Binlercesini güneş panellerinin altından hasat ettiler: Tadı aniden değişti
Araştırmacılar, güneş panelleri altındaki agrivoltaik sistemlerin turna yemişi üzerindeki etkilerini inceledi. Gölgelenen bitkilerde su tutma kapasitesi artarken; fotosentez, şeker ve antioksidan oranlarında düşüş, asitlik seviyelerinde ise artış tespit edildi.
Massachusetts Amherst Üniversitesi bilim insanları, güneş panelleri altında yürütülen tarımsal fotovoltaik uygulamalarının turna yemişi üretimi ve bitki fizyolojisi üzerindeki etkilerini inceleyen bir saha değerlendirmesi gerçekleştirdi.
Plymouth’taki ticari bir "Howes" bataklığında kasım 2023 - mart 2024 tarihleri arasında yürütülen çalışmada; yerden yaklaşık 3 metre yüksekliğe kurulan sabit güneş panelleri altında bitkilerin gelişim süreçleri takip edildi.
TEK TEK KONTROL EDİLDİ
İnceleme kapsamında araştırmacılar, tamamen açık durumdaki kontrol alanını %30, %35 ve %37 oranlarında gölgelenen parsellerle karşılaştırdı. Yeşil, pembeleşmiş ve tam kırmızı gelişim aşamalarında incelenen bitkilerde yaprak gaz değişimi, klorofil, su durumu, karbonhidrat, fenolik, flavonoid ve antioksidan aktiviteleri analiz edildi.
Elde edilen ilk yıl verilerine göre:
Bitkilerin yaprak su içeriğinde iyileşme ve elektrolit sızıntısında azalma tespit edildi. Bu durumun bitkilerin su tutma kapasitesini artırdığı ve hücresel zar hasarlarını sınırlandırdığı bildirildi.
Gölgeleme oranının artmasıyla birlikte fotosentetik aktivitede ve karbon rezervlerinde düşüş kaydedildi.
Yüksek gölgeleme oranında fotosentezdeki düşüşün ve stres bileşiklerindeki kayıpların en belirgin seviyeye ulaştığı gözlemlendi.
Yayımlanan çalışmada; toplam hasat ağırlığı, meyve boyutu veya tüketici lezzet testlerine dair verilere yer verilmedi.
MEYVE KALİTESİ İNCELENDİ
UMass Cranberry İstasyonu tarafından Haziran 2026’da yapılan açıklamada, gölgelemenin meyve kalitesi ve ürün verimliliği üzerindeki nihai etkilerine yönelik analizlerin devam ettiği bildirildi.
İlgili literatürde yer alan 2026 tarihli bilimsel incelemeler ve saha çalışmaları, güneş panelleri altında yetiştirilen turna yemişlerinde daha düşük toplam çözünür katı madde, artan titrasyon asitliği, düşen fenolik bileşikler ve azalmış antioksidan aktivitesi tespit edildiğini aktarıyor.
İKİ FARKLI PROJENİN VERİLERİ KARŞILAŞTIRILDI
Değerlendirmelerde, Massachusetts'teki iki ayrı projenin verilerinin birbirine karıştırıldığı belirtildi:
Hadley / Czajkowski Çiftliği: Brokoli tarlası üzerine kurulu, 10 fit yükseklikte 832 panelden oluşan 450 kilovatlık sistem (Temmuz 2023’te tamamlandı).
Kingston / Ring Road: Aktif turna yemişi bataklıkları üzerinde yer alan 4,4 megavatlık güneş enerjisi ve 13,5 megavat-saatlik batarya depolama tesisi.
Plymouth Araştırma Sahası: UMass bilimsel araştırmasının yürütüldüğü ticari bataklık alanı.
Kingston’daki projenin arazi paylaşımı imkanını gösterdiği, Plymouth’taki deneyin ise yalnızca gölge miktarının bitki fizyolojisine etkilerini ölçtüğü vurgulandı.
SİSTEMİN BAŞARISINI ETKİLEYEN TEL BİR İNSUR VAR
Uzmanlar; panel yüksekliği, sıralar arası mesafe, yönelim, gölge oranı, kurulum şartları, hava koşulları ve bitki çeşidi gibi değişkenlerin agrivoltaik sistemlerin başarısını doğrudan etkilediğini ifade etti. Kurulum sürecinin ilk sezon meyveleri üzerindeki olası etkileri nedeniyle, sistemlerin uzun vadeli sonuçlarına ulaşılabilmesi için araştırmaların sürdürülmesi gerektiği belirtildi.