13 Kasım Cuma günü ne olacak? 66 yıl önce verilen tarih yaklaşıyor
1960 yılında ünlü Science dergisinde yayımlanan bir makale, insanlığın sonu için 13 Kasım 2026 tarihini işaret etmişti. Dünyayı sarsan bu nüfus kehaneti neydi, uzmanlar bugün ne diyor?
usturyalı ünlü fizikçi Heinz von Foerster’in 1960 yılında kaleme aldığı ve bilim dünyasında büyük yankı uyandıran makalesi, yaklaşan kasım ayı nedeniyle yeniden dünya gündemine oturdu.
Independent’ın derlediği verilere göre, von Foerster’in Illinois Üniversitesi’nden araştırmacılarla birlikte prestijli Science dergisinde yayımladığı çalışma, insanlığın sonu için tam tarih veriyor: 13 Kasım 2026 Cuma.
"Büyük torunlarımız sıkışarak can verecek"
Yayımlandığı dönemde demograflar ve sosyologlar arasında çok büyük tartışmalara yol açan makale, dünya nüfusunun geometrik artış hızını matematiksel bir modelle ele alıyordu.
Nüfus artışının bu şekilde devam etmesi halinde insanlığın kendi yoğunluğunda boğulacağını savunan von Foerster, makalesinde şu çarpıcı ifadelere yer vermişti:
"Bu tarihte (13 Kasım 2026) insan nüfusu, son iki bin yılda olduğu gibi artmaya devam ederse sonsuza yaklaşacaktır. Büyük büyük torunlarımız açlıktan ölmeyecek; alan yetersizliğinden ötürü üst üste yığılarak, sıkışıp boğulacaklar."
1990'lardan sonra denge değişti
Fizikçinin küresel nüfus patlamasına yönelik karamsar öngörüleri, 1990’lı yıllara kadar istatistiksel olarak doğruluk payını korudu, ancak bu tarihten itibaren dünya genelinde doğum oranlarında yaşanan keskin ve ani düşüşler, kıyamet senaryosunun seyrini değiştirdi.
Birleşmiş Milletler'in (BM) güncel nüfus projeksiyonlarına göre, dünya nüfusunun 2084 yılında 10,3 milyar ile zirve noktasına ulaşması ve ardından kademeli olarak düşüşe geçmesi bekleniyor.
Dolayısıyla uzmanlar, von Foerster'in öngördüğü "aşırı nüfustan boğulma" senaryosunun günümüz gerçekleriyle uyuşmadığını ve nüfus artışı açısından korkulacak bir durum olmadığını belirtiyor.
Nüfus tehdidi azaldı ama "kıyamet saati" hâlâ gece yarısına yakın
Nüfus patlaması riski masadan kalkmış görünse de bilim dünyası insanlığın geleceği konusunda tamamen iyimser değil. ABD'li bilim insanlarının 1947 yılında insanlığın yok oluşa ne kadar yakın olduğunu sembolize etmek amacıyla oluşturduğu "Kıyamet Saati" (Doomsday Clock), tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor.
İnsanlığın kendi ürettiği teknolojiler —özellikle nükleer tehditler, iklim krizi ve yapay zeka riskleri— nedeniyle saat, şu anda gece yarısına (kıyamete) sadece 85 saniye kalaya ayarlanmış durumda. Uzmanlar, matematiksel nüfus modelleri geçerliliğini yitirse bile modern dünyanın kendi ürettiği krizlerle yüzleşmeye devam ettiği konusunda uyarıyor.