10 gün sonra son gemiler varacak! Ardından ülke yazın karanlığa gömülecek

ABD, İsrail ve İran arasında patlak veren savaşın Hürmüz Boğazı'nı fiilen nakliyeye kapatması, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarik zincirinde eşi görülmemiş bir çöküşe yol açtı. Çatışmaların dünyanın en büyük LNG ihracat merkezi olan Katar'a sıçramasıyla birlikte, Asya ve Avrupa pazarlarında fiyatlar rekor seviyelere ulaştı.

Savaştan önce Orta Doğu'dan ayrılan son LNG gemilerinin yaklaşık 10 gün içinde varış noktalarına ulaşması bekleniyor. Analistler, bu teslimatların ardından küresel LNG arz akışının tamamen durabileceği konusunda uyarıyor. 

Bağımsız nakliye acentesi Affinity'nin Financial Times (FT) ile paylaştığı verilere göre, şu an Asya'ya doğru giden sadece bir, Avrupa'ya ise altı LNG kargosu kaldı. Uzmanlar, ithalatçı ülkelerin arz şokunu tam anlamıyla hissetmeye başlamak üzere olduğunu belirtiyor.

Krizin merkez üssünde, küresel LNG ihtiyacının yaklaşık %20'sini tek başına karşılayan Katar bulunuyor. Kriz, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasıyla başladı, ancak asıl yıkım tesislerin doğrudan hedef alınmasıyla gerçekleşti.

İsrail'in, İran ve Katar tarafından ortaklaşa işletilen dünyanın en büyük doğal gaz sahası Güney Pars'ı vurmasının ardından İran, misilleme olarak Katar'ın Ras Laffan LNG ihracat tesisine füze saldırıları düzenledi.

Forbes'un analizine göre, sadece bu ay içinde küresel beklenen arzın %14'üne denk gelen 5,8 milyon ton LNG buharlaştı.

Katar Enerji Bakanı, Ras Laffan'daki yıkım nedeniyle toplam üretim kapasitesinin %17'sinin (yılda yaklaşık 13 milyon ton) önümüzdeki 3 ila 5 yıl boyunca kullanılamayacağını ve "mücbir sebep" ilan edilebileceğini açıkladı.

Ülkeler alternatif kaynaklar bulmak için kıyasıya bir rekabete girerken, enerji piyasalarında panik alımları yaşanıyor. 

Ras Laffan saldırısından sadece saatler sonra Avrupa ve İngiltere'deki gaz fiyatları sırasıyla %24 ve %23 oranında fırladı. Asya'da spot LNG fiyatları ikiye katlanarak MMBtu (Metrik Milyon İngiliz Isı Birimi) başına 20-23 dolar bandına otururken, Avrupa'nın referans fiyatı olan Hollanda TTF vadeli işlemleri de %100 oranında artış gösterdi. CNN'in enerji veri firması Kpler'e dayandırdığı habere göre, Avrupa'ya gitmesi planlanan en az 11 LNG gemisi, rotasını daha yüksek fiyat veren Asya pazarlarına çevirdi.

ASYA ÜLKELERİ ACİL DURUM PLANLARNA GEÇİYOR 

Katar gazına yüksek oranda bağımlı olan Asya ekonomileri, yaklaşan enerji açığını kapatmak için radikal adımlar atıyor:

Japonya ve Güney Kore: Her iki ülkenin de nükleer ve kömür enerjisine geri dönüş yapması bekleniyor. Japonya'nın Niigata'daki nükleer santral kapasitesini artıracağı belirtiliyor.

Tayvan: Ekonomi Bakanlığı önümüzdeki ay için 22 LNG gemisini güvence altına aldığını duyursa da, Atlantic Council uzmanları, nükleerden vazgeçme politikası izleyen adanın yaz aylarında ciddi elektrik kesintileri yaşayabileceği konusunda uyarıyor.

Çin: İhtiyacının %30'unu Orta Doğu'dan sağlayan Çin'in, artan fiyatlar nedeniyle spot piyasadan agresif alımlar yapmak yerine yerel kömür ve gaz üretimine ağırlık vereceği tahmin ediliyor.

Kısa vadede bir çözüm ufukta görünmüyor. ABD ve Avustralya'daki tesisler halihazırda maksimum kapasiteyle çalışıyor. Nijerya, Cezayir ve Trinidad ve Tobago gibi üreticilerin bu açığı kapatması teknik olarak mümkün değil. 

Petrolün aksine küresel bir "stratejik LNG rezervi" sisteminin bulunmaması krizi daha da derinleştiriyor. Eurasia Group analisti Greg Bru'nun Heatmap'e yaptığı değerlendirme, durumun vahametini özetliyor: "Bu yıl için beklenen tüm küresel LNG arz fazlası tamamen ortadan kalktı."