1900 yıllık lamba bulundu: Ölümden sonraki yolculuğa ışık
Hollanda’nın Cuijk kasabasındaki büyük bir Roma mezarlığında yapılan kazılarda, yaklaşık bin 900 yıllık olağanüstü bir yağ lambası gün yüzüne çıkarıldı. İkinci yüzyıla tarihlenen bu lamba, ölümden sonraki hayata ışık taşıdığına inanılan nesnelerden biri olarak mezarda yer alıyordu.
Kazıya liderlik eden arkeolog Johan van Kampen, bu denli detaylı ve iyi korunmuş yağ lambalarının Roma’nın bu bölgesinde son derece nadir olduğunu belirtti. Johan van Kampen, “Bu türdeki lambaların sayısı çok az. İlk örnek demek istemem ama oldukça özel bir keşif” dedi.
Van Kampen ve ekibi, Almanya sınırına yakın modern Cuijk kasabasında, antik dönemde Ceuclum adıyla bilinen Roma yerleşiminde çalışmalarını sürdürüyor. Bölge, MÖ 50 ile MS 400 yılları arasında Julius Caesar’ın “Batav” olarak tanımladığı Cermenik bir topluluk tarafından iskan ediliyordu.
Bugün mezarlığın büyük kısmı yollar ve binalarla kaplanmış durumda olsa da, alanın en az 6 hektar olduğu düşünülüyor. Arkeologlara göre 350-400 mezarın ortaya çıkarılması bekleniyor. Şu ana kadar yaklaşık 70 mezar kazıldı.
'ÖLÜMDEN SONRAKİ YOLCULUĞA IŞIK' OLDUĞUNA İNANILIYOR
Yağ lambası, bu mezarlardan birinde; dört seramik tabak, iki testi, bir kupa, bir cam kase ve bir bronz kap ile birlikte bulundu. Van Kampen’e göre, mezara yerleştirilen bu eşyalar muhtemelen ölüye sunulan yiyecek ve içecekleri içeriyordu. Lamba ise bu setin parçasıydı ve “ölümden sonraki yolculukta ışık sağlamak amacıyla” konmuştu.
Lambanın tasarımı da dikkat çekici. Yağın döküldüğü kısım, açık bir insan ağzına benziyor ve lambanın üst kısmında yaprak motifli bir tutma yeri bulunuyor. Uzmanlar lambanın üzerindeki yüz figürünün şarap tanrısı Bacchus’u tasvir edebileceğini düşünse de, bu figürün bir oyuncu maskesi olma ihtimali daha yüksek.
Yunan ve Roma dönemlerinde tiyatral maskeler, duyguları belirginleştirmek ve farklı rolleri oynamak için kullanılırdı. Aynı zamanda şarap tanrısı Bacchus (ya da Yunan mitolojisinde Dionysos) da tiyatronun koruyucusuydu ve takipçileri ritüellerde bu tür maskeler takardı.
Ceuclum mezarlığının yalnızca küçük bir bölümü kazılmış durumda. Arkeologlar, kazı ilerledikçe daha fazla zengin mezar ve Roma dönemi eseri bulmayı umuyor.