50 yıl önce kaçıp ülkeye felaketi getirdiler
1960’larda tesisten kaçan sazanlar Avustralya nehirlerini istila ederek popülasyonun yüzde 90’ını ele geçirdi. Ekosisteme büyük zarar veren türün devasa nehir ağından temizlenmesi imkansız görülüyor.
Avustralya’da yarım asır önce yaşanan bir yetiştiricilik kazası, ülke nehirlerinde tarihî bir çevre felaketine dönüştü. Victoria eyaletindeki bir üretim tesisinden kaçan sazanlar, Murray-Darling nehir sistemini istila ederek bazı bölgelerde toplam balık popülasyonunun %90’ını oluşturmaya başladı.
FATURA 1960'LARDAKİ KAÇIŞLA BAŞLADI
Sazan türleri Avustralya sularına ilk olarak 19. yüzyılda getirilmiş olsa da onlarca yıl boyunca ekolojik bir tehdit oluşturmadı. Süreci krize dönüştüren gelişme, 1960'lı yıllarda Gippsland'deki bir tesisten kaçan ve "Boolarra" olarak bilinen sazan suşunun su yollarına yayılması oldu.
Yeni Güney Galler Birincil Endüstriler Departmanı verilerine göre, 1964 ve 1965 yıllarında Mildura yakınlarında tespit edilen tür, Murray Nehri’ne ulaşarak hızla yayıldı. 1970’li yıllarda yaşanan büyük sel felaketleri ise balıkların yeni havzalara taşınmasını kolaylaştırdı.
EKOSİSTEM NEHİR TABANINDA BOZULUYOR
Sazanların ekosistem üzerindeki yıkıcı etkisi, beslenme alışkanlıklarından kaynaklanıyor. Nehir tabanındaki tortuları karıştırarak beslenen tür, suyun bulanıklığını kritik seviyede artırıyor. Bu durum, sudaki ışık geçirgenliğini azaltarak yerli bitki ve balık türlerinin yaşam alanlarını tahrip ediyor. Ayrıca düşük oksijenli ve kalitesiz sularda dahi hayatta kalabilen yüksek uyum kabiliyetleri, yerli türlerin rekabet gücünü kırıyor.
TAMAMEN TEMİZLEMEK İMKANSIZ GÖRÜNÜYOR
Avustralya yönetimi onlarca yıldır popülasyonu kontrol altına almak amacıyla özel ağlar, tuzaklar ve toplu avlama programları uyguluyor. Ancak nehir ağının devasa büyüklüğü nedeniyle, türün ekosistemden tamamen temizlenmesi uzmanlar tarafından neredeyse imkânsız olarak değerlendiriliyor.