Hamaney'in açıklamaları kafaları karıştırdı

İsviçre'nin Cenevre kentinde, ABD ve İran arasında Umman arabulucuğuyla yapılan ikinci tur nükleer görüşmeler, İran'ın Mehr haber ajansına göre sona erdi.

İran heyetinin de binayı terk ettiği belirtildi. Dolaylı görüşmeler yaklaşık 4 saat sürdü. Cenevre saatiyle sabah 10 civarında başlayan bu tur görüşmeler, öncelikle müzakerelerin teknik yönlerine odaklandı.

İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, Amerikan tarafına Özel Temsilci Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner başkanlık etti.

TEMEL İLKELER KONUSUNDA ANLAŞTIK

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cenevre'de ABD ile yapılan ikinci tur dolaylı görüşmelerin bir önceki turdan daha ciddi ve yapıcı geçtiğini söyledi.

Arakçi, "çeşitli fikirlerin tartışıldığını ve bir dizi temel ilke üzerinde genel bir mutabakat sağlandığını" belirtti.

Dışişleri Bakanı, “Geçen tur görüşmelerle karşılaştırıldığında iyi gelişmeler oldu. İki taraf olası anlaşma belgeleri üzerinde çalışacak ve bunları birbirleriyle paylaşacak. Bu, yakında bir anlaşmaya varacağımız anlamına gelmiyor, ancak yol açılmış oldu" diye konuştu.

Arakçi, "Her iki tarafın da birbirine yaklaştırılması zaman alacak şartları var, ancak şu anda ilerlememizi sağlayan bir dizi kılavuz ilkeye sahibiz" diye konuştu.

Bir sonraki tur için henüz bir tarih belirlenmedi; her iki taraf da daha fazla görüşme ve planlamadan önce konular üzerinde çalışacak ve fikir alışverişinde bulunacak.

Her iki taraf da kendi hükümetleriyle istişare ettikten sonra, “yakın gelecekte” üçüncü tur müzakereler gerçekleştirilecek.

HAMANEY'İN SÖZLERİ KAFALARI KARIŞTIRDI

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin 'temel prensipler konusunda anlaştık' demesinin hemen ardından İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in açıklamaları kafaları karıştırdı.

Hamaney, X üzerinden yaptığı açıklamada "Amerikalılar, 'Nükleer enerjiniz hakkında müzakere edelim ve müzakerenin sonucu, bu enerjiye sahip olmamanız olsun!' diyorlar. Eğer durum böyleyse, müzakereye yer yoktur; ancak müzakereler gerçekten yapılacaksa, müzakerelerin sonucunu önceden belirlemek yanlış ve aptalca bir davranıştır.' diye konuştu.

Olumlu mesajlar veren Arakçi'nin basın açıklamasının ardından Hamaney'in sert sözleri, kafaları karıştırdı.

Şu an Rusya ve Ukrayna barış görüşmelerinin arabulucuğunu yapan ABD heyeti, henüz açıklama yapmadı.

'NÜKLEER SİLAH PEŞİNDE DEĞİLİZ, KENDİMİZİ SAVUNURUZ'

Arakçi, ülkesinin nükleer silah peşinde olmadığını yineledi. Dışişleri Bakanı, Tahran'ın “İran'ın ulusal güvenlik doktrininde hiçbir yeri olmayan nükleer silahları üretmeyi veya edinmeyi amaçlamadığını” defalarca söylediğini belirtti.

Arakçi, gazetecilere verdiği demeçte, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'nın “barışçıl amaçlarla zenginleştirme dahil olmak üzere, tüm taraf devletlerin nükleer enerjiyi araştırma, üretme ve kullanma konusundaki vazgeçilmez hakkını açıkça tanıdığını” söyledi.

“Bu hak doğuştan gelen, pazarlık edilemez ve yasal olarak bağlayıcıdır” dedi.

Arakçi, açıklamasında ayrıca "İran'ın herhangi bir tehdit veya saldırı karşısında kendini savunmaya tamamen hazır olduğunu" belirterek, "maceracı eylemlerin sonuçlarının İran sınırlarıyla sınırlı kalmayacağını" da ekledi.

'NÜKLEER ANLAŞMADAN ÇEKİLMEK HATAYDI'

Bununla birlikte Arakçi, ABD'nin 2018 yılında İran nükleer anlaşmasından (resmi adı Ortak Kapsamlı Eylem Planı) tek taraflı olarak çekilmesinin “uluslararası olarak onaylanmış bir anlaşmanın açık bir ihlali” olduğunu söyledi.

Bakan, bu kararın “çok taraflı yükümlülüklerin güvenilirliğine ve istikrarına da büyük bir darbe vurduğunu” belirtti ve "çok taraflı taahhütleri hiçe saymakla kalmadı, aynı zamanda İran halkına haksız ekonomik ve insani sonuçlar da yükledi“ dedi.

Arakçi, İsrail ve İran arasındaki 12 gün savaşının sonunda, İran nükleer tesislerine yapılan ABD saldırısına değinerek ”Daha da rahatsız edici olanı, müzakerelerin tam ortasında olduğumuz bir dönemde, geçen Haziran ayında İran'a karşı askeri saldırıya başvurmasıydı. Bu tür bir saldırı, Birleşmiş Milletler Şartı'nın ve uluslararası hukukun temel ilkeleriyle açıkça çelişmektedir" dedi.

