Almanya alarm verdi, rüzgarla Türkiye'ye kadar gelebilir: Dokunanı hastanelik eden yeni istila kapıda
Küresel ısınma ve peş peşe gelen kurak yaz mevsimleri, doğanın dengesini tamamen altüst etti. Uzmanlar, sıcak ve kuru iklimi çok seven tehlikeli bir canlı türünün önümüzdeki dönemde milyarlarca adet çoğalarak kitlesel bir istilaya dönüşeceğini resmen açıkladı. Tek bir dokunuşuyla insan vücudunda nefes darlığı, ağır deri döküntüleri ve günlerce süren alerjik reaksiyonlar başlatan bu istila ordusu yüzünden, 2027 yazında açık havada yürümek bile imkansız hale gelebilir.
Sünger güvesi sıcak ve kurak bölgelerde hızla yayılıyor. Tırtılları ağaçları tamamen yapraksız bırakabilirken, zehirli tüyleri insanlar için de ciddi sağlık riskleri oluşturuyor. Uzmanlar, özellikle meşe ağaçlarının yoğun olduğu bölgelerde 2027 yazında kitlesel istilaların yaşanabileceği konusunda uyarıyor.
Bu yıl yaşanan sıcak ve kurak hava, birçok böcek türünün hızla çoğalması için uygun koşullar oluşturdu. Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde bu türlere sünger güvesi (Lymantria dispar) de eklenebilir.
Özellikle meşe ağaçlarının yoğun olduğu, sıcak ve kurak iklime sahip bölgelerde sünger güvesinin gelecek yıl daha geniş alanlara yayılabileceği tahmin ediliyor. Uzmanlar, koşulların uygun olması halinde 2027 yazında kitlesel istilaların görülebileceği uyarısında bulunuyor.
Sünger güvesi nedir?
Sünger güvesi, özellikle yaprak döken ağaçlarla beslenen bir güve türüdür. Dişilerin kanatları krem beyazı ile sarımsı beyaz arasında değişirken, kanat açıklıkları yaklaşık 38 ila 70 milimetre arasında olur. Erkekler ise altın kahverengi kanatlara sahiptir ve kanat açıklıkları yaklaşık 38 ila 50 milimetredir.
Dişiler özellikle alacakaranlık saatlerinde aktif olur ve erkeklere kıyasla daha yavaş uçar. Çiftleşmenin ardından dişi güve, yaprak döken ağaçların gövde ve dallarının alt kısımlarına 300 ila 500 arasında yumurta bırakabilir.
Yumurtalardan bir sonraki baharda çıkan larvalar kısa sürede tırtıllara dönüşür. Gri ve sarımsı tonlarda görülen bu tırtılların üzerindeki ince tüyler, rüzgarla kilometrelerce uzağa taşınmalarını sağlayabilir. Tırtıllar yaklaşık 7 santimetreye kadar büyüyebilir ve özellikle genç yapraklarla beslenir.
Ağaçları tamamen yapraksız bırakabiliyor
Sünger güvesi popülasyonunun aşırı arttığı dönemlerde tırtıllar ağaçların yapraklarını büyük ölçüde tüketebilir. Elma, meşe, kayın, gürgen ve kestane ağaçları en fazla zarar gören türler arasında bulunuyor.
Bir tırtıl, yaklaşık 6 ila 12 haftalık gelişim sürecinde ortalama bir metrekare yaprak tüketebiliyor. Büyük istilalarda bu durum, ağaçların kısa sürede tamamen yapraksız kalmasına yol açabiliyor.
Birçok ağaç, tırtılların beslenmeyi bırakıp temmuz sonlarına doğru pupa evresine geçmesinin ardından yeniden toparlanabiliyor, ancak özellikle meşe ağaçları, yoğun yaprak kaybından ciddi şekilde etkilenebiliyor.
Ağaçların daha önce kuraklık nedeniyle zayıflamış olması veya başka zararlılar ve hastalıklarla mücadele ediyor olması, durumu daha da ağırlaştırıyor. Uzmanlara göre böyle bir ortamda meydana gelecek yoğun sünger güvesi istilası, meşe ağaçlarının ölümüne ve geniş orman alanlarının zarar görmesine neden olabilir.
Tırtılları insanlar için de risk taşıyor
Sünger güvesinin oluşturduğu tehlike yalnızca ağaçlarla sınırlı değil. Tırtılların üzerindeki ince ve batıcı tüyler, insanlarda alerjik reaksiyonlara ve cilt tahrişine yol açabiliyor.
Temas sonrasında yoğun kaşıntı, kızarıklık, kabarcıklar ve gözlerde tahriş görülebilir. Nadir durumlarda ise solunum problemleri ortaya çıkabilir.
Tırtıllarla temas edilmesi halinde ellerin ve saçların iyice yıkanması, temas eden kıyafetlerin ise değiştirilmesi öneriliyor. Belirtilerin devam etmesi veya şiddetlenmesi durumunda tıbbi yardım alınması gerekiyor.
Sünger güvesi nerelerde görülüyor?
Sünger güvesi, Kuzey Afrika'dan Avrupa üzerinden Rusya'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada görülüyor. Türün Japonya'da da bulunduğu biliniyor.
Sıcak ve kuru bölgeleri tercih eden sünger güvesine özellikle açık ormanlık alanlarda, meyve bahçelerinde ve parklarda rastlanıyor. Sıcak ve kurak geçen yaz ayları ise türün hızla çoğalması için uygun koşullar oluşturuyor.
İstila durumunda ne yapılmalı?
Uzmanlar, özel kişilerin sünger güvesi tırtıllarıyla veya güvelerle kendi başlarına mücadele etmeye çalışmamasını öneriyor.
Bir istila fark edilmesi halinde ilgili yetkililere veya orman idaresine haber verilmesi gerekiyor. İstila özel bir bahçede ve henüz küçük çaplıysa, etkilenen bitki kısımları dikkatlice kesilerek uygun şekilde uzaklaştırılabilir.
Bu işlem sırasında eldiven ve gözlük gibi koruyucu ekipmanların kullanılması önem taşıyor. Tırtılların yakıcı tüylerinin solunmasını önlemek için yüz maskesi kullanılması da tavsiye ediliyor.
Uzmanlar neden şimdi uyarıyor?
Uzmanların endişesinin temelinde, meşe ağaçlarının zaten yıllardır süren kuraklık ve diğer zararlılar nedeniyle zayıflamış olması yatıyor.
Bu nedenle sünger güvesinin büyük bir popülasyon artışı göstermesi ve tırtılların ağaçlarda yoğun yaprak kaybına yol açması, özellikle meşe ormanları açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.
Serin ve yağışlı bir ilkbahar, sünger güvesinin çoğalmasını bir miktar yavaşlatabilir. Ancak sıcak ve kurak hava koşullarının devam etmesi halinde uzmanlar, 2027 yazında daha geniş çaplı istilaların görülmesinden endişe ediyor.