Denizin dibini 20 yıl boyunca kazacaklar: Yılda 3 milyon ton çıkarılacak
Namibya'nın Atlantik Okyanusu kıyılarında deniz tabanından fosfat çıkarılmasını öngören tartışmalı Sandpiper projesine çevresel izin verildi. Çalışmalar, Walvis Bay'in yaklaşık 120 kilometre güneybatısında, deniz yüzeyinin 180 ila 250 metre altında gerçekleştirilecek.
Namibya Çevre, Orman ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen izin, yaklaşık 2 bin 234 kilometrekarelik ruhsat alanını kapsıyor ve Ağustos 2029'a kadar geçerli olacak. Projeyi yürüten Namibian Marine Phosphate, deniz tabanındaki fosfat bakımından zengin tortuları büyük tarama ekipmanlarıyla çıkararak karadaki tesise taşımayı planlıyor. Fosfat, özellikle gübre üretiminde kullanılan önemli hammaddelerden biri.
250 METRE DERİNLİKTEN ÇIKARILACAK
Şirketin planına göre ticari faaliyet başladığında deniz tabanı 200-250 metre derinlikte taranacak. Çıkarılan malzeme Walvis Bay'e taşınarak karadaki tesiste işlenecek ve yılda yaklaşık 3 milyon ton fosfat konsantresi üretilmesi hedeflenecek.
Ancak 2 bin 234 kilometrekarelik ruhsat alanının tamamı aynı anda kazılmayacak. Şirket, yılda ortalama 1,7 kilometrekarelik deniz tabanında çalışma yapılacağını, 20 yıllık dönemde toplam alanın yaklaşık 34 kilometrekareye ulaşacağını belirtiyor.
Proje uzun süredir çevre örgütleri ve balıkçılık sektörü tarafından eleştiriliyor. Ocean Conservation Namibia, büyük ölçekli deniz fosfatı madenciliğinin Benguela deniz ekosistemi, balıkların üreme alanları ve ülkenin balıkçılık sektörü üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğini savunuyor. Deniz tabanındaki tortuların taranması sırasında oluşacak bulanıklık ve tortuların yeniden suya karışması da tartışılan konular arasında.
PROJE HEMEN BAŞLAMAYACAK
Şirket ise yapılan çevresel değerlendirmelerin, kontrollü tarama faaliyetlerinin Benguela ekosistemi veya ticari balıkçılık sektörü üzerinde genel ölçekte önemli bir etki oluşturmayacağı sonucuna vardığını belirtiyor. Buna karşılık bazı deniz bilimcileri, deniz tabanındaki tortularda bulunan ağır ve iz metallerin besin zincirine karışma ihtimalinin yeterince araştırılmadığını savunuyor.
Verilen çevresel izin, deniz tabanının hemen kazılmaya başlanacağı anlamına gelmiyor. Projenin karadaki işleme tesisleri için ek izinlerin alınması ve hükümet öncülüğünde bir denetim mekanizmasının oluşturulması gerekiyor. Şirket de Ağustos 2026'daki açıklamasında yakın zamanda ticari faaliyete başlamayı planlamadığını bildirdi. Proje hayata geçerse, bu ölçekte deniz tabanından fosfat çıkarılmasına yönelik dünyadaki ilk ticari girişimlerden biri olacak.