18 yaşındaki genç, geliştirdiği süngerle 3,5 milyon liralık ödül kazandı
ABD'nin Washington eyaletinde yaşayan 18 yaşındaki Lakshmi Agrawal, araç lastiklerinden kaynaklanan su kirliliğini azaltmak için atık jüt liflerinden biyolojik olarak çözünebilen bir sünger geliştirdi. Laboratuvar testlerinde zararlı kirleticilerin yüzde 80'ine kadarını temizleyen çalışmasıyla 75 bin dolarlık (yaklaşık 3,5 milyon TL) bilim ödülünün sahibi oldu.
Geliştirilen sünger, jüt bitkisinden arta kalan atık liflerden elde edilen nanoselüloz kullanılarak üretildi. Çalışma, özellikle araç lastiklerinde kullanılan 6PPD adlı koruyucu maddenin ozonla tepkimeye girmesi sonucu oluşan ve yağmur sularıyla nehirlere taşınan 6PPD-kinon adlı kirleticiyi hedef alıyor. Bu bileşik, ABD'nin Pasifik kuzeybatısındaki koho somonlarının toplu ölümleriyle ilişkilendiriliyor.
ÜRETİMİ DAHA AZ ENERJİ GEREKTİRİYOR
Laboratuvar deneylerinde geliştirilen sünger, 6PPD-kinonun yanı sıra sudaki bazı ağır metalleri de filtreleyebildi. Araştırmaya göre bu yöntem, geleneksel filtreleme sistemlerine kıyasla yaklaşık yüzde 85 daha az enerji tüketiyor ve üretim maliyetini yüzde 98'e kadar düşürüyor. Bu özellikleri sayesinde yağmur suyu drenaj sistemleri ve yol kenarı su toplama kanallarında kullanılabilecek düşük maliyetli bir alternatif olarak değerlendiriliyor.
Araştırmada kullanılan jüt lifleri ise normalde tarımsal atık olarak değerlendiriliyor. Bu atıkların filtre malzemesine dönüştürülmesi hem atık miktarını azaltıyor hem de su arıtımında biyolojik olarak parçalanabilen bir malzeme kullanılmasını sağlıyor.
ŞİMDİLİK SADECE LABORATUVARDA TEST EDİLDİ
Lakshmi Agrawal'ın geliştirdiği sünger şu ana kadar yalnızca laboratuvar ortamında test edildi. Araştırmacılar, teknolojinin gerçek yağmur suyu sistemlerinde de benzer sonuçlar vermesi halinde lastik kaynaklı kirliliğin azaltılmasına yönelik yeni bir çözüm olarak kullanılabileceğini belirtiyor. Çalışmanın saha testlerinin ardından daha geniş ölçekli uygulamalara taşınması hedefleniyor.