50 yıllık sessizliğini bozdu
Meksika’da binlerce kişinin ölümüne yol açan ve Maya medeniyetinin sonunu getirdiği düşünülen El Chichon yanardağında, 50 yıl sonra hareketlilik saptandı. Bilim insanları kraterdeki sıcaklık artışı ve gaz sızıntıları nedeniyle incelemelerini sürdürüyor.
Dünyanın en tehlikeli yanardağları arasında gösterilen ve yaklaşık yarım asırdır uykuda olan El Chichon yanardağında, son aylarda kaydedilen sismik ve jeotermal değişiklikler bilim dünyasında hareketliliğe neden oldu. 1982 yılında meydana gelen ve binlerce kişinin ölümüyle sonuçlanan felaketin ardından sessizliğe bürünen dev stratovolkanda, 2026 yılı itibarıyla yeni bir aktif döneme girildiğine dair güçlü bulgular saptandı.
İSTİKRARLI BİR HAREKETLİLİK İZLENDİ
İngiliz basınında yer alan bilgilere göre, Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi (UNAM) bünyesindeki araştırmacılar, 2025 yılının ikinci yarısından itibaren yanardağ kraterinde istikrarlı bir hareketlilik izlemeye başladı. Yapılan saha çalışmalarında ve drone gözlemlerinde şu veriler kayıt altına alındı: Krater gölü tabanındaki sıcaklıklarda ani yükselişler kaydedildi. Sıvı kükürt havuzlarının varlığına işaret eden içi boş kükürt küreleri tespit edildi. Hidrojen sülfür ve karbondioksit miktarında, önceki yıllara oranla belirgin bir artış gözlemlendi.
YENİ ETKİLEŞİMLER SAPTANDI
Dr. Mariana Patricia Jacome Paz tarafından yayımlanan güncel araştırma verilerine göre, yer kabuğunun hemen altında magmatik hareketlilik ile yeraltı suları arasında yeni etkileşimler söz konusu. Dr. Paz, mevcut aktivitenin temel olarak "süper ısınmış yeraltı sularının sıcak kayalarla reaksiyona girmesinden" kaynaklandığını belirtti.
Ancak uzmanlar, yükselen magmanın yeraltı sularıyla doğrudan temas etmesi durumunda oluşacak basıncın, "mega-patlayıcı" türde bir püskürmeyi tetikleyebileceği konusunda uyardı. 2025 tarihli akademik raporlar, yanardağın "dormant" (uyku) evresinden, artan aktivite evresine geçtiğini bilimsel olarak doğruluyor.
1982 FELAKETİ
El Chichon, tarihsel olarak yıkıcı etkileriyle biliniyor. 2017 yılında yapılan araştırmalar, yanardağın 6. yüzyıldaki bir patlamasının Maya medeniyetinin çöküşünde ve bölgenin "karanlık çağa" girmesinde kilit rol oynamış olabileceğini gösterdi. Yakın tarihte, 1982'de gerçekleşen son büyük patlamada ise yüksek sülfürlü magma ve kül bulutları sekiz kilometrelik bir alanı yaşanmaz hale getirmiş, köyler haritadan silinmişti.
UZMANLARA GÖRE ACİL BİR DURUM YOK
Meksikalı yetkililer ve volkanologlar, şu an için halkı paniğe sevk edecek acil bir durum olmadığını, ancak "sinsi" olarak tanımlanan bu yanardağın her an karakter değiştirebileceğini ifade etti. Uydu sensörleri, yerleşik istasyonlar ve hava araçlarıyla 7/24 izlenen El Chichón’daki değişimler, olası bir tahliye planı için baz teşkil ediyor.