Arkeologlar dev bir taş çömleği kazdılar korkunç bir sürprizle karşılaştılar
Arkeologlar, Laos’taki "Çömlekler Ovası"nda yürüttükleri kazı çalışmalarında, dev bir taş çömleğin içinde birbirine kenetlenmiş 37 farklı bireye ait insan kemikleri keşfetti. Radyokarbon tarihleme testleri, bu taş yapının MS 890 ile 1160 yılları arasında, yaklaşık 270 yıl boyunca nesiller boyu bir toplu mezar ve ritüel alanı olarak kullanıldığını ortaya koydu.
Laos'un Xiangkhoang Platosu'nda yer alan ve binlerce devasa taş küpten oluşan bölge, uzun yıllardır jeopolitik engeller nedeniyle tam olarak incelenemiyordu. 1960'lardaki Laos İç Savaşı sırasında ABD ordusu tarafından bölgeye bırakılan ve hâlâ aktif olan yaklaşık 80 milyon patlamamış misket bombası, arkeolojik saha çalışmalarını kısıtlıyordu. Temizlenen güvenli hatlarda Avustralya James Cook Üniversitesi’nden Nicholas Skopal liderliğinde yürütülen son kazılar, bu yapıların gizemine dair ilk somut kanıtları sağladı.
ÜÇ SEZON SÜREN KAZILARLA "ÇÖMLEK 1" TAMAMEN AÇILDI
Arkeoloji ekipleri, "75 numaralı alan" olarak tescillenen bölgedeki en büyük anıtlardan biri olan ve "Çömlek 1" olarak adlandırılan yapıyı incelemeye aldı. Konglomera taşından oyulmuş, taban çapı yaklaşık 2 metre, yüksekliği ise 1 ila 3 metre arasında değişen bu devasa kap, toprağa gömülü ve ufalanmış halde bulundu. 2022 yılından 2024 yılına kadar süren üç farklı saha sezonunun ardından, çömleğin tabanına ulaşıldı ve yoğun bir şekilde istiflenmiş insan kalıntılarına ulaşıldı.
İKİNCİL GÖMME YÖNTEMİ TESPİT EDİLDİ
Antropolojik ve kemik yapısı analizleri, kalıntıların bu çömleğe tek bir seferde yerleştirilmediğini, sürecin nesiller boyu devam ettiğini gösterdi. Nicholas Skopal, elde edilen verilerin MS 9. ve 12. yüzyıllar arasında bölgede yaygın olan bir "ikincil gömme" ritüeline işaret ettiğini bildirdi.
Bu ritüele göre ölen kişilerin bedenleri ilk olarak çürümesi için daha küçük taş kaplara veya açık alanlara bırakılıyor, ardından geriye kalan kemik parçaları toplanarak kalıcı ya da geçici bir dinlenme yeri olan bu devasa ortak aile çömleklerine taşınıyordu. Bu durum, ovadaki diğer binlerce taş çömleğin neden tamamen boş olduğunu da bilimsel olarak açıklıyor.
GÜNEY HİNDİSTAN VE MEZOPOTAMYA İLE TİCARET BAĞLANTISI BULUNDU
Dev taş çömleğin içinden sadece insan kemikleri değil, dönemin sosyo-ekonomik yapısına ışık tutan çok sayıda mezar hediyesi de çıkarıldı. Arkeologlar taban yığınında 20 adet cam boncuk, beş taş levha, birleştirildiğinde yuvarlak bir kabı oluşturan çömlek parçaları, küçük bir tunç zil ve bir demir bıçak tasnif etti.
Bulunan cam boncukların kimyasal bileşim analizleri, bu malzemelerin Güney Hindistan ve Mezopotamya kökenli ham maddelerden üretildiğini netleştirdi. Bu veri, Orta Çağ döneminde Laos'taki yerel topluluklar ile Güney Asya ve Orta Doğu arasında daha önce haritalandırılmamış uzak mesafe ticaret ağlarının varlığını kanıtladı. Araştırma ekibi, genetik akrabalık bağlarını çözmek adına kemikler üzerindeki DNA laboratuvar çalışmalarını sürdürüyor.