ABD'nin felaket senaryosu gerçek oldu: 'F-35'in sırları Çin'in elinde'

POLITICO'nun haberine göre ABD'ye ait F-35 savaş uçaklarına ait gizli teknolojiler bu yaz beklenmedik bir şekilde Hong Kong'a yönlendirildi.

ABD Kongresi'nde inceleme başlatılmasına yol açan olay, gizli silah sistemine ait kritik bileşenlerin Çin'in eline geçebileceği yönündeki endişeleri artırdı.

Konuya yakın ve gizli görüşmeleri aktarmak amacıyla isimlerinin açıklanmamasını isteyen üç kaynağın verdiği bilgilere göre, Avustralya'dan tamir edilmek üzere ABD'ye gönderilen F-35 parçalarını taşıyan sevkiyat Pasifik Okyanusu'nu geçerken rota değiştirdi. Pentagon, bazı bileşenlerin kaybolduğunu doğruladı.

ÇİN'İN ELİNE GEÇTİ Mİ?

F-35 üreticisi Lockheed Martin adına hareket eden bir aracı kurum tarafından taşınan parçaların Hong Kong'a ulaştığı belirtilirken, ekipmanın neden yön değiştirdiği ve şu anda kimin elinde olduğu henüz netlik kazanmadı.

Daha önce basına yansımayan bu gelişme, ulusal güvenlik komitelerindeki Kongre çalışanlarına yönelik bilgilendirmeleri tetikledi.

Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkililerinin çalışanlara ilk olarak Haziran ayında bilgi verdiği, önümüzdeki haftalarda da ek bilgilendirmelerin yapılmasının beklendiği aktarıldı.

Kaynaklardan ikisine göre sevkiyat, uçağın kokpitini kaplayan ve yalnızca ABD ile müttefiklerinin erişimine açık olan gizli 'hayalet teknolojisini' barındıran kanopilerden birini de içeriyordu.

Rakip bir ülkenin söz konusu parçayı inceleyerek bu kritik teknolojiyi tersine mühendislik yöntemiyle çözebileceği vurgulandı.

'KANOPİ' NEDEN ÖNEMLİ?

F-35'in gizlilik yeteneklerinin kritik bir bileşeni olan kanopi, kokpiti örten ve pilotu koruyan akrilik bir kubbe.

Bu kubbe, uçağı düşman radarından saklamaya yardımcı olan şeffaf radar emici malzemeden yapılmış ince bir katmanla kaplı. Bu madde, F-35'in en önemli özelliklerinden birini mümkün kılıyor.

ABD Hava Kuvvetleri'nin açıklamalarına göre bu koruyucu katman zamanla bozulabiliyor ve ABD ile müttefikleri için üretilen 1.300'den fazla savaş uçağı arasında kanopilerin tamir edilmesini veya değiştirilmesini gerektirebiliyor.

Pentagon'a bağlı F-35 Ortak Program Ofisi (JPO) yaptığı açıklamada, "kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II bileşenlerine ilişkin bir sevkiyat sorunundan haberdar olunduğunu" doğruladı.

Açıklamada, yetkililerin "bu bileşenleri geri almak, olayı soruşturmak ve gelecekte benzer bir durumun tekrarlanmasını önlemek için koruyucu tedbirler yerleştirmek" amacıyla ABD makamları ve sanayi ortaklarıyla birlikte çalıştığı kaydedildi.

Lockheed Martin ise güvenlik gerekçeleriyle sevkiyatların durumu hakkında konuşamayacağını ancak uçak bileşenlerinin nakliyesinde tüm ABD düzenlemelerine uyduğunu bildirdi.

Şirket, "Ekiplerimiz, F-35 programının bütünlüğünü ve müttefik ortaklarımızın güvenliğini sağlamak için her sevkiyatı azami özen ve koruma tedbirleriyle yürütmektedir" ifadesini kullandı.

