Avrupa'yı vuran sessiz kriz: Milyarlarca euroluk dev fatura
Yaz aylarında yaşanan rekor sıcaklık, kuraklık ve yangınlar, 1980’den bu yana AB genelinde 822 milyar euroluk doğrudan zarara yol açarken, bu yazın aşırı sıcaklık maliyetinin 180 milyar euroyu bulması bekleniyor.
Avrupa’da yaz mevsimi boyunca etkili olan aşırı sıcaklar, şiddetli kuraklık ve orman yangınlarının neden olduğu mali hasar, kamu hesaplarına aylar sonra yansıyor.
Yangınların söndürülmesi ve nehir sularının normale dönmesinin ardından maliye bakanlıkları; çiftçilerin tazminat talepleri, altyapı onarımları, sağlık hizmetlerinin desteklenmesi ve yavaşlayan ekonomik faaliyetler nedeniyle toplanamayan vergi gelirleriyle karşı karşıya kalıyor. Oluşan bu mali yükün, hükümetlerin olası afetler için ayırdığı rezervleri aştığı belirtiliyor.
Copernicus Avrupa Kuraklık Gözlemevi verilerine göre Temmuz ayı sonu itibarıyla Avrupa Birliği (AB) ve Birleşik Krallık topraklarının yarısı kuraklık riski altında bulunurken, %9’luk bir kesimde en yüksek seviye olan "alarm" durumuna geçildi.
Ağustos ayında Loire, Po, Ren ve Tuna nehirlerinde su seviyeleri rekor düşük düzeylere geriledi. AB Ortak Araştırma Merkezi ise Ağustos ayı başına kadar 505 bin hektardan fazla alanın yandığını ve bu miktarın rekor yıl olarak kayıplara geçen 2025 yılının aynı dönemini geride bıraktığını bildirdi.
İKLİM MALİYETLERİNDE SÜREKLİ ARTIŞ EĞİLİMİ
Euronews'in haberine göre, Avrupa Çevre Ajansı (EEA) verilerine göre AB genelinde 1980 ile 2024 yılları arasında yaşanan aşırı hava olayları 822 milyar avro doğrudan zarara yol açtı. Bu zararın dörtte birinin son dört yılda gerçekleştiğini vurgulayan EEA, ekonomik kayıp verilerindeki yıllık artışın %3,4 olduğunu ve bu eğilimin giderek hızlandığını açıkladı.
Yaşanan ekonomik kayıpların yalnızca beşte birinin sigortalanabilir durumda olduğu, kuraklık, sıcak dalgaları ve yangınlarda ise bu oranın %10 ila %11 seviyelerine gerilediği kaydedildi.
Ajans, ürün verimindeki düşüş, ekosistem tahribatı ve iş gücü kaybı gibi dolaylı zararların tespitinin zor olması nedeniyle sigorta koruma açığının büyüdüğünü, bu durumun da devletleri son başvurulacak sigortacı konumuna getirdiğini aktardı. Buna karşın AB üyesi ülkelerden yalnızca Avusturya, Fransa, Macaristan ve İtalya'nın özel bir afet fonu bulundurduğu, diğer ülkelerin ise geçici bütçe aktarımları kullandığı ifade edildi.
KAMU BÜTÇELERİ VE DOĞRUDAN MALİYET HESAPLARI
Bruegel adlı düşünce kuruluşu, 2028-2034 dönemi için öngörülen AB afet fonunun yaklaşık 5 milyar avro düzeyinde kaldığına dikkat çekerek bu tutarın yalnızca 2021 Batı Avrupa sellerinin yarattığı hasarın %10 ila %15’ine karşılık geldiğini belirtti.
Ülke ölçeğinde yapılan değerlendirmelerde ise Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanlığı, bu yaz yaşanan sıcak dalgalarının doğrudan ve dolaylı maliyetinin 10 ila 15 milyar avro arasında olacağını öngördü. Ancak Ulusal İstatistik Enstitüsü (INSEE), bu projeksiyonun kendilerine ait olmadığını bildirerek rakamların ihtiyatla karşılanması gerektiğini açıkladı.
İspanya’da Temmuz ayı sonuna kadar 172 bin 400 hektar alanın yandığı ve sadece yangın söndürme maliyetinin 1,7 ila 3,3 milyar avro arasında değiştiği hesaplandı.
Orman mühendisleri, alanların restorasyon maliyetinin söndürme masraflarından daha yüksek olduğunu vurgularken, AB’nin İspanya için onayladığı 120,55 milyon avroluk acil yardımın yalnızca bir önceki yılın hasarını kapsadığı bildirildi.
Portekiz’de ise sivil savunma yetkilileri, veri sistemlerinin ayrışıklığı nedeniyle belirli bir olayın toplam maliyetinin kesin olarak belirlenemediğini ifade etti.
GIDA ENFLASYONU VE BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Bruegel tarafından yapılan araştırmalar, sıcak dalgalarından iki yıl sonra GSYH’nin %1,5, kuraklıktan dört yıl sonra ise %3 daha düşük kaldığını gösteriyor. 2022 kuraklığının AB’de kişi başına düşen GSYH büyümesini %1,35 oranında düşürdüğü ve 203 billion avroluk kayba yol açtığı kaydedildi.
Triodos Bank ise bu yazki aşırı sıcakların AB ekonomilerine maliyetini yaklaşık 180 milyar avro olarak tahmin ediyor.
Oxford Economics değerlendirmelerine göre Ren Nehri'ndeki düşük su seviyelerinin Almanya'nın üçüncü çeyrek büyümesinden %0,2 pay alabileceği belirtilirken, asıl etkinin gıda fiyatlarında kademeli olarak görüleceği vurgulandı.
AB Komisyonu, Yunanistan’daki %18'lik düşüşün etkisiyle zeytinyağı üretim tahminini %5 azaltırken, İspanya tahıl rekoltesi beklentisini 24 milyon tondan 18,5 milyon tona düşürdü. Sıcaklık ve kuraklığın gelecek yıl avro bölgesi gıda enflasyonuna %1 kadar ilave yük getirebileceği ve orta vadeli gıda enflasyonu beklentisinin %2,5 seviyesinde şekillendiği bildirildi.