Dağın tepesinde 54 metrelik dev ayna unuttular
985'te kurulan 54 metrelik ROT-54 teleskobu, 2012'deki teknik arıza ve bütçe yetersizliği nedeniyle atıl durumda bekliyor.
Ermenistan’ın Orgov köyü yakınlarında, Aragats Dağı’nın 1.711 metre yüksekliğindeki yamaçlarında inşa edilen ROT-54 Radyo-Optik Teleskobu, 2012 yılında meydana gelen bir arızadan bu yana atıl vaziyette bekleyişini sürdürüyor.
Mühendis Paris Herouni’nin liderliğinde 1975-1985 yılları arasında inşa edilen ve ilk gözlemini 1986 yılında gerçekleştiren ROT-54, zemine sabitlenmiş 54 metre çapındaki ana çanağı ve 5 metrelik hareketli ikincil aynasıyla döneminin en gelişmiş astronomi tesisleri arasında yer alıyordu. 32 metrelik etkili çap sunan anten sistemi, 2,6 metrelik optik ayna ile destekleniyordu.
2012 YILINDA FON YETERSİZLİĞİ NEDENİYLE DURDURULDU
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1995-2010 yılları arasında Rusya Astronomi Akademisi ve Atina Ulusal Teknik Üniversitesi iş birliğiyle modernizasyondan geçirilen tesis, kontrol bilgisayarları ve alıcılarının yenilenmesiyle faaliyetlerine devam etti.
Ancak 2012 yılında, ikincil aynayı yönlendiren kontrol kolunda meydana gelen teknik bir arıza nedeniyle teleskop işlevini kaybetti. Bütçe imkansızlıkları gerekçesiyle gerekli onarım çalışmaları gerçekleştirilemedi ve cihaz tamamen durduruldu.
2002’DEN BU YANA RESMİ ANIT STATÜSÜNDE
Tarihi ve bilimsel önemi gerekçesiyle 2002 yılında Ermenistan devleti tarafından resmi koruma altındaki anıtlar listesine alınan tesis için son yıllarda çeşitli girişimlerde bulunuldu.
Paris Herouni’nin 2008’deki vefatının ardından projeyi devralan Prof. Dr. Arevik Sargsyan liderliğindeki girişimler ve 2018-2019 döneminde Avrupa VLBI (Çok Uzun Basit Çizgili İnterferometri) ağına katılım projeleri, idari değişiklikler ve kaynak yetersizliği sebebiyle nihai sonuca ulaşamadı.
Kafkas Dağları’nın yamaçlarında yer alan devasa metal yapı, 10 yılı aşkın süredir herhangi bir bilimsel gözlem yapılmaksızın atıl vaziyette durmaya devam ediyor.