Çölü tarım cennetine çevirmek istediler 72 yıldır bedelini ödüyorlar
Sovyetler Birliği’nin 1954’te buğday üretimini artırmak için Orta Asya'da başlattığı tarım projesi, Kazakistan topraklarının yüzde 66'sında kalıcı bozulmaya ve 30 milyon hektarlık alanda erozyona yol açtı.
Sovyetler Birliği'nin (SSCB) 1954 yılında Orta Asya'daki kurak alanları tarım arazisine dönüştürmek amacıyla başlattığı "Bakir Topraklar Kampanyası", aradan geçen onlarca yıla rağmen bölge toprağında derin izler bırakmaya devam ediyor.
Nikita Kruşçev liderliğinde buğday üretimini artırma hedefiyle başlatılan proje kapsamında, 1954-1963 yılları arasında Kazakistan, Sibirya ve çevresindeki kurak ile yarı kurak bölgelerde toplam 45 milyon hektarlık bozkır ve mera alanı tarıma açıldı. Sadece Kuzey Kazakistan'da 23 milyon hektarlık alan sürüldü.
64 MİLYON TAHIL ÜRETİLSE DE KARBON EMİSYONUNA YOL AÇTI
Tarım hamlesi ilk aşamada hızlı sonuç verdi; Bakir Topraklar bölgelerinde 1956 yılında yaklaşık 64 milyon ton tahıl elde edildi. Ancak bilimsel veriler, 1950 ile 1965 yılları arasındaki bu hızlı tarımsal genişlemenin yaklaşık 1,6 gigaton karbon emisyonuna yol açtığını gösteriyor. SSCB'nin 1991'de dağılmasının ardından geniş tarım alanları terk edildi ve bir kısmı zamanla yeniden doğal meraya dönüştü.
30 MİLYON HEKTAR EROZYON TEHDİDİ ALTINDA
Günümüzde projenin çevreye etkileri en net şekilde toprak kalitesindeki düşüşle görülüyor. Kazakistan resmi verilerine göre, ülkedeki 30 milyon hektar tarım arazisi erozyondan etkilenmiş durumda. Bu alanın 24 milyon hektarı rüzgar, 5 milyon hektarı ise su erozyonuna maruz kalıyor. Verimli üst tabakanın kaybolması toprağın üretim kapasitesini düşürürken çölleşmeyi hızlandırıyor.
TOPRAK VERİMLİLİĞİ YÜZDE 17 DÜŞTÜ
Kazakistan Devlet Toprak Araştırmaları Enstitüsü verilerine göre:
Toprakların potansiyel verimliliği %17 oranında azaldı.
Sulanan arazilerdeki tuzlanmış toprak oranı %35 ile %37 arasında artış gösterdi.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) raporları ise ülke genelindeki tarım topraklarının %75'inin erozyon, tuzlanma, çölleşme veya besin maddesi kaybı nedeniyle değişen derecelerde bozulduğunu ortaya koyuyor.
ÜLKE YÜZÖLÇÜMÜNÜN %66'SI ETKİLENDİ
UNDP verilerine göre, sorun sadece ekili alanlarla sınırlı kalmayıp ülke geneline yayılmış durumda. Kazakistan toplam yüzölçümünün %66'sına denk gelen 180 milyon hektarlık alanın bozulduğu, ayrıca 18 milyon hektarlık bir alanın da doğrudan rüzgar ve su erozyonu riski taşıdığı bildirildi.