Devlerin çağında minik bir mucize: 90 milyon yıllık kritik keşif
Moğolistan’daki Gobi Çölü’nde yürütülen yüzey araştırmalarında, yaklaşık 90 milyon yıl önce yaşamış erken bir memeli türüne ait fosil gün ışığına çıkarıldı. Yalnızca 1 santimetre uzunluğundaki çene parçası, plasentalı memelilerin evrimsel sürecine dair yerleşik bilgileri değiştirecek anatomik veriler sundu.
Bayanshire Formasyonu’nda 2019 yılında bulunan ve incelemeleri tamamlanan fosil, bilim dünyasında "Ravjaa ishiii" adıyla tanımlandı. Geç Kretase dönemine tarihlendilen bu türün, modern memelilerin en eski akrabalarını kapsayan Zhelestidae familyasına ait olduğu kesinleşti. Fare büyüklüğündeki bu canlının, dinozorların hakim olduğu ekosistemde kendine özgü bir niş işgal ettiği saptandı.
1 SANTİMETRELİK PARÇA YENİ BİR TÜRÜ TANIMLADI
Acta Palaeontologica Polonica dergisinde yayımlanan araştırma sonuçlarına göre, fosilin küçük boyutuna rağmen içerdiği üç azı dişi ve bir ön azı dişi ucu, yeni bir cins tanımlamak için yeterli ayrıntıyı sağladı. Uzmanlar, fosilin bulunduğu bölgenin diğer oluşumlara kıyasla çok az memeli kalıntısı içermesi nedeniyle, bu keşfi "nadir bir başarı" olarak nitelendirdi.
Bilim heyeti adına açıklama yapan Tsukasa Okoshi ve meslektaşları, Gobi Çölü'nün Geç Kretase tabakalarının Mezozoik memelilerin evrimini anlamada anahtar rol oynadığını belirtti. Özellikle alt Bayanshire katmanlarında daha önce sadece iki parçalı kalıntıya rastlanmış olması, Ravjaa ishiii buluntusunun önemini artırdı.
DİŞ YAPISI BESLENME ALIŞKANLIKLARINI ORTAYA KOYDU
Ravjaa ishiii’yi akrabalarından ayıran en belirgin özelliğin diş yapısı olduğu kaydedildi. Alışılmadık derecede uzun ve güçlü azı dişlerine sahip olan canlının, bu yapısı itibarıyla tohum ve meyvelerle beslendiği tahmin ediliyor. Bu veriler, erken dönem plasentalı memelilerin, Kretase döneminde çiçekli bitkilerin yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan yeni besin kaynaklarına hızla uyum sağladığını gösterdi.
Anatomik detayların ötesinde, bu fosil Moğolistan’da bulunan ilk Zhelestid örneği olma özelliğini taşıyor. Araştırma ekibi, bu türün grubun en eski temsilcisi olabileceğini veya Özbekistan’daki en eski örneklerle çağdaş olduğunu bildirdi.
"TAM ANLAMIYLA BİR MUCİZE"
Keşfin evrimsel takvimi netleştirdiğini ifade eden Okayama Bilim Üniversitesi'nden Profesör Mototaka Saneiyoshi, Gobi Çölü'nün uçsuz bucaksız coğrafyasında bu kadar küçük bir parçanın bulunmasını "bir hediye ve mucize" olarak tanımladı. Keşif, plasentalı memelilerin Erken ve Geç Kretase dönemlerinin kesişme noktasında çeşitlenmeye başladığını kanıtlayan en güçlü belgelerden biri olarak kayıtlara geçti.