Barış umudu mu, yoksa savaşta yeni evre mi? Orta Doğu'da kritik saatler

ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye saatiyle dün akşam kurmayları ile yaptığı açıklamada 'İran'ı taş devrine' döndürme sözünü yineledi.

ABD Başkanı, "bir ülke bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir" diyerek Salı gecesini işaret etti. Savunma Bakanı Pete Hegseth de tehditlere katıldı.

Hegseth, "bu gece Başkan Trump'ın emriyle savaşın en yoğun bombardımanı gerçekleşecek. Yarınki bombardıman ise çok daha ağır olacak. İyi düşünün, Trump oyun oynamıyor" sözleriyle İran'ı tehdit etti.

ABD büyük saldırıya hazırlanırken İsrail de kendini hazırlıklarını hızlandırdı. İsrail ordusu ülkenin demiryolu altyapısını vuracağını duyurdu ve TSİ 21:00 itibariyle İran'daki trenlerin kullanılmaması yönünde uyarı yaptı.

İsrail ordusu, "gelecek 24 saatin belirleyeci olacağını" duyurdu ve savaşın en ağır saldırısına hazır olduklarını belirtti.

KRİTİK SAATLER

ABD Başkanı, İran'ın köprüler ve enerji üretim tesisleri gibi noktalarını vurararak İran'ı tamamen etkisiz hale getirmek istediklerini açıkça belirtti.

Başkan, bunun bir savaş suçu olduğu yönündeki eleştirilere ise "bunlar hayvan. 45 bin kişi öldürdüler" cevabını verdi.

Diplomatik cephede ise Türkiye, Pakistan ve Mısır bir anlaşmanın yapılmas için büyük çaba gösterse de İran resmi ajanslar üzerinden görüşmeleri reddediyor, ABD ise İran'ın anlaşma şartlarını yeterli bulmadığını her fırsatta dile getiriyor.

Pentagon, nedenini açıklamadan Salı günü saat 08.00'de Pete Hegseth ve General Dan Caine ile yapılacak brifingi iptal etti.

Axios ise Trump'ın, “anlaşma yolunda net bir ilerleme görürse” İran'a verdiği TSİ 03:00'de bombalama sözünden geri dönebileceğini aktardı.

Büyük bombardımanın kaçınılmaz gibi göründüğü bu ortamda dünya bir mucizeye umut bağlarken, bombardımanın getireceği ekonomik yıkıma da hazırlık yapıyor.

BOMBARDIMAN ŞİMDİDEN BAŞLADI

Gece boyunca bombalar İran'ı hedef aldı. Her gün vurulan Tahran bugün de vurulurken Şiraz, Salah al-Din ve Pars bölgelerinde de patlamalar yaşandı. Bu bölgelerde İran'ın enerji ve elektrik üretim tesisleri bulunuyor.

Hegseth, ABD saldırılarının dün geceden başlayacağını duyurmuştu. Saldırılar İran'ın altyapısını hedef aldı. İran ise Körfez'deki altyapı hedeflerini vurararak karşılık verdi

İran saldırıları sebebiyle Suudi Arabistan'daki Prens Fahd köprüsü kapatıldı, Bahreyn ve Kuveyt'de patlamalar yaşandı. Füze ve İHA'lar enerji üretim tesislerini hedef aldı.

Bu esnada diplomasi çabaları zamana karşı yarışıyor. ABD ile İran arasındaki arabulucular tarafından sunulan ateşkes teklifini önemli bir adım olarak nitelendiren Trump, ancak Salı akşamı dolacak mühlet yaklaşırken "bu önerinin yeterince iyi olmadığını" belirtti.

Trump'a göre "eğer İran Salı günü TSİ 03:00'e kadar Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı kabul etmezse Trump köprüleri ve enerji santralleri ile diğer sivil tesisleri hedef alan devasa bir saldırı başlatacağını yineledi.

