100 yıl önce diktikleri bitki kıyıları ele geçirdi: Şimdi tek tek söküyorlar
ABD'nin Kaliforniya eyaletinde, yaklaşık bir asır önce toprağı sabitlemek amacıyla kullanılan bir bitki bugün kıyı ekosistemleri için ciddi bir soruna dönüştü. Güney Afrika kökenli Carpobrotus edulis, bilinen adıyla buz bitkisi, yılda yaklaşık 90 santimetre genişleyerek yerli bitkilerin yaşam alanlarını kaplıyor.
Bitki, 20. yüzyılın başlarında özellikle demiryollarının çevresindeki toprağı yerinde tutmak ve erozyonu azaltmak amacıyla Kaliforniya'ya getirildi. Daha sonra yol kenarlarında ve eğimli arazilerde de kullanılan türün hızla yayılması, başlangıçta çözmeye çalıştığı sorundan farklı bir çevre problemine yol açtı. Bugün kumullardan kıyı kayalıklarına kadar birçok alanda yerli bitkilerle rekabet ediyor.
YILDA YAKLAŞIK 90 SANTİMETRE YAYILABİLİYOR
Etli ve su depolayan yapraklara sahip olan buz bitkisi, bulunduğu yerde yoğun bir örtü meydana getiriyor. Bir yılda yaklaşık 90 santimetre genişleyebilen bitkinin oluşturduğu kalın tabaka, yerli türlerin ışık ve yaşam alanına erişimini sınırlandırıyor. California Invasive Plant Council da Carpobrotus edulis'i eyalette yüksek etkiye sahip istilacı türler arasında sınıflandırıyor.
Bitkinin yayılmasını hızlandıran özelliklerinden biri birden fazla yolla çoğalabilmesi. Toprak üzerinde ilerleyen gövdeleri köklenerek yeni sürgünler oluşturabiliyor. Kopan parçalar uygun koşullarda yeniden köklenebilirken, meyvelerindeki tohumlar da geyik, tavşan ve kemirgenler tarafından farklı noktalara taşınabiliyor. Böylece başlangıçta küçük olan kümeler zaman içerisinde geniş ve kesintisiz bir bitki örtüsüne dönüşebiliyor.
Asıl sorun yalnızca diğer bitkilerin üzerinin kapanması değil. Buz bitkisinin yoğun biçimde yayıldığı alanlarda toprağın özellikleri değişebiliyor ve kumun doğal hareketi yavaşlıyor. Özellikle kıyı kumulları rüzgarla sürekli hareket eden sistemler olduğu için kumun sabitlenmesi, bu ortama uyum sağlamış yerli bitki ve hayvanların yaşam alanlarını değiştirebiliyor.
110 HEKTARLIK ALANDAN TEMİZLENDİ
Kaliforniya'nın Point Reyes bölgesinde buz bitkisinin kontrol altına alınması için yıllardır çalışma yürütülüyor. Bitkinin yayıldığı yaklaşık 210 hektarlık alanın 110 hektarında temizleme yapıldı. Buna rağmen bitkinin sökülmesi, doğal bitki örtüsünün kendiliğinden tamamen geri dönmesini sağlamıyor. Açılan alanlara başka istilacı türler de yerleşebiliyor.
Buna karşılık San Diego County'deki Silver Strand State Beach gibi bazı bölgelerde buz bitkisinin geniş alanlardan kaldırılmasının ardından toprakta bulunan yerli bitki tohumlarının yeniden filizlendiği görüldü. Bu nedenle uzmanlar yalnızca istilacı bitkinin sökülmesinin yeterli olmayabileceğini, temizlenen alanların uzun süre takip edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Bir zamanlar erozyonu önlemek ve toprağı korumak için bilinçli şekilde kullanılan buz bitkisi, bugün Kaliforniya kıyılarında kontrol edilmeye çalışılan istilacı türlerden biri haline geldi. Güney Afrika ile Kaliforniya kıyılarının benzer iklim koşullarına sahip olması da bitkinin yeni ortamına kolayca uyum sağlayarak geniş alanlara yayılmasına yardımcı oldu.