ABD-İran barış görüşmelerinde kritik ilerleme

ABD ve İran, barış anlaşması için zaman kazanmak amacıyla ateşkesi iki hafta uzatmayı planlıyor.

The New York Times'a konuşan bir kaynağın aktardığına göre bu adım, ABD ablukasına alınan Basra Körfezi'nde bir çatışma riskini azaltmayı ve savaşın Kızıldeniz'e yayılmasını önlemeyi hedefliyor.

Mevcut ateşkesin müddetinin önümüzdeki hafta dolması beklenirken arabulucular teknik görüşmelerle kalıcı bir uzlaşı için çabalarını sürdürüyor.

Dünyanın en kritik enerji yollarından biri olan Hürmüz Boğazı, savaşın başından beri neredeyse tamamen kapalıydı.

ABD'nin uyguladığı deniz ablukası İran sevkiyatlarını keserken Tahran da Boğaz'ı diğer gemilere kapalı tutmaya devam ediyor.

Bu kördüğüm küresel ekonomiyi tehdit eden bir enerji krizine yol açtı. Nitekim durum çok daha kötü bir yere evriliyor olabilir.

Zira İran, Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'na bağlayan Babülmendep Boğazı'nın da kapatılabileceğini vurguladı. Görüşmelerin odaklandığı kilit nokta ise, Lübnan-İsrail arasındaki barış görüşmeleri.

PAKİSTAN KRİTİK İLERLEME BEKLİYOR

Pakistan, ABD ve İran arasındaki nükleer görüşmelerde büyük bir ilerleme yaşanmasını bekliyor.

Ordu Komutanı Asım Münir başkanlığındaki üst düzey bir heyet Washington’dan gelen önemli bir mesajı iletmek üzere Tahran’a ulaştı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi Pakistan’ın diyalog sürecine verdiği destekten dolayı memnuniyetini dile getirdi.

Münir aynı zamanda iki ülke arasındaki müzakerelerin ikinci turu için uygun zemini hazırlamaya çalışıyor.

Al Jazeera, yetkililerin nükleer cephede çok önemli gelişmeler beklediğini ve heyetlerin iki başkent arasında sürekli mesaj taşıdığını bildirdi.

Müzakerelerin odağında İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini ne kadar süreyle donduracağı ve elindeki 440 kilogramlık zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti yer alıyor.

Al Jazeera muhabiri “Her iki tarafın da zenginleştirmenin 5 yıl mı yoksa 20 yıl mı durdurulacağı konusunda tıkandığını biliyoruz ancak ortada makul bir orta yol çözümü bulunuyor. Ayrıca İran’ın elindeki nükleer malzemenin üçüncü bir ülkeye gönderilmesi veya malzemenin zenginlik seviyesinin düşürülmesi gibi seçenekler de ciddi şekilde tartışılıyor. Kaynaklara göre bu konularda önemli bir mesafe katedildi ve Pakistanlı temsilcilerin Tahran yönetimini ikna edebileceği düşünülüyor” dedi.

Teknik detaylardaki bu uzlaşma ihtimali nihai barış için en önemli basamak olarak görülüyor.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif bu diplomatik atağı güçlendirmek için Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye’yi kapsayan geniş kapsamlı bir bölge turuna çıktı.

Bu ziyaretler ordu kanalıyla yürütülen Tahran görüşmelerini destekleyen iki yönlü bir stratejinin parçasını oluşturuyor.

İslamabad yönetimi bu yolla olası bir anlaşmaya karşı çıkan aktörleri etkisiz hale getirmeyi amaçlıyor.

LÜBNAN KRİZİ

Barış görüşmelerinin ilk turu geçtiğimiz hafta sonu Pakistan'da gerçekleşti ancak taraflar bir anlaşmaya varamadan ayrıldı. Bunun en önemli sebebi ise, İsrail'in Lübnan'daki kanlı savaşı oldu.

ABD Başkanı Donald Trump bugün İsrail ve Lübnan liderlerinin Beyaz Saray'da bir araya geleceklerini vurguladı. Ancak bu görüşme istenilen sonucu vermeyebilir.

İsrail, Lübnan'da "Lübnan devleti ile değil, İran destekli Hizbullah örgütüyle savaştığını" her fırsatta dile getiriyor. İsrail Devlet Televizyonu dün Hizbullah'a karşı savaşın süreceğini vurguladı.

İran ise Hizbullah ile birlikte bölgedeki İran destekli örgütler ateşkese girmediği sürece savaşın süreceğini vurguladı.

İran'ın Parlamento Başkanı Muhammed Bakır Galibaf "Lübnan'da kapsamlı bir ateşkesin tahkim edilmesi ve kalıcı hale gelmesi; aziz Hizbullah'ın metaneti, mücadelesi ve kahramanlığı ile Direniş Ekseni'nin birliğinin bir sonucu olacaktır. ABD ise anlaşmaya sadık kalmalıdır" açıklamasını yaptı.

ABD ASKER GÖNDERİYOR

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt Çarşamba günü yaptığı açıklamada "Ateşkesin uzatılması için henüz resmi bir talepte bulunmadık. Ancak bu müzakerelere yoğun bir şekilde katılmaya devam ediyoruz" dedi.

ABD yönetimi Tahran üzerindeki baskıyı artırmak veya olası bir başarısızlık durumunda saldırılara hazırlanmak için bölgeye binlerce yeni asker gönderiyor.

Washington Post gazetesinin haberine göre yaklaşık 6 bin askerden oluşan bir birlik, USS George H.W. Bush uçak gemisiyle birlikte bölgeye sevk ediliyor.

İran tarafı ise ABD ablukasının devam etmesini ateşkesin ihlali olarak değerlendiriyor. İran Silahlı Kuvvetleri Müşterek Karargah Komutanı Ali Abdullahi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada sert bir uyarıda bulundu.

Abdullahi "Eğer bu abluka sürerse Basra Körfezi, Umman Denizi veya Kızıldeniz üzerinden hiçbir ihracat veya ithalat yapılmasına izin vermeyeceğiz" dedi.

Bu gergin ortamda petrol fiyatları 95 dolar seviyesinde seyrederek geçen ayki zirvesinden aşağıda kalmaya devam ediyor.

Piyasadaki durgunluk, tarafların yeniden müzakere masasına oturma ihtimaline dair beklentilerle doğrudan ilişkilendiriliyor.