Denizin 5 bin metre altında dev mezarlık bulundu
Atlas Okyanusu’nun 5 bin metre derinliğinde yürütülen araştırmalarda, geçmişte denize terk edilen devasa atık alanının ürkütücü tablosu gözler önüne serildi. Aradan geçen onlarca yılın ardından paslanarak sızıntı yapmaya başlayan varillerin bölge ekosistemindeki son durumu ve deniz canlıları üzerindeki olası etkileri bilim dünyasında endişe yarattı.
Geçmiş yüzyılın ikinci yarısında Avrupa ülkeleri tarafından "zararsız bir çözüm" denilerek Atlas Okyanusu’nun binlerce metre derinine fırlatılan devasa nükleer atık çöplüğü, bilim insanlarının son teknoloji su altı araçlarıyla yeniden gün yüzüne çıkarıldı. Yüzlerce metre uzakta, 3 bin ila 5 bin metre arasındaki zifiri karanlıkta yatan 150 bin tonu aşkın radyoaktif varilin aradan geçen onlarca yılın ardından içten içe çürüdüğü ve çevreye sızıntı yapmaya başladığı ortaya çıktı.
DENİZİN ALTINDAKİ VARİLLER MİLİM MİLİM HARİTALANDIRILDI
Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) bünyesindeki NODSSUM projesi araştırmacıları, insansız ve insanlı su altı denizaltılarıyla okyanus tabanına adeta çıkarma yaptı. Özel otonom araçlarla yapılan taramalarda binlerce varilin konumu milim milim haritalandırılırken, ürkütücü tablo kameralara yansıdı. Zamanın ve tuzlu suyun etkisiyle aşınan metal muhafazaların patladığı, içlerindeki tehlikeli maddelerin kumlu zemine karıştığı gözlendi. Yapılan ölçümlerde bölgede sezyum-137, plütonyum, kobalt-60 ve amerikyum-241 gibi insan ve çevre sağlığı için kritik kabul edilen izotop izlerine rastlandı.
PASLI VARİLLER DENİZ CANLILARINA YUVA OLDU
Araştırma sırasında uzmanları en çok şaşırtan ve endişelendiren detay ise bu ölümcül varillerin okyanus canlıları tarafından yapay bir sığınak olarak kullanılması oldu. Süngerlerin, deniz şakayıklarının ve özellikle bölgedeki yengeç türlerinin sızıntı yapan nükleer varillerin üzerine tutunarak yaşam alanı kurduğu tespit edildi. Bu durum, tıp ve sanayi atığı olarak okyanusa gömülen zehirli maddelerin besin zincirine dahil olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi.
DENİZİN ALTINDAKİ DEV NÜKLEER MEZARLIK
Gelişmiş denizaltılarla 4 bin 700 metrenin üzerindeki derinliklerden alınan su, tortu ve canlı doku örnekleri inceleme altına alındı. İlk veriler araştırmayı yürüten ekip için anlık bir radyasyon tehlikesi yaratmasa da zehirli birikimin deniz ekosistemindeki izlerini belirlemek için laboratuvar analizleri sürüyor. Zamanında "geniş deniz sularında erir gider" mantığıyla unutturulmaya çalışılan bu devasa nükleer mezarlık, insanoğlunun geçmişte doğaya bıraktığı patlamaya hazır bir saatli bomba olarak varlığını koruyor.