Bir kişinin kötü olduğunu gösteren 8 işaret
Günlük hayatta, iş yerinde veya sosyal çevremizde bazı insanları doğrudan "kötü" olarak etiketleme eğilimindeyiz, ancak psikoterapi dünyası, ezber bozan bir gerçeğe işaret ediyor: Doğuştan kötü insan yoktur; çocukluk yaralarını maskelemeye çalışan, zehirli ve incitici davranışlar vardır.
Eylemleri, niyetleri veya karakteriyle başkalarına zarar veren, hatta bundan besleniyor gibi görünen bireylerle her gün karşılaşıyoruz. Kuantum Terapi uzmanı ve psikoterapist Florence Bernard, bu algıyı kökten değiştirecek bir yaklaşımla konuya giriyor.
"Genellikle 'kötü' olarak etiketlenen bir kişi, başkalarına karşı zararlı, bencil veya kötü niyetli davranışlara sahip olarak algılanır. Oysa burada aslolan kişinin kendisi değil; sergilediği incitici ve zehirleyici davranış kalıplarıdır. Bu 'kötü davranışların' ardında ise genellikle çocukluktan kalma derin bir yara, dile getirilemeyen eski bir acı ve kişinin göstermek istemediği savunmasız karanlık bir taraf yatar."
"Hiçbir parçamız kötü doğmadı"
İçsel Aile Sistemleri (IFS) ekolünün kurucusu ünlü psikolog Richard Schwartz da bu görüşü destekliyor. Schwartz’a göre, insan zihninin hiçbir parçası doğuştan kötücül veya acımasız değildir:
"En karanlık yanlarımız bile; yani şiddete başvurabilen, kötü niyetli olan, başkalarını ezmeye, küçümsemeye veya yargılamaya meyilli taraflarımız... Bağımlılıklarımız, takıntılarımız, zorlamalarımız veya manipülatif kişilik özelliklerimiz... Aslında kendimiz veya başkaları için 'kötü' olarak tanımladığımız tüm bu yanlarımız, bizi geçmişte acı çekmekten korumaya çalışıyor. Daha doğrusu, çocukluk döneminde çaresizce acı çektiğimiz o travmatik durumları yetişkinlikte yeniden yaşamamızı engellemek için agresif birer koruma kalkanı görevi üstleniyorlar."
Bir kişinin kötü olduğunu gösteren 8 işaret
Psikoterapistlere göre, içsel yaralarını çevreye zarar vererek kapatmaya çalışan bir bireyi günlük hayatta şu 8 belirgin özellik ele veriyor:
Sınır ihlali yapması: Birlikte yaşama kültürünün bir parçası olan, apaçık ortadaki toplumsal ve kişisel sınırlara (uyarılmasına gerek kalmaksızın) saygı duymazlar.
Sürekli arkadan konuşması: Başkalarının gıyabında sürekli kötü, karalayıcı ve yıkıcı dedikodular üretirler.
Aşırı benciller: Kendi çıkarlarını her şeyin ve herkesin önüne koyarak sosyal ortamlardaki tüm alanı tek başlarına işgal ederler.
Hoşgörüsüz ve ayrımcı: Irkçı, kadın düşmanı, homofobik veya genel anlamda kendinden olmayana karşı aşırı katı ve hoşgörüsüz bir dünya görüşüne sahiptirler.
Zayıf noktaları silah olarak kullanma: Başkalarının hassas ve zayıf taraflarını tespit edip, onlar üzerinde psikolojik güç ve kontrol elde etmek için kullanırlar.
Sürekli mağdur rolü oynamak: Bitmek bilmeyen şikayetler ve homurdanmalarla, aslında çevrelerine zarar verirken bile kendilerini "asıl mağdur" gibi göstermeye çalışırlar (Gaslighting).
Duygusal duyarsızlık ve aşağılama: Başkalarını küçümser, empati yeteneğinden yoksun şekilde çevrelerindeki insanların duygularına karşı tamamen duyarsız kalırlar.
Kamu yararını reddetme: Aşırı bireyselci bir bakış açısına sahiptirler; toplumun, ortak yaşam alanlarının veya çoğunluğun iyiliğini asla önemsemezler.
Maskeler nerede karşımıza çıkıyor?
Bu bireyler geçerli bir sebep olmaksızın sürekli etraflarını eleştirir, hatalarını kabul etmeyi kesin bir dille reddeder ve asla özür dilemezler. İstediklerini elde etmek için çevrelerindeki insanları suçlu hissettirerek (duygusal manipülasyon) kullanırlar. İleri aşamalarda ise sözlü, psikolojik veya fiziksel şiddete başvurarak insanları tehdit edebilir, korkutabilir veya doğrudan saldırganlaşabilirler.
İş yerindeki kötü niyetli bir profil, iş birliği yapmayı ve ortak yarar için gerekli bilgileri paylaşmayı açıkça reddeder. İş arkadaşlarının çalışmalarını kasten baltalayarak onları üstlerine karşı kötü göstermeye çalışır.
Başkalarının emeğiyle elde edilen başarıların ve projelerin kredisini (övgüsünü) kendine mal eder. Bir meslektaşının itibarını zedelemek için iş ortamında yanlış, asılsız veya kötü niyetli dedikodular yayarak psikolojik taciz (mobbing) ve yıldırma politikası uygular.