1.700 kişi hayatını kaybetmişti: Göldeki 3 boru yeni bir felaketi engelliyor
Kamerun’daki Nyos Gölü’nde 1.700’den fazla kişinin hayatını kaybettiği felaketin yeniden yaşanmaması için gölün dibine uzanan borular kuruldu. Yaklaşık 203 metre derinliğe ulaşan sistem, gölün dibinde biriken karbondioksiti kontrollü şekilde yüzeye çıkararak gazın yeniden tehlikeli seviyelere ulaşmasını önlüyor.
Nyos Gölü, Kamerun’un kuzeybatısında bulunan yaklaşık 210 metre derinliğinde volkanik bir krater gölü. Gölün altındaki kaynaklardan gelen karbondioksit, yüksek basınç nedeniyle derin sularda çözünmüş halde birikiyor. Bu birikimin tehlikeli seviyeye ulaşmasını engellemek için göldeki gaz miktarı günümüzde de takip ediliyor.
BİR GECEDE 1.700'DEN FAZLA KİŞİ HAYATINI KAYBETMİŞTİ
21 Ağustos 1986 gecesi gölün derinliklerinde biriken büyük miktardaki karbondioksit aniden açığa çıktı. Havadan daha ağır olan gaz çevredeki vadilere yayıldı ve yakınlardaki yerleşim alanlarına ulaştı.
Karbondioksitin oksijenin yerini alması sonucu 1.700’den fazla kişi hayatını kaybetti, binlerce hayvan öldü. Gaz bulutunun gölden yaklaşık 23 kilometre uzağa kadar ilerlediği belirlendi. Felaket sırasında lav veya kül püskürmesi yaşanmadı; ölümlere gölden çıkan yoğun karbondioksit bulutu neden oldu.
Olayın ardından yapılan araştırmalarda tehlikenin tamamen ortadan kalkmadığı görüldü. Yer altından gelen karbondioksit göle ulaşmaya devam ediyor ve dip sularda yeniden birikiyordu. Gazın tekrar tehlikeli seviyelere ulaşması halinde benzer bir felaketin yaşanabileceği anlaşılınca kontrollü tahliye sistemi geliştirildi.
GÖLÜN DİBİNE 203 METRELİK BORU İNDİRİLDİ
Yapılan denemelerin ardından ilk kalıcı tahliye borusu 2001 yılında kuruldu. Borunun alt ucu yaklaşık 203 metre derinliğe, karbondioksit bakımından zengin suyun bulunduğu bölgeye kadar indirildi.
Dipteki su borunun içinde yükseldikçe üzerindeki basınç azalıyor. Bunun sonucunda suda çözünmüş halde bulunan karbondioksit kabarcıklara dönüşüyor. Oluşan kabarcıklar suyu daha hızlı yukarı taşıdığı için sistem bir kez çalışmaya başladıktan sonra pompa kullanılmadan kendi kendine çalışabiliyor.
Borudan yüzeye ulaşan suyla birlikte karbondioksit de kontrollü biçimde dışarı çıkıyor. Böylece gazın gölün derinliklerinde yıllarca birikerek yeniden tehlikeli miktarlara ulaşmasının önüne geçiliyor.
Sistem ilk devreye alındığında karbondioksitin oluşturduğu güçlü akış nedeniyle borudan çıkan suyun yaklaşık 48 metre yüksekliğe kadar fışkırdığı görüldü. Yıllar geçtikçe suyun ulaştığı yükseklik azaldı. Bunun gölün derinliklerindeki karbondioksit miktarının azalmasıyla bağlantılı olduğu belirtildi.
Tek borunun yeterli olmaması üzerine 2011 yılında iki tahliye borusu daha eklendi. Böylece gölün derinliklerindeki karbondioksitin daha hızlı ve kontrollü biçimde uzaklaştırılması sağlandı.
GÖL BUGÜN DE TAKİP EDİLİYOR
Nyos Gölü’ndeki tehlike tamamen ortadan kalkmış değil. Gölün altındaki doğal kaynaklardan karbondioksit gelmeye devam ediyor. Bu nedenle gazın dip sularda yeniden tehlikeli miktarda birikip birikmediği takip ediliyor.
Göl suyunu tutan doğal volkanik set de zaman içinde ayrı bir risk oluşturdu. Setin aşınması nedeniyle çökme ihtimali gündeme gelince bölgeyi korumak amacıyla güçlendirme çalışmaları gerçekleştirildi.
Bugün Nyos Gölü’nde bulunan tahliye sistemi, 1986’daki felaketin yeniden yaşanmasını engellemek amacıyla kullanılmaya devam ediyor. Gölün altında oluşan karbondioksitin kontrollü şekilde uzaklaştırılması ve gaz seviyesinin düzenli olarak izlenmesi, bölgedeki riskin kontrol altında tutulmasında önemli rol oynuyor.