Devletin köprüsü tüccarın senedi
Erdoğan’ın ‘Ben ekonomist olarak’ diyerek yönettiği 23 yılda, 66 milyar dolarlık kamu varlığı özelleştirildi, sıra köprü ve otoyollara geldi. Ekonomist Atilla Yeşilada köprü ve otoyolların satışını ‘tüccarın alacağı için senet kırdırmasına’ benzetti.
Fabrikalardan madenlere kadar katma de- ğer üreten işletmeler teker teker satılırken sıra köprü ve otoyollara kadar geldi. Ekonomist Atilla Yeşilada, bu satış için yaptığı değerlendirmede “Bir tüccarın ya da sanayicinin ala- cak senetlerini bankaya kırdırması gibi bir şey” benzetmesi yaptı.
Çayırhan Termik Santrali’nden araç muayene istasyonlarına kadar birçok özelleştirme yapılan 2025’te 1 milyar 918 milyon dolarla son 10 yılın en yüksek özelleştirme geliri elde edildi. Cumhuriyet’in miras bırakanlarının yerini mirasyedilerin aldığı, 2002’den bu yana süren AKP iktidarında 66 milyar dolarlık özelleştirmeye imza atıldı.
Son olarak ABD basını, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün yanı sıra 9 ücretli otoyolun özelleştirilmesi için İngiltere ve Kanada merkezli şirketlere yetki verildiğini yazdı. 2026 yılı Orta Vadeli Programı’na göre özelleştirmelerden elde edilmesi beklenen gelir 185 milyar lira. Buna göre 2 köprü ve 9 otoyol özelleştirmesi için hedeflenen fiyatın yaklaşık 155 milyar lira yani 3.5 milyar dolar olacağı belirtiliyor.
7 MİLYAR $’IN ALTI İHANETTİ
Aralık 2012’de, toplam uzunluğu 1975 kilometre olan 2 köprü ile 8 otoyolu kapsayan özelleştirme ihalesi yapılmıştı. İhaleyi, 5 milyar 720 milyon doları veren Koç Holding ve Malezyalı UEM Grubu’nun %40’ar, Ülker’e ait Gözde Girişim’in ise %20 payı bulunan konsorsiyum kazanmıştı. Daha sonra köprü ve otoyolların satışını öngören ihale iptal edilmiş, o dönem başbakan olan Tayyip Erdoğan “7 milyarın (dolar) altı vatana ihanettir” demişti. Bugün yeniden satışı için düğmeye basılan 2 köprü ve 9 otoyol için ise 13 yıl önce konuşulan tutarın yarısı gündemde.
80 yıllık birikim 23 yılda gitti
Cumhuriyetin kurulduğu günden bu yana ekonomi tarihi, adeta ‘yapanlar’ ve ‘satanlar’ın icraatlarına sahne oldu. AKP döneminde birçok kamu kurumunun özelleştirilmesi iktidara harcayacak ek kaynak sağlarken, vatandaşa ise zam olarak yansıdı. Dev işletmelerden arsalara kadar AKP döneminde satılanları derledik. Sığdıramadık-
larımız da cabası…
2003 - 2005
2003: SEKA’nın Balıkesir, Afyon, Kastamonu, Aksu ve Çaycuma işletmeleriyle Taşucu tersane alanı, TEKEL’in kaya tuzu tesisleri, Çeşme, Kuşadası, Trabzon ve Dikili limanları, Sümer Holding’in Merinos Halı Markası ve Adıyaman İşletmesi, Türkiye Zirai Donatım Kurumu Sakarya işletmesi, İş Bankası, Arçelik, Tofaş, Ünye Çimento ve Türkiye Kalkınma Bankası’na ait kamunun elindeki hisselerle 277 taşınmaz, 103 arsa ve 90 lojman.
2004: Tekel’in alkol bölümü, Eti Bakır, Divriği Hekimhan Maden İşletmeleri, Amasya Şeker Fabrikası, Kütahya Eti Gümüş, Eti Krom, Eti Elektrometalurji işletmeleri, Çayeli Bakır İşletmeleri, Kütahya Şeker Fabrikası, Türkiye Gübre Sanayi Gemlik ve İstanbul fabrikaları ile Kütahya Gübre Varlıkları, Sümer Holding’in Malatya, Bakırköy ve Diyarbakır işletmeleri, SEKA, Sümer Holding, Demir Çelik İşletmeleri Kalkınma Bankası hisseleri, Bursa Kibrit Fabrikası, Karadeniz Bakır İşletmeleri, Türkiye Denizcilik İşletmeleri’ne (TDİ) ait feribotlar, THY’nin 126 milyon dolarlık hissesi ile 375 adet taşınmaz ve lojman.
2005: Türk Telekom, TEKEL’in sigara bölümü, İstanbul Ataköy Turizm, Ataköy Otelcilik, Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri, Eti Alüminyum, Kıbrıs Türk Hava Yolları şirketi, Adapazarı Şeker Fabrikası, TDİ Karadeniz ve Turan Emeksiz gemileri ile şehir hatları ve gemileri, TEKEL’in Kristal Tuz Rafinerisi, Sümer Holding İstanbul İmar Şirketi, Beykoz İşletmesi, Samsun Gübre Fabrikası, DSİ, Karayolları’nın Kayseri sosyal tesisleri, Emekli Sandığı’nın Kuşadası Tatil Köyü, THY’nin USAŞ hissesi, TÜPRAŞ ve PETKİM kamu hisseleri, 120 taşınmazı, 41 adet arsa.
