Çöpten çıkan külle yol yaptılar
ABD’nin Houston kentinde 1974 yılında belediye atıklarının yakılmasından kalan kül kullanılarak deneysel bir yol bölümü yapıldı. Ağırlıkça yüzde 89 kül içeren karışım, 3 yıl sonra geleneksel asfalt kullanılan kontrol bölümüyle neredeyse aynı performansı gösterdi.
Çöp yakma tesislerinden çıkan külün yol yapımında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini görmek isteyen mühendisler, geleneksel agreganın büyük bölümünü külle değiştirdi. Houston’da gerçek trafik koşullarında kullanılan deneysel yol, 1977’de yeniden incelendiğinde kullanılabilir durumunu koruyordu.
KARIŞIMIN YÜZDE 89'U KÜLDEN OLUŞTU
Deneyde “littercrete” olarak adlandırılan stabilize edilmiş asfalt malzemesi kullanıldı. Karışım ağırlıkça yüzde 89 kül, yüzde 9 asfalt ve yüzde 2 kireçten oluşturuldu. Deney bölümü bir şehir caddesine uygulanırken karşılaştırma yapılabilmesi için geleneksel malzemelerin kullanıldığı kontrol bölümü de hazırlandı.
3 YIL SONRA YOLUN DURUMU NE OLDU?
Araştırmacılar 1977 yılında deneysel bölümü geleneksel sıcak karışım asfalt tabanıyla karşılaştırdı. Yol yüzeyinde yapılan incelemeler ve kaplamadan alınan örnekler üzerinde gerçekleştirilen testler sonucunda, kül kullanılan bölümün görünüm ve performans açısından geleneksel kontrol bölümüyle neredeyse aynı durumda olduğu belirlendi.
Projenin amacı, belediye atıklarının yakılmasının ardından ortaya çıkan külün doğrudan bertaraf edilmesi yerine farklı bir alanda kullanılmasını araştırmaktı. Asfalt yapımında büyük miktarda agrega kullanılması nedeniyle külün bu malzemelerin yerine değerlendirilmesi üzerine çalışmalar gerçekleştirildi.
BAŞKA YOLLARDA DA DENENDİ
Federal Karayolu İdaresi tarafından yapılan incelemelerde yakma külünün kullanıldığı farklı yol projeleri de kayıt altına alındı. Houston’daki 1974 projesinde yaklaşık 15 santimetrelik temel tabakasındaki agrega tamamen külden oluşturulurken, 1977’de gerçekleştirilen başka bir projede temel tabakasında yüzde 70 oranında kül karışımı kullanıldı.
Houston’daki çalışmalar, yakma külünün belirli koşullarda yol yapımında kullanılabileceğini gösteren deneysel projelerdi. Ancak külün çözünebilir tuzlar ve eser metaller içerebilmesi nedeniyle kullanımdan önce işlemden geçirilmesi ve test edilmesi gerekiyor. Sonraki araştırmalarda da asfalt karışımlarının performansının külün özelliklerine ve karışımdaki oranına bağlı olarak değişebildiği belirlendi.