Beyaz altında hasat mesaisi başladı: İki yıl sonra yüzleri güldürdü

Türkiye’nin çeltik ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ını karşılayan Edirne’de, iki yıl boyunca kuraklıkla mücadele eden üretici bu sezon rahat bir nefes aldı. Yağışların zamanında gerçekleşmesiyle baraj ve nehirlerdeki su seviyeleri yükselirken, çeltik tarlalarında da hasat dönemi başladı.

Bölgede son iki yılda etkili olan aşırı sıcaklar ve yağış yetersizliği, tarımsal sulamada kullanılan su kaynaklarını ciddi ölçüde azaltmıştı. Başta Tunca ve Meriç nehirleri olmak üzere birçok su kaynağında seviyelerin düşmesi nedeniyle üreticiler tarlalarını dönüşümlü sulama yöntemiyle ayakta tutmaya çalışmıştı.

Bu yıl ise yağışların zamanında gelmesiyle birlikte sulama konusunda önemli bir sorun yaşanmadı. Mayıs ayında toprakla buluşturulan çeltikte yaklaşık 5 aylık üretim sürecinin ardından biçerdöverler tarlalara girdi.

SU SORUNU YAŞANMADI

Edirne Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Arabacı, iki zorlu yılın ardından bu sezon yağışlarla birlikte baraj ve nehirlerdeki su seviyelerinin yükseldiğini belirtti.

Arabacı, "Bu artışla beraber 2026 çeltik sezonu içerisinde hiç su sorunu yaşamadık. Çok şükür ki 2 yılın ardından rahat nefes alabileceğimiz, arazimizi rahatlıkla sulayabileceğimiz bir yıl geçirdik. O yüzden bu yıl üreticilerimiz su sorunu yaşamadığı için zamanında hazırlığını yaptı, ekilişini yaptı. Hatta çok yağışlardan dolayı, su taşkınları oldu. Ekiliş önceki yıllara nazaran biraz daha geri kaldı. Bütün çiftçimiz zamanında ekimini yaptı diyebiliriz. Şu ana kadar, başından bugüne gelişimi gayet güzeldi. Biliyorsunuz ki çeltikte son yıllarda provize dediğimiz farklı bir ürün çıktı. Bunun ayrı bir ilacı var. Yani otla mücadelede daha kolay bir dönem geçirdik diyebilirim eski yıllara baktığımızda. O yüzden genel anlamda baktığımızda birçok üreticimizin verimi güzel" dedi.

EKİM ALANI 500 BİN DEKARA ÇIKTI

Su kaynaklarındaki iyileşmeyle birlikte Edirne’de çeltik ekim alanlarında da artış yaşandı. Geçmiş yıllarda yaklaşık 430 bin dekara kadar gerileyen ekim alanı, bu sezon 500 bin dekara ulaştı.

Arabacı, "Geçtiğimiz yıllarda aşağı yukarı 430 bin dekarlara kadar Edirne ilinin genelinde ekilişimiz düşmüştü. Bu yıl aşağı yukarı ortalama 500 bin dekar ekilişimiz oldu Edirne’de. Türkiye'deki ekiliş alanının hemen hemen yüzde 40’ını ekiyorduk. Bu yıl yüzde 43’ünü ektik Edirne olarak. Genel anlamda baktığımızda su sorunu olmayacak bölgelerde ekilişler arttı. Bu yıl üreticilerimiz hizmetini yaptı ve şu anda hasat dönemine geldik. Şu ana kadar ekiliş, gelişim, bu aşamada baktığımızda ürünümüzün başından sonuna kadar gelişimi güzeldi. Mücadelemizi zamanında yaptık. Nehir debilerimiz gayet güzel. Önceki yıllardaki gibi dönüşümlü sisteme geçmedik. O yüzden suyla ilgili bir sorun yaşamadık" diye konuştu.

VERİMDE 800-850 KİLO BEKLENTİSİ

Hasadın başlamasıyla birlikte tarlalardan gelen ilk veriler de üreticinin beklentilerini artırdı. Bazı bölgelerde dekardan 800-850 kilogram civarında verim alınırken, provize çeşidinde 1 tona yaklaşan sonuçlar bildirildi.