PİYASALARIN TEPKİSİ NE OLDU?

Görüşmelerin tamamlanmasından yaklaşık bir saat sonra servis edilen başlığın ardından petrol ve altın fiyatlarında sert düşüş görüldü.

Ons altın görüşme öncesinde 4 bin 918 dolarda bulunuyordu. Görüşmelerin ardından 4 bin 860 dolara kadar geriledi.

Gümüş fiyatları da düşüş gösterdi. ABD - İran görüşmesi öncesinde 74,91 dolarda bulunuyordu. Görüşmelerin ardından 72,70 dolara geriledi.

'HAFTALARCA GÖRÜŞMEYE HAZIRIZ'

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmeler devam ederken İran devlet medyasına açıklamalarda bulundu.

Sözcü, İran'a karşı ABD yaptırımlarının kaldırılmasının nükleer meseleye ilişkin herhangi bir anlaşmanın ayrılmaz bir parçası olduğunu belirterek, İran tarafının İsviçre'nin bu kentinde “iyi niyetle, tamamen ciddi ve sonuç odaklı” olduğunu ekledi.

“Buraya açık fikirli ve açık gözlü geldik” diyen Bekayi, “Zaman bizim için çok önemli ve hayati” diye konuştu.

İran ekibinin herhangi bir anlaşmayı sonuçlandırmak için Cenevre'de birkaç gün, hatta birkaç hafta daha kalmaya hazır olduğunu da sözlerine ekledi.

GÖRÜŞME SIRASINDA TEHDİTLER HAVADA UÇUŞTU

ABD ve İran heyetleri Umman aracılığıyla görüşmeye devam ederken ABD Başkanı Donald Trump ve İran'ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, birbirlerine tehditler savurmaya devam etti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın emriyle Orta Doğu'ya toplamda 3 uçak gemisi gönderildi. USS Abraham Lincoln, USS George H.W. Bush ve USS Gerald R. Ford Orta Doğu'da konuşlandı.

ABD Başkanı, İran'ı işaret ederek 'anlaşma yapılmaması durumunda ne olacağını biliyorlar' diyerek İran'ı tehdit etti, ancak "anlaşma yapmak istiyorlar" diye de belirtti.

Müzakereler için, "Bu görüşmeler çok önemli olacak. Neler olacağını göreceğiz. İran genellikle çok sert bir müzakerecidir." yorumunu yapan Trump, "Umarım daha makul olurlar. Anlaşma yapmamanın sonuçlarını görmek istemediklerini düşünüyorum, bence anlaşma yapmak istiyorlar." ifadelerini kullandı.

Buna karşın Trump, İran rejiminin "hemen düşmeyeceğini" de itiraf etti. Bu yorumdan sonra Hamaney, Trump'ı hedef aldı.

Hamaney, Doğu Azerbaycan bölgesindeki konuşmasında “Kendi halkına şikayette bulundu” dedi. “Bu iyi bir itiraf. İslam Cumhuriyeti'ni yıkamayacaksın" dedi.

Tehditlerini sürdüren Hamaney, Orta Doğu'ya konuşlanan uçak gemilerinden de bahsetti.

Hamaney, "bu gemiler Trump'ın dediği kadar tehlikeli, ancak onları yok edecek silahlar onlardan da tehlikeli" diye konuştu.

Hamaney, konuşmasının devamında "Amerikan Başkanı, ABD ordusunun dünyanın en güçlü ordusu olduğunu söylüyor. Bir noktada, o kadar sert bir tokat yiyebilirler ki, ayağa kalkamayabilirler" dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZINDA GEMİLERİ VURDULAR

Bu esnada İran, Hürmüz Boğazı'nda tatbikat başlattı. Tatbikat görüntülerini sosyal medya üzerinden yayınladı.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nda başlattığı "Hürmüz Boğazı Akıllı Kontrol" tatbikatı kapsamında İran Devrim Muhafızları ordusu, denizde canlı atış talimleri yaptı ve hedefleri vurdu.

Eski yük gemilerini hedef alan Devrim Ordusu, tatbikatlardan görüntülerini sosyal medya üzerinden paylaştı. Ordu, hedefleri vurduğu sırada Hürmüz Boğazı'nı birkaç saat boyunca kapadı.

Görüntülere göre hedefler, İHA'ların havadan fırlattığı füzelerle vuruldu. İran'ın üst düzey komutanları tatbikatlara katıldı.

Tatbikatlarda bulunan İran Devrim Muhafızları Donanması Komutanı Tuğamiral Alirıza Tangsiri, kuvvetlerinin “ülkenin liderlerinin emri üzerine” Hürmüz Boğazı'nı kapatabileceklerini söyledi.

Tangsiri, savaş koşullarında kullanılan silahların, devam eden IRGC Donanması tatbikatında sergilenenlerden “tamamen farklı” olacağını belirtti.

Tatbikatın gelecek saatlerde sona ermesi bekleniyor.