Buzulların üzerine 20 bin metrekarelik örtü serdiler
İsviçre Alpleri'nde eriyen kar ve buz yüzeylerini korumak için dikkat çekici bir yöntem deneniyor. Corvatsch, Diavolezza, Laax, Titlis ve Zermatt gibi bölgelerde, hammaddesi mısır nişastası ve laktik aside dayanan özel biyoplastik örtüler buz ve karın üzerine seriliyor.
2025'te başlayan geniş çaplı uygulamada 20 bin metrekareden fazla yeni nesil örtü üretildi ve beş farklı dağ işletmesine gönderildi. İlk saha sonuçları ise örtülerin yıllardır kullanılan plastik esaslı malzemelere alternatif olabileceğini gösterdi.
BUZUN ÜZERİNİ GÜNEŞTEN KORUYOR
İsviçre'deki bazı kayak bölgelerinde kar ve buz yüzeylerinin yaz aylarında beyaz örtülerle kapatılması yaklaşık 20 yıldır uygulanıyor. Örtüler genellikle mayıs ayında seriliyor, yaz boyunca yüzeyde bırakılıyor ve ağustos sonu ile eylül başında yeniden kaldırılıyor.
Beyaz yüzey güneş ışınlarının önemli bölümünü geri yansıtırken aynı zamanda kar ve buzun sıcak havayla doğrudan temasını azaltıyor. Yapılan ölçümlerde bu yöntemle örtünün altında kalan kar ve buzun erimesinin yerel olarak yüzde 60'a kadar azaltılabildiği belirlendi.
Ancak şimdiye kadar kullanılan örtülerin büyük bölümü polipropilen adı verilen plastikten üretiliyordu. Yüksek dağlarda aylar boyunca güneş ışığına, yağmura, rüzgâra ve kayalara maruz kalan bu malzemelerden kopan küçük plastik liflerin çevreye yayılması, yöntemin en büyük sorunlarından biri haline geldi. Bunun üzerine mikroplastik oluşturmayan farklı malzemeler üzerinde çalışılmaya başlandı.
20 BİN METREKAREDEN FAZLA ÜRETİLDİ
Geliştirilen yeni örtüler PLA olarak bilinen bir malzemeden yapılıyor. Laboratuvar ortamında üretilen bu biyoplastikte yenilenebilir hammaddeler kullanılıyor; temel bileşenleri arasında mısır nişastası ve laktik asit bulunuyor. Malzemenin biyolojik olarak parçalanabilir ve kompostlanabilir yapıda olduğu belirtiliyor.
2025 ilkbaharında 20 bin metrekareden fazla PLA örtü üretilerek İsviçre'deki beş farklı noktada kullanılmaya başlandı. Corvatsch'ta yapılan karşılaştırmada yeni örtünün altında kalan kar tabakasının, geleneksel plastik örtünün altındaki kara göre 15 ila 20 santimetre daha kalın kaldığı ölçüldü. Diğer denemelerde de yeni malzemenin geleneksel örtülerle benzer koruma sağladığı bildirildi.
Yeni örtünün bir dezavantajı ise daha ağır olması. Bu nedenle parçaların birbirine dikilmesi ve sezon sonunda toplanması daha fazla çalışma gerektiriyor.
Bu yöntem bütün buzulları kurtarabilecek bir çözüm olarak görülmüyor. İsviçre'de örtüler yalnızca çok küçük alanlarda uygulanabiliyor ve geniş buzul alanlarının tamamını kaplamak son derece maliyetli. Amaç, özellikle kayak tesisleri ve altyapının bulunduğu kritik noktalarda erimeyi yavaşlatırken, yıllardır kullanılan plastik örtülerin oluşturduğu mikroplastik sorununu da azaltmak.