20 bin otomobil lastiğini yolun altına gömdüler
ABD'nin Maine eyaletinde mühendisler, kullanılmış otomobil lastiklerini çöpe göndermek yerine sıra dışı bir yöntemle değerlendirdi. Yaklaşık 20 bin eski lastik parçalanarak bir yolun altına yerleştirildi ve kış aylarında don nedeniyle oluşan yol hasarını azaltmak için kullanıldı.
Uygulamanın temelinde Maine'de uzun süredir yaşanan donma-çözülme sorunu bulunuyor. Kışın donan zemin, ilkbaharda çözülerek yumuşuyor; özellikle çakıl yollarda çukurlar ve derin tekerlek izleri oluşabiliyor. University of Maine'den inşaat mühendisi Dana Humphrey, parçalanmış lastiklerin yolun altında yalıtım ve drenaj sağlayabileceğini araştırdı.
20 BİN LASTİĞİ PARÇALAYIP YOLUN ALTINA SERDİLER
Deneme, Maine'in Richmond bölgesindeki Dingley Road üzerinde gerçekleştirildi. Yaklaşık 20 bin kullanılmış otomobil lastiği, 5 ila 7,5 santimetre büyüklüğünde parçalara ayrıldı. Lastik parçaları yolun yaklaşık 183 metrelik bölümünün altına, 15 ila 30 santimetre kalınlığında bir tabaka oluşturacak şekilde yerleştirildi. Üzerleri ise normal çakıl katmanlarıyla kapatıldı.
Mühendisler deney boyunca yolun altında neler yaşandığını takip etmek için farklı derinliklere 100'den fazla sıcaklık sensörü yerleştirdi. Böylece lastik kullanılan bölüm ile yalnızca çakıldan oluşan yol kesimleri kış boyunca karşılaştırıldı.
İlkbaharda elde edilen sonuçlar dikkat çekti. Lastik parçalarının bulunduğu bölümde donun zemine ilerleme derinliği, karşılaştırma yapılan bölümlere göre yaklaşık yarı yarıya azaldı. Daha sonraki teknik çalışmalarda lastik parçalarının donma derinliğini yüzde 47'ye, zeminin don nedeniyle kabarmasını ise yüzde 74'e varan oranlarda azaltabildiği bildirildi.
HEM YALITIM HEM DRENAJ SAĞLIYOR
Parçalanmış lastiklerin işe yaramasının arkasında malzemenin bazı fiziksel özellikleri bulunuyor. Kauçuk, normal yol dolgu malzemelerine göre ısıyı daha az iletiyor ve bu nedenle yolun altında bir çeşit yalıtım katmanı oluşturuyor. Parçaların arasında kalan boşluklar da suyun tahliye edilmesine yardımcı oluyor.
Ayrıca lastik parçaları geleneksel çakıl dolgusundan çok daha hafif. Bu özellik, zeminin zayıf olduğu bölgelerde yolun altındaki toprağa binen yükün azaltılmasına da imkan veriyor. Maine'deki başka projelerde de lastikten elde edilen dolgu malzemeleri zayıf zeminler üzerindeki yol dolgularında kullanıldı.
Çalışmanın bir başka amacı ise giderek büyüyen atık lastik sorununa kullanım alanı yaratmaktı. Deneyin yapıldığı dönemde Maine'de yılda yaklaşık 1,2 milyon lastiğin kullanım dışı kaldığı tahmin ediliyordu. Büyük lastik yığınları yangın riski oluştururken içlerinde biriken yağmur suyu da sivrisineklerin çoğalmasına uygun ortam yaratabiliyor.