Cehennem gezegeninden beklenmedik bir atmosfer çıktı

NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu (JWST), yıldızına aşırı yakınlığı nedeniyle atmosferini çoktan kaybetmiş olması gereken süper-Dünya TOI-561 b çevresinde, beklenmedik bir atmosfer tespit etti.

SICAKLIK BEKLENENDEN DAHA DÜŞÜK 

1-3 Mayıs 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen ve sonuçları 11 Aralık 2025'te The Astrophysical Journal Letters'da yayımlanan çalışmada, Webb teleskobu 37 saat boyunca kesintisiz gözlem yaptı. Gezegenin yıldız arkasına geçtiği dört "ikincil tutulma" anını inceleyen ekip, gezegenin gündüz tarafı sıcaklığını doğrudan ölçtü.

Webb’in Yakın Kızılötesi Spektrografı (NIRSpec), gezegende yaklaşık 1.800°C (3.200°F) sıcaklık saptadı. Atmosfersiz ve çıplak bir kaya kütlesi için öngörülen 2.700°C (4.900°F) sıcaklık değeriyle karşılaştırıldığında, gezegenin beklenenden 1.700°F daha soğuk olduğu belirlendi.

DAHA DÜŞÜK BİR YOĞUNLUĞA SAHİP 

Dünya’nın 1,4 katı yarıçapa ve yaklaşık iki katı kütleye sahip olan TOI-561 b, standart bir kayalık gezegenden daha düşük bir yoğunluğa sahip. Carnegie Bilim Enstitüsü’nden Dr. Johanna Teske liderliğindeki araştırma ekibi, bu durumu iki olası nedene bağlıyor:

Gezegenin daha küçük bir demir çekirdeğe ve düşük yoğunluklu bir mantoya sahip olması.

Kalın bir atmosferin gezegeni olduğundan daha büyük göstermesi.

Gezegenin, Güneş’ten iki kat daha yaşlı ve metal bakımından fakir bir yıldızın etrafında dönmesi, güneş sistemimizden farklı bir kimyasal ortamda oluştuğunu gösteriyor.

ATMOSFERİN KAYNAĞI, MAGMA OKYANUSU 

Bilim insanları, normal şartlarda yıldız radyasyonuyla yok olması gereken atmosferin nasıl korunduğuna dair "magma okyanusu" modelini öne sürüyor. Groningen Üniversitesi’nden Dr. Tim Lichtenberg ve Carnegie Bilim’den Nicole Wallack’ın açıklamalarına göre:

Gezegenin yüzeyindeki magma okyanusu ile atmosfer arasında sürekli bir gaz alışverişi (denge) bulunuyor. Magma okyanusu, uzaya kaçan gazların yerine iç kısımdan yeni gazlar salarak atmosferi aşağıdan yukarıya doğru sürekli tazeliyor. University of Birmingham’dan Anjali Piette, verilerin su buharı varlığıyla ve ışığı yansıtan silikat bulutlarıyla uyumlu olduğunu belirtti.