Avrupa diken üstünde! Kriz masası toplanıyor

İran ile yaşanan gerilimin hava ulaşımını durma noktasına getirmesinden endişe eden Avrupa Birliği, rafineri kapasitesini maksimize edecek ve jet yakıtı tedarikini güvence altına alacak bir acil durum planı üzerinde çalışıyor.

Avrupa Birliği yetkilileri, yaklaşan jet yakıtı arz sıkıntısıyla başa çıkmak ve rafineri üretimini en üst düzeye çıkarmak amacıyla kapsamlı bir plan hazırlıyor.

AVRUPA'NIN ÖZEL TEDBİRLERİ MASADA

İran ile yaşanan savaşın ardından Avrupalı havayolu şirketleri, yaz sezonu öncesinde seyahatleri aksatabilecek yakıt kıtlığı konusunda uyarılarda bulundu. Avrupa, ulaşım yakıtları arasında en çok jet yakıtında dışa bağımlı durumda. Avrupa'nın jet yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 75'i Orta Doğu'dan karşılanıyor.

İngiliz medyasından Reuters tarafından görülen taslak metne göre Avrupa Komisyonu, önümüzdeki aydan itibaren AB genelinde petrol ürünleri rafineri kapasitesini haritalandıracak ve mevcut kapasitenin tam verimlilikle kullanılmasını sağlayacak önlemleri devreye sokacak.

Komisyon, 22 Nisan'da yayınlanması planlanan taslak hakkında yorum yapmaktan kaçınırken, AB yetkilileri jet yakıtına yönelik özel tedbirler üzerindeki çalışmaların sürdüğünü belirtti.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ ABLUKA FİYATLARI TIRMANDIRDI

Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının ardından jet yakıtı fiyatları hızla yükseldi. Avrupalı havayolu şirketleri; savaşın kısa sürede sona ermemesi durumunda bilet fiyatlarında artış, uçuş iptalleri ve uçakların yere indirilmesi riskine karşı uyardı.

ABD Başkanı Donald Trump ise Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran ile savaşın yakında bitebileceğini savunarak dünyanın "şaşırtıcı iki güne" hazır olmasını istedi. Diğer yandan, bölgede abluka uygulayan ABD güçlerinin İran limanlarından ayrılan gemileri geri çevirdiği bildiriliyor.

ARZ SIKINTISI YAZ TATİLİ SEZONUNU VURABİLİR

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu'dan gelen arzın sadece yarısının ikame edilebilmesi durumunda Haziran ayına kadar jet yakıtı kıtlığı yaşanabileceği öngörüsünde bulundu. Havayolu şirketleri bu senaryoya karşı hazırlık yaparken, uzmanlar Afrika ve ABD'den yapılacak ithalat artışının açığı kapatmaya yetmeyeceğini belirtiyor.

BAZI HAVALİMANLARINDA ÜÇ HAFTALIK YAKIT KALDI

Havalimanlarını besleyen yakıt konsorsiyumlarının her zaman uzun vadeli stok tutmadığına dikkat çeken analistler, birçok havalimanının elinde büyük miktarda rezerv bulunmadığını vurguluyor. Bazı havalimanları, Hürmüz Boğazı'nın yakıt sevkiyatına kapalı kalması durumunda üç hafta içinde yakıtın tükenebileceği uyarısında bulundu.

RAFİNERİLER TAM KAPASİTE ÇALIŞIYOR

Avrupa'nın rafineri kapasitesi, yerli petrol üretiminin azalması ve hükümetlerin temiz enerjiye geçiş politikaları nedeniyle son yıllarda düşüş göstermişti. IEA, bu ay yaptığı açıklamada birçok Avrupalı rafinerinin halihazırda jet yakıtı üretimi için maksimum kapasitede çalıştığını bildirdi.

Öte yandan IEA Başkanı Fatih Birol, dün AP'ye yaptığı açıklamada Avrupa'nın 6 haftalık jet yakıtı kaldığını belirtmişti.

Lufthansa CTO'su Grazia Vittadini, Frankfurt'ta yaptığı açıklamada, "Tedarikçilerimiz öngörü pencerelerini değiştiriyor; artık bir ayı aşan bir süre için projeksiyon sunmaya sıcak bakmıyorlar" diyerek belirsizliğe dikkat çekti. Heathrow Havalimanı sözcüsü operasyonların henüz etkilenmediğini ancak durumun yakından izlendiğini belirtirken, Paris Charles de Gaulle Havalimanı işletmecisi ADP konuya ilişkin soruları yanıtsız bıraktı.

AVRUPA GENELİNDE STOK DURUMU DEĞİŞİYOR

Jet yakıtı arzı Avrupa genelinde dengesiz bir dağılım sergiliyor. İspanya, sekiz rafinerisiyle net bir ihracatçı konumundayken, İngiltere ihtiyacının %60'ından fazlasını ithalatla karşılıyor. Avrupalı havayolu şirketleri, AB'den jet yakıtı arzının izlenmesini iyileştirmesini ve ortak gaz yağı (kerosen) alımı seçeneğini değerlendirmesini talep etti.

IEA verilerine göre, AB ülkelerinin yanı sıra İngiltere ve Norveç'i de kapsayan OECD Avrupa bölgesi, jet yakıtının %30'undan fazlasını ithal ediyor ve bu yakıtın büyük bir kısmı Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Mevcut AB kuralları, üye ülkelerin 90 günlük acil durum petrol rezervi tutmasını zorunlu kılsa da, bu kurallar jet yakıtı için özel bir alt limit içermiyor.