Binlerce kilometre uzakta yaşanıyor, etkisi dünyanın ucunda ortaya çıkıyor
Antarktika’ya yağan karın miktarını yalnızca kutup bölgesindeki hava koşullarının belirlemediği ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, binlerce kilometre uzaktaki tropik Pasifik ve Hint Okyanusu’nda yaşanan iklim hareketlerinin Batı Antarktika’daki kar yağışını etkileyebildiğini gösterdi.
ABD’deki Utah Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmada, Batı Antarktika’ya yağan karın binlerce kilometre uzaktaki tropik bölgelerde yaşanan iklim hareketlerinden etkilendiği belirlendi. Bilim insanları, Batı Antarktika Buz Tabakası’ndan çıkarılan 25 buz çekirdeğini inceleyerek yaklaşık 100 yıllık kar birikimi kayıtlarını meteorolojik verilerle karşılaştırdı. Elde edilen sonuçlar, tropik bölgelerde meydana gelen iklim olaylarının etkisinin Antarktika’ya kadar ulaşabildiğini ortaya koydu.
BİNLERCE KİLOMETRE UZAKTAN ETKİLİYOR
Araştırmaya göre El Niño ve Madden-Julian Salınımı gibi tropik iklim olayları, atmosferde Rossby dalgaları adı verilen büyük ölçekli hareketler oluşturabiliyor. Bu dalgalar güneye doğru ilerlerken rüzgârların yönünü ve fırtınaların izlediği rotaları değiştiriyor. Bunun sonucunda Antarktika’ya taşınan nem miktarı da artabiliyor veya azalabiliyor.
Tropikal okyanus sularındaki sıcaklık değişimleri de bu bağlantının önemli bir parçası. Tropik bölgelerde oluşan ısınma ve fırtınalar atmosfer üzerinden kutuplara kadar uzanan bir zincirleme etki yaratabiliyor. Araştırmanın başyazarı Ella Hunter, çalışmanın en dikkat çekici sonucunun tropik bölgelerde yaşanan olayların Antarktika’daki kar miktarı üzerinde belirgin bir etkisinin bulunduğunu göstermesi olduğunu belirtiyor.
AYNI BÖLGEDE İKİ KAT FARK ÇIKTI
Araştırmacılar ayrıca Batı Antarktika Buz Tabakası’nın her noktasının bu değişimlere aynı şekilde tepki vermediğini belirledi. Buz çekirdeklerine göre bölgenin doğu kesiminde yılda yaklaşık 350 milimetre su eşdeğerinde kar birikirken, batı kesiminde bu miktar yaklaşık 175 milimetrede kalıyor. Yani aynı buz tabakasının bir bölümünde diğerine kıyasla yaklaşık iki kat fazla kar birikiyor.
Bu farkın anlaşılması, Antarktika’daki buzların geleceğini hesaplamak açısından önem taşıyor. Çünkü yağan kar, buz tabakasının kaybettiği kütlenin bir bölümünü yeniden yerine koyuyor. Dolayısıyla tropik bölgelerdeki iklim değişimlerinin Antarktika’ya ulaşan kar miktarını değiştirmesi, uzun vadede buz tabakasının dengesi ve deniz seviyesindeki yükseliş hesaplarını da etkileyebilir. Batı Antarktika Buz Tabakası tamamen erirse küresel deniz seviyesini 4,6 metreden fazla yükseltebilecek büyüklükte buz barındırıyor.