'Çevreci dönüşüm'ün, faturası vatandaşa kesilecek: Fatura 100 milyar TL'yi aşacak!
İklim Uzmanı Önder Algedik, Depozito İade Sistemi ile fırlayan ambalajlı su fiyatlarını mercek altına aldı. Algedik'in analizine göre, musluktan 2,75 kuruşa içilebilen su, yeni sistem maliyetleriyle vatandaşa 440 kat pahalıya satılıyor. Oluşan faturanın ise 100 milyar TL'yi aşacağı öngörülüyor.
Türkiye'de ambalajlı su fiyatlarındaki artış ve uygulamaya giren Depozito İade Sistemi (DOA), tüketici bütçesini zorlamaya devam ediyor. İklim Uzmanı ve Aktivisti Önder Algedik, yayınladığı son fiyat analiziyle su sektöründeki maliyet katlanmasını ve yeni sistemin getirdiği yükleri sert ifadelerle eleştirdi.
Algedik’in hesaplamalarına göre, musluktan yaklaşık 2,75 kuruşa temin edilen bir bardak içme suyu, ambalaj, nakliye ve son olarak depozito süreçlerinin eklenmesiyle vatandaşa tam 440 katı fiyatla ulaşıyor.
ZAM ÜSTÜNE ZAM: YARIM LİTRE SU 12,16 TL
Sektördeki fiyat hareketliliğini rakamlarla ortaya koyan Önder Algedik, Haziran ayında 12’li paketi 84,7 TL olan yarım litrelik suların, Temmuz başı itibarıyla 94,2 TL’ye yükseldiğini aktardı. Bu zamla birlikte tek bir pet şişe suyun fiyatının 7,85 TL’ye çıktığını belirten Algedik, bu tutarın musluk suyu maliyetinin 285 katına karşılık geldiğini ifade etti.
Depozito Odaklı Ambalaj (DOA) sisteminin devreye girmesiyle fiyatın 12,16 TL seviyesine fırladığına dikkat çeken Algedik, tüketiciye yansıyan artışın sadece basit bir depozito farkı olmadığını, sistemin getirdiği ağır operasyonel maliyetlerden kaynaklandığını vurguladı.
SATICILARA 8 KALEMLİK MALİYET
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen uygulamanın çevreci bir dönüşümden ziyade yeni maliyetler ürettiğini savunan Algedik, tüketicinin halihazırda ambalaj ve lojistik bedellerini ödediğini, üzerine bir de TÜÇA'nın üreticiden "Depozito Katılım Bedeli" aldığını belirtti.
Algedik’in analizine göre, sistem kapsamında satıcılara yüklenen 8 temel maliyet kalemi şu şekilde sıralanıyor:
Sistem Üyeliği: Depozito Bilgi Yönetim Sistemi'ne zorunlu kayıt.
Sözleşme Süreçleri: Yetkilendirilmiş saha ve toplayıcı operatörlerle sözleşme yapılması.
Ekipman Yatırımı: Depozito iade makinelerinin satın alınması ve kurulumu.
Operasyonel Hazırlık: İşletmelerde fiziksel alan tahsisi, altyapı düzenlemesi ve personel eğitimi.
Satıcıların tüm bu harcamalara karşılık ambalaj başına sadece 20 kuruş geri alabildiğini ifade eden Algedik, katlanılan bu giderlerin doğrudan etikete zam olarak yansıtıldığını kaydetti.
FATURA 100 MİLYAR TL'Yİ AŞIYOR
Sistemdeki maliyet çarkının 5 farklı aşamada tüketiciyi mağdur ettiğini ileri süren Önder Algedik, iade edilmeyen ambalajlarda peşin alınan bedellerin sistemde kaldığına işaret etti. Ambalajlı Su Üreticileri Derneği (SUDER) verilerine ve 2026 yılı ciro tahminlerine atıfta bulunan Algedik, depozito uygulamasıyla birlikte sektörde oluşan ek maliyet yükünün 100 milyar TL sınırını geçeceğini öngördü.
Çözümün depozito makinelerinde değil, kamusal altyapıda olduğunu vurgulayan Algedik 81 ilin meydanlarına kurulacak ücretsiz ve temiz su çeşmelerinin pet şişe bağımlılığını bitireceğini, yerel yönetimlerin bu sisteme alternatif kamusal çözümler üretmesi gerektiğini belirtti.