700 kilometrelik yolu kendi başlarına aşarak kıta değiştirmişler
Panama’daki antik mezarlarda bulunan 1000 yıllık yeşil taşların, Kolombiya’dan getirilen gerçek zümrütler olduğu ortaya çıktı. MS 800-1000’e tarihlenen bu taşların, topluluklar arası ticaret ağıyla taşındığı ve yerel ustalarca işlendiği belirlendi.
Bilim insanları, Panama’daki antik mezarlarda bulunan gizemli yeşil taşlar üzerinde yaptıkları incelemeleri tamamladı. Latin American Antiquity dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, MS 800-1000 yıllarına tarihlenen bu taşların Kolombiya kökenli zümrütler olduğu bilimsel olarak teyit edildi.
Panama’nın Gran Cocle bölgesindeki El Cano ve Sitio Conte sit alanlarında yürütülen kazılarda; altın süslemeler, pirit aynalar ve megalodon dişleriyle birlikte bulunan taşlar, gelişmiş laboratuvar teknikleriyle analiz edildi. X-ışını floresansı ve kızılötesi spektroskopi yöntemleriyle yapılan incelemeler sonucunda, taşların kimyasal yapısının Kolombiya’daki "Batı Zümrüt Kuşağı" ve "Chivor" madenleriyle tam uyum sağladığı saptandı.
700 KİLOMETRE YOL KATETMİŞLER
Araştırma, bu değerli taşların madenlerden çıkarıldıktan sonra yaklaşık 700 kilometrelik bir mesafe katederek Panama’ya ulaştığını ortaya koydu. Uzmanlar, bu ticaretin doğrudan bir alım-satım şeklinde değil, "zincirleme değişim" yöntemiyle topluluktan topluluğa aktarılarak gerçekleştiğini belirtti. Bu bulgu, sömürge öncesi Amerika kıtasında zümrüt ticaretine dair kanıtlanmış en kuzeydeki nokta olarak kayıtlara geçti.
YÜKSEK SEMBOLİK DEĞERLER TAŞIYOR
İncelemeler, zümrütlerin bir kısmının Panama’ya işlenmiş halde geldiğini, bir kısmının ise yerel Cocle zanaatkarları tarafından işlenmeye çalışıldığını gösterdi. Bazı taşlar üzerinde tespit edilen başarısız delme girişimleri ve çatlaklar, yerel ustaların oldukça kırılgan olan bu kristaller üzerinde çalıştığını kanıtlıyor. Hasarlı taşların dahi törensel objelere monte edilerek kullanılması, materyalin dönemin elitleri için yüksek sembolik değer taşıdığını gösteriyor.
BÖLGEDEN ANİDEN KAYBOLMUŞLAR
Çalışmanın dikkat çeken bir diğer verisi ise zümrütlerin ve diğer lüks tüketim mallarının MS 1000 yılı civarında bölgeden aniden kaybolması oldu. Arkeologlar, bu durumun bölgedeki Cocle şefliklerinin siyasi ve ekonomik gücünü kaybetmesiyle ve ticaret yollarındaki değişimlerle bağlantılı olduğunu değerlendiriyor.
Araştırma ekibi, bir sonraki aşamada "en düşük maliyetli yol analizi" yöntemini kullanarak, taşların Kolombiya’dan Panama’ya hangi rotalar üzerinden ve hangi aracı duraklar vasıtasıyla getirildiğini haritalandırmayı planlıyor.