Akaryakıtta 200 dolar için tarih verildi! Dev şirketten felaket uyarısı: Çöküş başladı
Orta Doğu'da tırmanan krizin küresel enerji şahdamarı Hürmüz Boğazı'nı tıkamasıyla petrolün 200 dolara fırlaması an meselesiyken, enerji devi TotalEnergies tüm dünyayı vuracak 'sistemik çöküşün' artık başladığını açıkladı.
Kuzey Denizi Brent petrolünün 116 doları, ABD WTI ham petrolünün ise 100 doları aşmasıyla küresel piyasalarda alarm zilleri çalıyor.
Uzmanlar, Orta Doğu'daki gerilimin ve Hürmüz Boğazı'ndaki fiili kapanmanın çözülememesi halinde, petrolün varil fiyatının 200 dolara fırlayabileceği ve dünyanın yıkıcı bir 'stagflasyon' (yüksek enflasyon ve ekonomik durgunluk) sarmalına gireceği konusunda uyarıyor.
GÜNDE 9 MİLYON VARİL AÇIK
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, modern tarihin en büyük tedarik kesintisini yarattı.
Piyasada şu an günde 9 milyon varil petrol açığı var. Bu devasa rakam; İngiltere, Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya'nın toplam günlük tüketimine eşit.
TotalEnergies CEO'su Patrick Pouyanné, arzın %20'sinin kesilmesinin tolere edilemeyeceğini belirterek, "Bu kriz 3-4 aydan fazla sürerse, tüm dünya için sistemik bir çöküş haline gelecektir" uyarısında bulundu.
110-116 dolar bandı şu an zorlukla yönetilmeye çalışılsa da, piyasaların asıl korkusu fiyatların kontrolden çıkması.
ABD'li analistler ve hükümet yetkilileri, fiyatların varil başına 200 dolara kadar çıkabileceği senaryolarını açıkça telaffuz etmeye başladı.
Commerzbank analistleri, piyasalardaki asıl paniğin yön değiştirdiğini vurguluyor: Artık sorun sadece enflasyonist bir şok değil; kalıcı enerji krizinin istihdamı vurması ve ekonomileri "stagflasyona" (büyümesiz yüksek enflasyon) itmesidir.
ASYA'DA KARNE DÖNEMİ
Yüksek fiyatların ve kıtlığın dalga etkisi, pompaların çok ötesine geçmiş durumda.
Bazı Asya ülkeleri şimdiden petrolü karneye bağlamaya, tüketimi sınırlamaya ve stok yapmaya başladı. Bölgedeki talep şimdiden günlük 2 milyon varil azaldı.
Ham petrol bir yana, dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürünlerin varil fiyatı bazı bölgelerde 200 doları aştı. Bu durum küresel kargo, uçuş ve nakliye maliyetlerini katlıyor.
TARIM ve SANAYİDE TEDARİK ZİNCİRİ KIRILIYOR
Enerji şoku, ekonominin geneline bir virüs gibi yayılıyor.
Petrol ve doğalgaz, sadece yakıt değil; plastik, kimyasal madde ve en önemlisi gübre üretiminin temel hammaddesidir. Bahar sezonu öncesi çiftçilerin gübre bulmakta zorlanması, gıda fiyatlarında yeni bir küresel patlamanın habercisi olarak görülüyor.
Amerikan Petrol Enstitüsü Başkanı Mike Sommers'ın özetlediği gibi: "Hasarı azaltma seçenekleri ve manevra alanı hızla tükeniyor."