Dev kütle harekete geçerse 60 bin nüfuslu 3 şehri yutacak
Yağmur, eriyen buzullar ya da küçük bir deprem… Rainier'i harekete geçirip 60.000 kişiyi saniyeler içinde felaketle yüz yüze bırakacak.
Araştırmacılar, Amerika Birleşik Devletleri'nin en tehlikeli yanardağı olarak kabul edilen Mount Rainier (Rainier Dağı) kaynaklı yeni ve devasa bir tehdit konusunda uyarıda bulundu. Bilim insanlarına göre, dağda meydana gelebilecek ani ve güçlü bir çamur akıntısı (lahar), toplam nüfusu 60.000'i aşan 3 şehri dakikalar içinde haritadan silebilir.
Patlama olmasa bile tehlike büyük: Lahar nedir?
Analizler, şu anda on binlerce insanın doğrudan "lahar tehlike bölgesi" içinde yaşadığını gösteriyor. Lahar, volkanik bir patlama yaşanmasa dahi tüm yerleşim yerlerini yok edebilecek güçte, son derece hızlı hareket eden volkanik çamur akıntılarıdır. Bu ölümcül akıntılar; suyun volkan yamaçlarındaki gevşek kaya, kül ve molozlarla hızla karışmasıyla oluşur.
Cascade Yana rdağ Gözlemevi'nin eski jeofizikçilerinden Andy Lockhart; heyelanların, şiddetli yağmurların, eriyen buzulların ve hatta küçük depremlerin bile yanardağın bir bölümünü istikrarsızlaştırabileceğini belirtiyor. Lockhart; Orting, Puyallup ve Sumner şehirlerinin, hiçbir ön uyarı olmaksızın meydana gelebilecek bu potansiyel felaketin doğrudan rotası üzerinde yer aldığı konusunda uyarıyor.
Seattle'ın hemen yanı başındaki saatli bomba
Washington eyaletinin Pierce County bölgesinde, yaklaşık 15.000 kişi doğrudan bu öngörülen çamur akıntısı risk bölgesinde hayatını sürdürüyor. Seattle şehrine sadece 60 mil (yaklaşık 96 km) uzaklıkta bulunan Rainier Dağı, üzerindeki devasa buzul örtüsü ve dengesiz volkanik kaya yapısı nedeniyle felaket boyutunda çamur akıntıları için adeta biçilmiş kaftan.
Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi'nden volkanolog Lizeth Caballer García, lahar akıntılarının hareket halindeyken yapı değiştiren son derece karmaşık doğasına dikkat çekiyor. Tarihsel veriler de bu korkuyu destekliyor:
Binlerce yıl önce Rainier Dağı'nın bir bölümünün çökmesiyle oluşan laharın, yaklaşık 1,5 milyon olimpik yüzme havuzunu dolduracak boyutta moloz taşıdığı tahmin ediliyor.
ABD tarihindeki en ölümcül çamur akıntısı ise 1980 yılında St. Helens Dağı patlamasında yaşandı. Yanardağın kuzey yamacının çökmesi ve aşırı ısınmış piroklastik akıntıların buzulları hızla eritmesi sonucu oluşan lahar; 200'den fazla evi, 27 köprüyü ve yüzlerce kilometrelik yolu yerle bir etti.
Washington eyaletindeki acil durum yetkilileri, artık "kaçınılmaz" gözüyle bakılan bu felakete karşı bölge sakinlerini hazırlamak amacıyla geniş çaplı tahliye tatbikatları düzenliyor. Bilim insanları, Pasifik Kuzeybatı bölgesinde yeni bir felaketin yaşanmasının an meselesi olduğunu vurguluyor.
Araştırmacılar, laboratuvar ortamındaki devasa yapay drenaj kanallarında çamur akıntılarını yeniden canlandırarak bu ölümcül akıntıların nasıl yayıldığını ve yoğunlaştığını bilgisayar modelleriyle tahmin etmeye çalışıyor. Ancak en büyük endişe, bu akıntıların hiçbir sismik veya volkanik uyarı vermeden, aniden tetiklenebilme ihtimali.
Üstelik iklim değişikliği, buzulları istikrarsızlaştırıp şiddetli fırtınaları artırarak bu tehlikeyi her geçen gün daha da körüklüyor.