PARÇALAR ÇİN'İN ELİNDE Mİ?

Sevkiyatın Çin'in özel idari bölgesi olan Hong Kong'a beklenmedik şekilde yönlendirilmesi, parçaları Pekin'in eline geçmiş olması anlamına geliyor olabilir.

Çin son yıllarda münhasır ekonomik alan olarak değerlendirilen şehrin üzerindeki denetimini sıkılaştırdı.

Çinli yetkililerin Hong Kong'un siyasi sistemini etkilemesine ve muhalefeti bastırmasına olanak tanıyan giderek daha katı ulusal güvenlik yasalarını yürürlüğe koydu.

Çin'in, F-35 de dahil olmak üzere gizli Pentagon programlarına yönelik halihazırda geniş çaplı casusluk faaliyetlerinde bulunduğu biliniyor.

Eski Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi personeli ve Kongre Araştırma Servisi askeri havacılık analisti J.J. Gertler, "Çin'in elektronik casusluk ve diğer yollarla F-35 verilerini elde etmek için agresif bir şekilde çabaladığı bir sır değil" dedi.

Gertler, "Ancak parçayla ilgili teknik özelliklere veya diğer verilere zaten sahip olsalar bile, gerçek bir parçaya sahip olmak onlara ilerlemek için daha fazlasını verebilir ve halihazırda öğrendiklerini doğrulayabilir veya geliştirebilir" değerlendirmesinde bulundu.

ABD Dışişleri Bakanlığı olayla ilgili yorum yapmaktan kaçınırken, Çin Büyükelçiliği ise olaydan haberdar olmadığını bildirdi.

F-35'İN ÜRETİMİ TÜM DÜNYAYI KAPSIYOR

F-35 programının tedarik zinciri, birden fazla ülkedeki tesislere dayanan küresel bir operasyon niteliği taşıyor.

Uçak için Avustralya'da bakım depoları bulunsa da henüz hiçbiri kanopileri tamir etme kapasitesine sahip değil.

Üretici Lockheed Martin programın genel tedarik zincirini yönetiyor ve parçaları taşımak için ticari nakliye sağlayıcılarını kullanıyor.

ABD'nin yanı sıra İngiltere, Avustralya, Danimarka, Norveç ve Polonya gibi ülkeleri içeren programda, parçalar uçağa takılana kadar Savunma Bakanlığı'nın mülkiyetinde olan ortak bir yedek parça havuzu kullanılıyor.

Savunma Bakanlığı denetimi artırmış olsa da havuzdaki parçaların takibini yapmıyor; bu bilgiler Lockheed Martin tarafından tutuluyor.

F-35 PARÇALARI NE SIKLIKLA KAYBOLUYOR

ABD Hükümet Hesapverebilirlik Ofisi'nin (GAO) 2023 tarihli raporuna göre son 5 yılda, 1 milyondan fazla F-35 yedek parçasının kaybolduğu ve bilgilerin yüklenici firma kontrolünde olması nedeniyle bakanlığın on milyonlarca dolar değerindeki kayıpları inceleyemediği tespit edildi.

Raporda, "F-35 Ortak Program Ofisi, mülk kayıtlarındaki gerçek zamanlı değişiklikleri yakalamayı ve saklamayı sağlayacak resmi bir kayıtlı mülk sisteminde bu yedek parçaları takip etmemekte veya sisteme girmemektedir. Bu bilgiler ana yükleniciler tarafından tutulmaktadır" denildi.

Bu yılki bir GAO raporu ise idame maliyetleri artarken uçağın performans hedeflerini yakalayamadığını ve performansın "aşağı yönlü bir eğilim gösterdiğini" ortaya koydu.

Parça eksiklikleri nedeniyle sık sık yerde kalan uçağın dâhil olduğu programın, kullanım ömrü boyunca harcanması beklenen yaklaşık 2 trilyon dolarla dünyanın en pahalı silah programı olması öngörülüyor.