Astronomlar Güneş Sistemi’nin ötesinde ilk dev yıldız patlamasını gözlemledi
Astronomlar, Güneş Sistemi’nin dışında ilk kez bir yıldızın uzaya dev bir püskürme savurduğunu gözlemledi. Güneş tacı kütle atımı (CME) olarak bilinen bu olağanüstü patlama, yakın gezegenlerin atmosferlerini tamamen yok edebilecek kadar güçlüydü ve başka evrenlerde yaşam potansiyeli konusunda önemli ipuçları sundu.
Bu tarihi gözlem, Avrupa Uzay Ajansı’nın XMM-Newton uzay teleskobu ve LOFAR radyo teleskobunun ortak veri analiziyle doğrulandı. Nature dergisinde yayımlanan çalışma, yıldızların çevresindeki uzay ortamını ve gezegenlerin nasıl etkilendiğini anlamak için yeni bir kapı araladı.
Bir CME sırasında yıldızların dış atmosferlerinden muazzam miktarda plazma uzaya fırlıyor. Bu, kutup ışıklarından gezegen atmosferlerinin aşınmasına kadar etkileri olan “uzay havası”nı yönlendiriyor. Bu tür patlamalar Güneş’te sıkça görülse de başka bir yıldızda doğrudan gözlemlenmeleri şimdiye kadar başarılamamıştı.
Hollanda’daki ESTEC araştırmacısı Henrik Eklund, bu gözlemin “diğer yıldızlardaki patlamaları ve uzay havasını incelemek için yeni bir gözlemsel ufuk” sunduğunu söyledi. Artık Güneş’teki CME anlayışının ötesine geçilebileceği vurgulandı.
Araştırma ekibi, patlamanın Güneş'ten daha küçük, daha serin ve daha sönük bir yıldızdan geldiğini belirtti. Kütlesi Güneş’in yarısı olan bu yıldızın yaklaşık 20 kat daha hızlı döndüğü ve 300 kat daha güçlü bir manyetik alana sahip olduğu ifade edildi. Galaksimizdeki gezegenlerin çoğunun bu tür yıldızların etrafında döndüğü biliniyor.
Saniyede yaklaşık 2.400 kilometre hızla ilerleyen bu CME, yakın bir gezegenin atmosferini tamamen sıyırabilecek güçteydi. Bu hızın Güneş’teki CME’lerin yalnızca her 20’sinde görüldüğü belirtildi.
Yıldızdan gelen güçlü radyo sinyali LOFAR tarafından yakalandı. ASTRON’dan radyo astronomu Joe Callingham, sinyalin ancak püskürmenin yıldızın güçlü manyetik alanının dışına çıkmasıyla oluşabileceğini belirtti. Gözlemler, XMM-Newton teleskobunun sağladığı sıcaklık, parlaklık ve dönüş verileriyle doğrulandı.
Bilim insanları, bu bulgunun yaşanabilir gezegen arayışında kritik rol oynadığını söylüyor. Bir gezegen yaşanabilir bölgede bulunsa bile, yıldızındaki şiddetli patlamalar atmosferini yok ederek yaşam ihtimalini ortadan kaldırabiliyor. Bu keşif, Güneş Sistemi’nin oluşumunda etkili olan şiddetli süreçlerin galaksinin diğer bölgelerinde de aktif olduğunu gösteriyor.