Bir çatışmayı 'dünya savaşı' ilan etmek için 3 kriter var: 'Şu an yaşananlar dünya savaşı mı?"

ABD ve İsrail'in Tahran'ı vurmasının hemen ardından İran füzelerinin bölgedeki ABD üslerini hedef alması, çatışmanın artık bölgesel sınırları aşıp küresel bir savaşa evrilip evrilmediği tartışmalarını alevlendirdi. Askeri analistler ve siyaset bilimciler, Ukrayna'daki savaş, Tayvan krizinin gölgesi ve Orta Doğu'daki son şiddet sarmalının dünyayı topyekûn bir savaşa sürükleyip sürüklemediği konusunda ikiye bölünmüş durumda.

ÇOĞUNLUĞUN GÖRÜŞÜ: 'BU KÜRESEL SONUÇLARI OLAN BÖLGESEL SAVAŞ'

Brookings Enstitüsü Savunma Politikaları Uzmanı Michael O'Hanlon'a göre şu an yaşananlar kesinlikle bir dünya savaşı değil. O'Hanlon durumu şu net ayrım üzerinden okuyor:

"Bu bir dünya savaşı değil. Ek bir dış aktörün yer aldığı, küresel sonuçları olan bölgesel bir savaş. Şu anda ABD doğrudan İran'la savaşıyor. Rusya Ukrayna'ya karşı savaşıyor ancak İran'ı sadece dolaylı destekliyor. 

Çin ise sadece izliyor. Çatışmalar ayrı, savaşan taraflar örtüşmüyor ve ortak bir strateji yok."

CEPHELER BİRLEŞTİ Mİ?

Emekli ABD Deniz Piyade Albayı Mark Cancian, mevcut durumu 1941'deki Japonya'nın Pearl Harbor saldırısıyla kıyaslıyor. İkinci Dünya Savaşı'nı "küresel" yapan şeyin, Avrupa'da savaşan müttefiklerin aniden Pasifik'te de aynı düşmanlarla (veya onların müttefikleriyle) savaşmaya başlaması olduğunu belirtiyor.

Şu anki tabloda ABD ile İran doğrudan çatışsa da; Rusya ve Çin bu savaşın doğrudan bir tarafı değil. Ortada resmi bir askeri ittifak veya birleşik bir küresel strateji bulunmuyor.

DÜNYA SAVAŞI'NIN 3 ŞARTI NELERDİR? 

Essex Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü Christian Gleditsch, bir çatışmanın dünya savaşı sayılabilmesi için şu 3 koşulun olmaması gerektiğini vurguluyor:

Coğrafi Ayrılık: (Şu an Ukrayna ve Orta Doğu birbirinden kopuk cepheler).

Koordinasyon Eksikliği: (Rusya ve İran tek bir askeri harekatı koordine etmiyor).

Büyük Güçlerin Doğrudan Çatışmaması: (ABD şu an doğrudan Rusya veya Çin ile savaşmıyor).
Uzmanlara göre bugün itibarıyla bu "kopukluk" durumu geçerliliğini koruyor.

'DOLAYLI ÇATIŞMALAR AĞI' BÜYÜYOR

Ancak herkes bu kadar iyimser değil. Chicago Üniversitesi'nden Doçent Paul Poast, ABD, Çin ve Rusya'nın iki kıtada ve iki farklı cephede çoktan "dolaylı çatışmalara" girdiğini belirterek durumun ciddiyetine dikkat çekiyor:

"İnsanların dünya savaşı terimini kullanmaktan hoşlanmadığını biliyorum, ancak bu benim kullanacağım herhangi bir tanıma oldukça yakın."