Diplomatlar bu kez gerçekten büyük bir çatışmanın fitilinin ateşlenip ateşlenmeyeceğini veya başkanın yeni bir çıkış yolu bulup bulmayacağını merakla bekliyor. Beyaz Saray ise seçeneklerin değerlendirildiğini belirterek detay vermekten kaçındı.

İRAN ŞARTLARINI ORTAYA KOYDU

İran tarafı ise çatışmaların tamamen sona ermesini şart koşan bir barış planı üzerinde ısrar ederek herhangi bir geçici ateşkes önerisini doğrudan reddetti.

Bu teklif Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş protokolünü ve yaptırımların kaldırılması ile yeniden inşa taleplerini içeriyor.

Eski diplomat Emir Musevi planın Hürmüz Boğazı'nın İran ve Umman tarafından ortak yönetilmesini öngördüğünü ve savaşın sona ermesi için ABD Kongresi'nden onay alınması gerektiğini belirtti.

İran yönetimi Trump'a güvenmediği için tüm bu şartların uluslararası bir şemsiye altında ve Amerikan Kongresi tarafından güvence altına alınmasını talep ediyor.

Pakistan ve diğer bölge ülkelerinin koordinasyonunda yürütülen diplomatik temaslar devam etse de çatışmaların durdurulmasının nasıl bir biçim alacağı konusunda taraflar arasında neredeyse hiçbir mutabakat sağlanamadığı görüldü.

İran askeri sözcüsü İbrahim Zülfikari sivil hedeflere yönelik saldırıların tekrarlanması durumunda misilleme operasyonlarının çok daha yıkıcı ve kapsamlı bir şekilde gerçekleştirileceğini duyurdu.

Tahran yönetimi Washington'un sunduğu geçici ateşkesi kabul etmeyeceğini açıkça ifade ederken Pakistan aracılığıyla kendi şartlarını masaya koydu.

KİLİT İSİM TRUMP DEĞİL, YARDIMCISI MI?

Bu süreçte bölgedeki müttefiklerin sunduğu 45 günlük ateşkes teklifi de İran'ın kalıcı barış talebi ve Trump'ın henüz onay vermemesi nedeniyle askıda kalmış durumda.

Trump karşı tarafta aktif ve istekli bir katılımcı ile çalıştıklarını belirterek müzakerelerin iyi niyetle yürütüldüğüne inandığını ancak sonucun yarına kadar belli olacağını vurguladı.

Müzakere sürecinde Başkan Yardımcısı JD Vance ile özel elçi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner gibi kilit isimlerin aktif rol aldığı bildirildi. Kulislere göre savaş karşıtı olan Vance İran'ın görüşmeler için tercih ettiği bir isim

Macaristan Başbakanı Viktor Orban'a destek vermek üzere Budapeşte'de olması beklenen Vance'in İranlı yetkililerin görüşmeyi kabul etmesi durumunda programını değiştirebileceği aktarıldı.

Yetkililer iki taraf arasında doğrudan temasın oldukça sınırlı olduğunu ve Pakistan'ın bu noktada kilit arabulucu görevini üstlendiğini belirtti.

Trump ise müzakerelerdeki en büyük zorluklardan birinin İran tarafının iletişim eksikliği olduğunu dile getirerek bu durumdan şikayet etti.

Pakistan kanalı üzerinden yürütülen diplomatik trafik doğrudan diyalog kurulamayan bir ortamda tek açık kapı olarak kalmaya devam ederken üst düzey ABD'li yetkililerin her an bir yüz yüze görüşme ihtimaline karşı tetikte beklediği kaydediliyor.

Beyaz Saray'da gazetecilere konuşan Trump ordunun sahip olduğu güç sayesinde yarın gece yarısına kadar İran'daki her köprünün imha edilebileceğini ve her enerji santralinin kullanılamaz hale getirileceğini söyleyen Başkan bunun yerine bir anlaşmaya varılması durumunda İran'ın yeniden inşasına yardım edebileceklerini dile getirdi.