Çölde donan mağara: 0 derecenin üzerine hiç çıkmıyor
ABD’nin New Mexico eyaletinde yer alan Bandera Volcano Ice Cave, yaz aylarında dışarıdaki sıcaklıklar aşırı derecede yükselse bile donma noktasının altındaki sıcaklığıyla dikkat çekiyor. Jeolojik yapısındaki sıra dışı bir özellik sayesinde mağaranın iç sıcaklığı hiçbir zaman 0 santigrat derecenin üzerine çıkmıyor.
Yaklaşık 10 bin yıl önce Bandera Yanardağı’nın şiddetli patlaması sonucu oluşan mağara, yüzeyde katılaşan lavların altında boşluklar meydana gelmesiyle şekillendi. Bu özel jeolojik yapı, mağaranın içinde en az 3 bin 400 yıldır buzun varlığını korumasını sağladı.
Ice Cave’in tabanında yıl boyunca 6 metreye kadar ulaşan kalınlıkta buz bulunuyor. Sürekli donma koşulları, Arktik alglerin mağaranın içine yerleşmesine olanak tanıdı. Bu algler, buzun üzerinde mavi-yeşil renkte, canlı bir örtü oluşturarak mağaraya sıra dışı bir görünüm kazandırıyor.
New Mexico Sandia Mountain Natural History Center’ın direktörü ve çevre eğitmeni Paul Mauermann, Ice Cave’i “New Mexico’nun en tuhaf yerlerinden biri; aynı anda hem sıcak hem soğuk olan bir nokta” sözleriyle tanımladı. Mauermann bu ifadeyi yer aldığı bir videoda dile getirdi.
NDEN SÜREKLİ DONMUŞ HALDE?
Mağaranın sürekli donmuş halde kalmasının temel nedeni, çökmüş bir lav tüpünün içinde yer alması. Lav tüpleri, volkanik patlamalar sırasında yüzey lav akıntılarının altında oluşan doğal tüneller olarak biliniyor. Yüzeydeki lavlar hava ile temas ettiği için hızla soğuyup sertleşirken, alt katmanlardaki lav akışı devam ediyor ve patlama sona erdiğinde iç kısım boşalarak mağara oluşuyor.
Ice Cave’in gözenekli duvarları ve özel biçimdeki girişi, soğuk havanın içeride hapsolmasına, sıcak havanın ise dışarıda kalmasına neden oluyor. “Doğal bir buz dolabı” olarak tanımlanan bu yapı, yağmur ve kar sularının mağara tabanındaki buzla temas ederek donmasıyla sürekli besleniyor.
Bandera Yanardağı, Kuzey Amerika’daki en iyi ve en erişilebilir kül konisi tipi patlama örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. Kısa süren ancak son derece patlayıcı olan bu tür patlamalarda, lavlar havada kristalleşerek yere düşüyor ve tırmanması zor, gevşek malzemelerle kaplı dik koniler oluşuyor.
Günümüzde sönmüş durumda olan Bandera Yanardağı’nın bir bacası patlama sırasında çöktü ve yaklaşık 240 metre derinliğinde bir krater meydana geldi. Ziyaretçiler bu krateri güney taraftaki bir yarıktan görebiliyor. Aynı noktadan vadiye doğru akan lavların ise yaklaşık 37 kilometre uzunluğunda, günümüzde katılaşmış lav alanları oluşturduğu belirtiliyor.