN MÜ?

İran ve ABD bir kere daha anlaşmaya varamazsa, savaşın aylarca devam etmesi bekleniyor. Kara harekatının olup olmayacağı ise merak konusu. 

Dün Pentagon'dan basın açıklaması yapan ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, ABD paraşütçü birliklerine vurgu yaparak bu askerlerin "her koşulda stratejik noktaları ele geçirmeye hazır olduklarını" söyledi.

İran'ın karşısında konuşlandırılan bu birliklere yapılan vurgu, ABD'nin görüşmelerin başarısız olma ihtimaline karşı kara harekatına hazırlandığı izlenimini verdi.

Ancak Caine, İran'a bir kara harekatı gerçekleştirme ihtimalinden özenle bahsetmedi. Gelgelelim anlaşma olmadan ABD'nin Hürmüz Boğazı'nı açması için İran'ın güneybatı kıyılarını ele geçirmesi artık bir şart olarak kabul ediliyor.

Müttefiklerinin olası bir operasyona katılmayı reddetmesinin ardından ABD ordusu, bu harekatı kendi başına yapmak zorunda.

Asker zayiatı vermek istemeyen ABD'nin böyle bir riski alıp almayacağını ise kestirmek oldukça zor.