Arabacı, "Hasada başladık. Birçok yerde de hasat yapılıyor. Şu an tabloya baktığımızda hasat edilen yerlerde, verimle ilgili çok ciddi sorunlar duymadık. Genelde verimlerin iyi olduğunu, 800 kilo, 850 kilo, provize dediğimiz çeşitlerde 1 tona yakın verimler de duyduğumuz yerler var. Ortalama için şu an çok erken çünkü daha sezonun çok başı. Ama yani biz 800-850 gibi rakamlar duyuyoruz. 800 kilo ortalamayı bozmazsak bölgemiz için iyi diyebiliriz. Tabii bunu önümüzdeki süreçte göreceğiz. Yani daha şu an hasadın çok başındayız. Önümüzdeki süreçte bu verim ortalaması aşağı yukarı belli olur. Bu yıl önceki yıllara bakarak hasat eden üreticilerimizden aldığım bilgilere göre bu yıl randımanla ilgili birtakım sıkıntılar var. Yani biz genelde çeltik fiyatları açıklandığında 60 randıman üzerinden konuşurduk. Bu yıl duyuyorum 50, 52, 53 randıman olan yerler varmış. Şu ana kadar aldığım duyumlar genelde randımanın düşük olmasıyla alakalı. İnşallah önümüzdeki süreçte hasat edilen yerlerde böyle gitmez. Yoksa randımanın düşük olması fiyatın daha düşük olması anlamına gelir" dedi.

ÜRETİCİNİN GÖZÜ ALIM FİYATINDA

Tarlalarda verim açısından olumlu bir tablo oluşurken, üreticinin en önemli gündem maddesi ise çeltik fiyatları oldu. Geçen yıl 40-42 lira seviyelerinde alıcı bulan iri taneli çeltiğin bu sezon 35-36 lira bandında işlem gördüğü belirtildi.

Arabacı, piyasanın mevcut seviyesinin üreticinin maliyetlerini karşılamadığını ifade ederek Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) alım fiyatını açıklamasını beklediklerini söyledi.

Arabacı, "Şu an baktığımızda geçtiğimiz yıl iri tane dediğimiz yani baldo çeltikler 40-42 lira bandında pazar buluyordu. Ama şu an aynı ürün 35-36 lira bandında. O da alıcı nazlanıyor ürünü almakta. O yüzden bu aşamada TMO'ya büyük görev düşüyor. Yani geçtiğimiz yıl pazar fiyatları, serbest piyasanın iyi olmasından kaynaklı, TMO biraz geç açıklamıştı rakamları. Yani piyasaların geri düşmeye başlamasıyla TMO müdahale etti. Ama bu yıl sezon başında piyasalar geçtiğimiz yılın altında başladı. Geçtiğimiz yılla bu yıl arasında zaten yüzde 30’un üzerinde maliyet artışımız var. Bir de geçen yılın altında fiyat olunca üretici şu an zararına ürün satıyor. Hatta pazar bulmakta, satmakta zorlanıyor. İnşallah bununla ilgili bizim TMO'dan, bakanlığımızdan beklentimiz bir an önce alım fiyatlarını açıklamaları. Kesinlikle yüzde 30’un altında bir artış üreticiyi tatmin etmeyecektir. İri tane bugün 48-50 lira bandında olursa üreticinin en azından zarar etmemiş olduğu ve bir nebze olsun az da olsa para kazandığı bir süreç olur" ifadelerini kullandı.

ÇİFTÇİNİN BEKLENTİSİ MALİYETİN KARŞILANMASI

Edirne’nin Merkez ilçesine bağlı Üyüklütatar köyünde çeltik üretimi yapan Özcan Çetin de sezonun verim açısından iyi geçtiğini söyledi. Çetin, dekardan 750-800 kilogram civarında ürün beklediklerini belirtirken, fiyat belirsizliğine dikkat çekti.

Çetin, "Şu anda verimlerimiz yıl ortalamasında 750-800 kilo civarında bir verim bekliyoruz. Bu verim bizim için iyi. Sadece fiyatlar belirsiz. Fabrikacılar ürünümüzü şu anda almıyor. TMO'dan masrafımızı karşılayacak, üretimin devamını sağlayacak fiyat bekliyoruz. Çok büyük para peşinde değil üretici ama zararına da üretmek istemiyoruz. Devletimiz en azından bize sahip çıksın. Hem ülke kazansın hem çiftçi kazansın hem de bunu tüketen milletimiz kazansın, bunu istiyoruz" dedi.