2006 - 2013
TÜPRAŞ ve TEKEL’den geriye bir şey kalmadı
TÜPRAŞ, Erdemir, Başak Sigorta ve Başak Emeklilik, TEKEL’in Kayacık, Yavşan ve Kalırım tuzlaları, TEKEL Başmüdürlük Binası ve Bodrum tesisleri, Emekli Sandığı Büyük Ankara Oteli ve Kızılay Emek İşhanı, İzmir Büyük Efes Oteli, İstanbul Büyük Tarabya Oteli, TDİ Yakıt-2 gemisi, Çanakkale Şehir Hatları ile 9 gemisi, THY’ye ait kamu hisseleri, TCDİ-Deveci Maden Sahası İşletmesi, TCDD Mersin Limanı, KGM İstanbul Levent Arsası, Sümer Holding-BUMAS, Araç Muayene İstasyonu 1.-2. bölgesi, Emekli Sandığı Bursa Çelik Palas Oteli, Petkim Petrokimya Holding AŞ, Sümer Holding NİTROMAK’ın yüzde 33.5 hissesi, Tekel ve Sigara Sanayii İşletmeleri ve Ticareti AŞ, Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ’nin 9 santrali, Tekel’e ait Pipo ve Nargile markaları, Türk Telekomünikasyon AŞ, TEDAŞ Başkent, Konya-Meram ve Sakarya elektrik dağıtım şirketleri, TEKEL Jüt İpliği fabrikası, TCDD’nin Samsun ve Bandırma limanları, Çamaltı ve Ayvalık tuzlaları, Eskişehir Osmangazi, Çamlıbel, Uludağ, Çoruh, Yeşilırmak ve Fırat elektrik dağıtım şirketleri, Sümer Holding’in Antalya Barit ve Mersin Taşucu işletmeleri, Bayburt, Çemişgezek, Bünyan, Çamardı, Pınarbaşı, Sızır, İznik, Dereköy, İnegöl, Cerrah, Mustafakemalpaşa, Suuçtu, Çağ Çağ, Otluca, Uludere, Girlevik, Adilcevaz, Ahlat, Malazgirt, Varto, Değirmendere, Karaçay, Turunçova, Finike, Kayadibi, Besni, Derne, Erkenek, Kernek ve Kovada 1-2 akarsu santralleri…
TEDAŞ’ın taşınmazları ve lojmanları
İskenderun Limanı, Trakya Elektrik Dağıtım, Acıpayan Selülöz Sanayi yüzde 77 hissesi, Petkim’in yüzde 10 hissesi, Beykoz’daki iskele ve rıhtım, Halk Bankası’nın yüzde 24 hissesi, Galataport, Hamitabat Elektrik Üretim, İstanbul Anadolu Elektrik, Boğaziçi Elektrik, Toroslar Elektrik, Araslar Elektrik, Dicle Elektrik, Vangölü Elektrik, Seyitömer ve Kangal Elektrik Santralleri, TEDAŞ’ın Tekirdağ, Muğla, Bilecik, Düzce, İstanbul, Kocaeli ve Denizli’deki taşınmazları ile değişik il ve ilçelerde 1.533 taşınmaz, daire ve dükkan.
2014 - 2018
TCDD Derince Limanı
Limanlar, santraller…
Muğla Gökova’daki Kemerköy ve Yeniköy termik santralleri, Kemerköy Liman sahası. Yatağan Termik Santrali, Milli Piyango, TCDD’nin Derince Limanı, Orhaneli, Soma B ve Tunçbilek termik santralleri, Bursa Linyit İşletmeleri, Antalya’daki Maliye’nin Muratpaşa Sosyal Tesisleri, OYAK İnşaat’ın yüzde 25 hissesi, Fethiye, Manavgat, Doğankent, Kürtün, Torul, Karacaören 1 ve 2, Kadıncık 1 ve 2 hidroelektrik santrnalleri, İnebolu Liman sahası, Bodrum Gökçebel Yat Liman sahası, Türk Petrol Dağıtım A.Ş, Mersin Serbest Bölgesi’nin yüzde 21 hissesi, Şanlıurfa, Adıgüzel, Kemer, Almus, Köklüce, Yenice, Suçatı, Değirmendere, Karaçay ve Kuzuculu hidro elektrik santralleri, Anamur, Bozyazı, Mut-Derinçay, Silifke, Zeyne, Menzelet, Kılavuzlu, Sütçüler, Manyas ve Gönen hidro elektrik santralleri, Kırşehir, Turhan, Çorum, Elbistan, Muş, Erzincan, Erzurum, Afyon, Bor ve Alpullu şeker fabrikaları, Tekirdağ Limanı, Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret şirketinin yüzde 28 hissesi, İstanbul’dan Batman’a Mersin’den Rize’ye kadar yurdun dört bir köşesinde tam 10 bin 077 adet taşınmaz, daire ve dükkan.
2019 - 2025
Çayırhan işçi direnişi
Araziler ve Çayırhan
Tohma, Dinar, Çine, Ahiköy 1 ve 2, Çamlıca, Tortum, Topçam, Çal ve Mercan hidroelektrik santralleri, GebzeDilovası Doğalgaz Çevrim Santrali, Foça Tatil Köyü, Sümer Holding’e ait Karakuz Demir Madeni Sahası, Güllük Liman Sahası, Taşucu Limanı, 116’sı Adana Yumurtalık’ta olmak üzere büyük bölümü miliyonlarca metrekare araziden oluşan toplam 874 adet taşınmaz. Bursa Merinos, Çayırhan Termik Santrali ve daha nicesi…